Làm sao có được thực phẩm an toàn?

Dân trí An toàn thực phẩm là một vấn đề y tế, xã hội nổi cộm, “nóng bỏng” hiện nay. Không chỉ người tiêu dùng mà cả các cơ quan quản lý đang “đau đầu” với những thực phẩm không an toàn, đặc biệt là thực phẩm được cho những phụ gia, hóa chất cấm tràn lan trong xã hội.Cần có sự chung tay của cả xã hội để có được món ăn sạch, an toàn…

Thực phẩm không an toàn là gì ? Vì sao chúng lại nhiễm độc?

Thực phẩm không an toàn là những thực phẩm bị nhiễm bẩn. Chúng là nguyên nhân gây ra bệnh nhiễm độc thực phẩm (food intoxication, food poisoning) hay bệnh từ thực phẩm (food borne illness) cho con người.

Thực phẩm có thể ô nhiễm bởi có ba nhóm nguyên nhân: (1) các vi sinh vật gây bệnh, (2) các độc tố của vi sinh vật và (3) các hóa chất độc nhiễm vào thức ăn.

Hóa chất gây độc cho thực phẩm có thể là các độc tố tự nhiên như ở một số nấm mốc, cá nóc, cóc, rắn, côn trùng… hoặc các hóa chất độc nhân tạo như thuốc trừ sâu, thuốc chữa bệnh, tinopal, melamine...

Trước đây, thức ăn thường bị nhiễm bẩn bởi các vi sinh vật hay các chất độc xảy ra trong quá trình bảo quản, chế biến thức ăn nên việc phòng ngừa tương đối đơn giản: ăn chín, uống sôi, không dùng loại ôi thiu, ẩm mốc thiếu phẩm chất và nếu lỡ bị nhiễm trùng thức ăn thì đã có kháng sinh thích hợp.

Phức tạp hơn là nhiễm độc chất trong thức ăn. Ngoài những chất độc trong canh tác như thuốc bảo vệ thực vật, diệt chuột, trừ sâu, diệt cỏ, bảo quản hạt giống…, hiện nay, một số nhà sản xuất, canh tác đã dùng những hóa chất cấm bừa bãi để vỗ béo, tạo nạc, tăng trọng hay đơn giản hơn là dùng chất cấm làm phụ gia cho thực phẩm "bắt mắt" hơn như dùng vàng ô để nhuộm gà, phân urê để ướp cá, tinopal để làm dai trong sợi bún dây mì… với cái đích cuối cùng là tăng lợi nhuận.

Làm sao có được thực phẩm an toàn? - 1

An toàn thực phẩm là vấn đề lớn của xã hội

Thức ăn nhiễm độc, đặc biệt nhiễm hóa chất độc, là một vấn đề y tế xã hội nổi cộm hiện nay. Khác với nhiễm trùng thức ăn, nhiễm hóa chất độc hại đã vượt ra khỏi lãnh vực y tế đơn thuần và có xu hướng hình sự. Gần đây, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát cho rằng: “Phải truy tìm chất cấm trong chăn nuôi như truy tìm ma túy” và “phải chặt tận gốc tại khâu buôn bán, nhập lậu chất cấm chứ không chỉ phát hiện chất cấm ở trại nuôi và xử phạt phần ngọn” . Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đề nghị: “Khi kiểm tra phát hiện vi phạm cần xử lý nghiêm, đồng thời thông báo công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng tên các cơ sở sản xuất, tên sản phẩm vi phạm để người dân không sử dụng các sản phẩm đó, hoặc rút giấy phép lưu hành sản phẩm”.

Ba “nhà” với ba vấn đề tách biệt

Thiết nghĩ, để có được một nguồn thực phẩm an toàn cần lưu ý đồng bộ:

* Với người tiêu dùng: Để tự bảo vệ mình người tiêu dùng cần chủ động (1) Mua, sử dụng thực phẩm có nguồn gốc, có thẩm định an toàn vệ sinh như có đóng dấu thú y, có nhãn mác thực phẩm theo quy định, có hướng dẫn sử dụng hẳn hoi.v.v…Những đánh giá cảm quan qua màu sắc, hình dáng …chỉ là yếu tố gợi ý, đã có rất nhiều thực phẩm độc hại nhưng màu sắc, diện mạo lại “hấp dẫn” nếu chỉ dựa vào cảm tính chủ quan của người tiêu dùng; nhiều loại rượu “uống không đau đầu” nhưng chứa quá nhiều chất độc hại ; (2) Cần hết sức lưu ý đến các độc chất phát sinh trong quá trình bảo quản, chế biến như aflatoxin trong tương chao; các chất acrolein, acrylamide trong đồ ăn chiên rán; trans fat trong thức ăn nhanh; cồn methilic, nitrosamine trong thực phẩm bị ôi thiu…

* Với nhà sản xuất, kinh doanh: Cần nghiêm túc chấp hành đúng quy trình chăn nuôi, canh tác, bảo quản và chế biến thực phẩm. Ví dụ quy trình bón phân, dùng thuốc bảo vệ thực vật, dùng thuốc kháng sinh, thuốc tăng trọng.

Tuyệt đối không dùng chất cấm, chất phụ gia không cho phép vào thức ăn cung cấp cho cộng đồng.

Chấp hành kiểm tra theo quy định của các cơ quan chức năng liên quan.

* Với cơ quan quản lý, giám sát: Các nước trên thế giới đều có những cơ quan chuyên trách để kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm như: Hoa Kỳ có Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (Food and Drug Administration, FDA) thuộc Bộ Y tế, Thanh tra và An toàn Thực phẩm (Food Safety and Inspection Service, FSIS) , thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ, USDA); Canada có Cơ quan quản lý thực phẩm Canada (Canada Food Inspection Agency, CFA) với nhiều Quy định quản lý an toàn thực phẩm (Food Regulatory Modernization); Liên minh châu Âu (EU) xây dựng Hệ thống phân tích, xác định và tổ chức kiểm soát các mối nguy trọng yếu trong quá trình sản xuất và chế biến thực phẩm (Hazard Analysis and Critical Control Point System, HACCP)….

Ở nước ta hiện nay, ba cơ quan có trách nhiệm an toàn vệ sinh thực phẩm là Bộ Y tế, Bộ NN& PTNT và Bộ Công thương phối hợp thực hiện. Tuy nhiên, chưa đồng bộ và còn tranh luận về phân trách nhiệm, nhưng tất cả đều thống nhất rằng an toàn thực phẩm là vấn đề nghiêm trọng có ảnh hưởng lâu dài.

Tại buổi họp trực tuyến về an toàn thực phẩm trong nông nghiệp tháng 10/2015, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát cho rằng “Phải truy tìm chất cấm trong chăn nuôi như truy tìm ma túy, vì tác hại của chất cấm trong chăn nuôi không kém gì tác hại của ma túy, phải chặt tận gốc tại khâu buôn bán, nhập lậu chất cấm chứ không chỉ phát hiện chất cấm ở trại nuôi và xử phạt phần ngọn”, ông Nguyễn Như Tiệp, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản (Nafiqad), Bộ NNPTNT, ông Trần Trọng Bình, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Môi trường, Bộ Công an, bà Đinh Thị Phương Khanh, ĐBQH, Phó Giám đốc Sở NNPTNT Long An cũng đều đề nghị đưa tội danh sử dụng chất cấm trong chăn nuôi vào luật hình sự.

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến còn đề nghị các đoàn kiểm tra khi phát hiện vi phạm cần xử lý nghiêm, đồng thời thông báo công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng tên các cơ sở sản xuất, tên sản phẩm vi phạm để người dân không sử dụng các sản phẩm đó, hoặc rút giấy phép lưu hành sản phẩm.

Theo tôi, người tiêu dùng không nên nghe theo những hướng dẫn “cảm tính” dựa vào ngũ quan để xác định an toàn thực phẩm, mà phải “số hóa” cụ thể hóa với những máy móc phương tiện khoa học hiện đại. Các cơ quan chức năng, được trả lương từ thuế của dân, phải có trách nhiệm kiểm tra, xác định và cho phép lưu hành những thực phẩm thật sự an toàn.

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

MỚI NHẤT
Bác sĩ kém chuyên môn, nữ sinh lớp 10 phải cưa bỏ một chân
Bác sĩ kém chuyên môn, nữ sinh lớp 10 phải cưa bỏ một chân

(Dân trí) - Bị tai nạn giao thông vỡ xương đầu gối, em Vi được gia đình đưa vào Bệnh viện Đa khoa huyện Cư Kuin (Đắk Lắk) để điều trị. Nhưng vì đội ngũ bác sĩ yếu kém về mặt chuyên môn lại tắc trách, khiến cho chân em Vi bị hoại tử và buộc phải cưa bỏ.

Thứ hai, 14/03/2016 - 11:33

Cậu bé 7 tuổi bị đầu bút bi mắc trong phế quản
Cậu bé 7 tuổi bị đầu bút bi mắc trong phế quản

(Dân trí) - Đang ở trên lớp học, Quân ngậm đầu bút bi trong miệng rồi bất cẩn nuốt phải. Sau 4 ngày bút mắc trong phế quản, bệnh nhi đến viện trong tình trạng khó thở, khò khè.

Thứ hai, 14/03/2016 - 11:23

Thủ tướng yêu cầu giảm quá tải, ưu tiên phát triển bệnh viện vệ tinh
Thủ tướng yêu cầu giảm quá tải, ưu tiên phát triển bệnh viện vệ tinh

(Dân trí) - Trước thực tế tình trạng quá tải bệnh viện còn rất căng thẳng, nhất là tại những địa phương chưa tham gia đề án BV Vệ tinh, Thủ tướng Chính phủ vừa có chỉ thị về việc tăng cường các giải pháp giảm quá tải bệnh viện, mở rộng mạng lưới bệnh viện vệ tinh.

Thứ hai, 14/03/2016 - 10:19

Thời gian đăng ký sản phẩm dược đang bị “ngâm tôm”
Thời gian đăng ký sản phẩm dược đang bị “ngâm tôm”

(Dân trí) - Phải mất tối thiểu một năm, sản phẩm vừa “ra lò” của các doanh nghiệp dược mới được cấp hồ sơ. Thủ tục kéo dài khiến sản phẩm mới của doanh nghiệp trở thành lỗi thời khi được cấp phép lưu hành.

Thứ hai, 14/03/2016 - 07:29

Cần Thơ: Phát hiện hơn 1 tấn mỡ heo không rõ nguồn gốc
Cần Thơ: Phát hiện hơn 1 tấn mỡ heo không rõ nguồn gốc

(Dân trí) - Các cơ quan liên ngành của thành phố Cần Thơ vừa phát hiện một sơ sở chế biến hơn 1 tấn mỡ heo không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, chuẩn bị tuồn ra thị trường.

Thứ hai, 14/03/2016 - 06:17

Sẽ có thuốc điều trị ung thư trúng đích “made in Việt Nam”
Sẽ có thuốc điều trị ung thư trúng đích “made in Việt Nam”

(Dân trí) - Một loại thuốc mới điều trị ung thư trúng đích do Việt Nam bào chế có giá trị chỉ bằng 1/3 chế phẩm có bản quyền tại Mỹ, nhưng hiệu quả điều trị là tương đương sắp được ra đời. Hiện tại thử nghiệm trên động vật trong phòng thí nghiệm đã cho kết quả thành công.

Thứ hai, 14/03/2016 - 04:13

Ðộ ẩm cao ảnh hưởng xấu tới sức khỏe
Ðộ ẩm cao ảnh hưởng xấu tới sức khỏe

Thời tiết mùa xuân và đầu mùa hè ở miền Bắc nước ta có đặc điểm riêng là có độ ẩm cao mà chúng ta thường quen gọi là tiết trời nồm. Trong tiết trời có độ ẩm cao nhiều khi lên tới mức bão hòa cũng là nguyên nhân gây ra nhiều căn bệnh, đặc biệt là những bệnh lý hô hấp, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Thứ hai, 14/03/2016 - 03:18

Cảnh báo: vi rút Zika có thể gây viêm não ở người lớn
Cảnh báo: vi rút Zika có thể gây viêm não ở người lớn

(Dân trí) - Vi rút Zika đã được cho là gây tổn thương não và dị tật bẩm sinh ở thai nhi, song mới đây các nhà nghiên cứu Pháp cảnh báo vi rút này cũng có thể gây viêm não màng não ở người lớn.

Thứ hai, 14/03/2016 - 01:35

Lần đầu tiên thực hiện thành công thay khớp thái dương hàm
Lần đầu tiên thực hiện thành công thay khớp thái dương hàm

Lần đầu tiên tại Việt Nam, bệnh viện Răng Hàm Mặt TƯ Hà Nội đã triển khai thành công kỹ thuật thay khớp thái dương cho bệnh nhân đã từng bị ung thư xương hàm.

Thứ hai, 14/03/2016 - 12:32

Những đồ vật bác sĩ phát sợ vì nguy cơ gây tai nạn cho trẻ
Những đồ vật bác sĩ phát sợ vì nguy cơ gây tai nạn cho trẻ

(Dân trí) - Trong mắt các bác sĩ cấp cứu, dường như mọi đồ vật đều là có thể gây tai nạn, thương vong. Vậy những đồ vật nào sẽ không bao giờ có trong ngôi nhà của họ? Dưới đây là những thứ các bác sĩ rất sợ khi gia đình họ có trẻ em.

Thứ hai, 14/03/2016 - 10:58

Cảnh giác với những dấu hiệu tiền tiểu đường
Cảnh giác với những dấu hiệu tiền tiểu đường

(Dân trí) - Tiền tiểu đường là tình trạng xảy ra khi đường huyết cao hơn bình thường. Tình trạng này thường dẫn tới bệnh tiểu đường týp 2, bệnh tim và đột quỵ. Tuy nhiên có tới 90% số người bị tiền tiểu đường không biết về tình trạng bệnh của mình.

Thứ hai, 14/03/2016 - 10:05

8 siêu thực phẩm giúp da trắng sáng
8 siêu thực phẩm giúp da trắng sáng

(Dân trí) - Một nhóm các chuyên gia cho rằng thay vì bôi 1 đống thứ lên da thì phụ nữ, cũng như đàn ông, nên tập trung vào những loại thức ăn mà họ đưa vào cơ thể và hãy nằm lòng câu nói: “Làn da đẹp bắt đầu từ đĩa ăn”.

Thứ hai, 14/03/2016 - 09:02

ĐÁNG QUAN TÂM
Trẻ vài tuổi đã mắc tiểu đường
Trẻ vài tuổi đã mắc tiểu đường

Tiểu đường đang trẻ hóa nhanh chóng. Có trẻ 8 tuổi đã mắc bệnh, đối tượng trẻ mười mấy tuổi mắc bệnh cũng không phải ít.

Thứ hai, 14/03/2016 - 06:12

Vừa sinh con, sản phụ hôn mê rồi tử vong
Vừa sinh con, sản phụ hôn mê rồi tử vong

(Dân trí) - Trước cái chết bất thường của vợ, người chồng đã gởi đơn đến Sở Y tế và cơ quan điều tra Công an quận 9, TPHCM yêu cầu làm rõ có hay không sự tắc trách của bệnh viện quận 9.

Chủ nhật, 13/03/2016 - 01:29

Có nên “yêu” ngày “đèn đỏ”?
Có nên “yêu” ngày “đèn đỏ”?

(Dân trí) - Có nên "yêu" vào ngày "đèn đỏ" là thắc mắc của rất nhiều người. Thực tế là việc quan hệ trong ngày “đèn đỏ” mang lại nhiều lợi ích nhưng bên cạnh đó có vài điều cần quan tâm để mọi chuyện hoàn hảo.

Chủ nhật, 13/03/2016 - 01:28

Ăn cơm, nuốt phải dây đồng dài 4cm vào bụng
Ăn cơm, nuốt phải dây đồng dài 4cm vào bụng

(Dân trí) - Sau khi ăn cơm xong, ông Tán lên cơn sốt, cảm lạnh. Ông được người nhà đưa đến bệnh viện và phát hiện một dây đồng dài khoảng 4cm trong bụng.

Chủ nhật, 13/03/2016 - 09:40

Mắc ho gà nguy hiểm, trẻ nguy kịch tính mạng
Mắc ho gà nguy hiểm, trẻ nguy kịch tính mạng

(Dân trí) - Tại khoa Truyền nhiễm (BV Nhi Trung ương) từ đầu năm đến nay tiếp nhận một số ca mắc ho gà, hiện vẫn đang có bệnh nhân được điều trị với trình trạng biến chứng viêm phổi nguy kịch, đe dọa tính mạng.

Chủ nhật, 13/03/2016 - 08:56

Tiết lộ tư thế ngủ giúp vợ chồng hạnh phúc
Tiết lộ tư thế ngủ giúp vợ chồng hạnh phúc

Chuyên gia sức khỏe cho biết, chúng ta dễ bị hiểu lầm bởi những cảnh đôi tình nhân chung giường chung gối trên phim ảnh, nghĩ rằng đó mới là những tư thế đẹp thể hiện được tình cảm vợ chồng.

Chủ nhật, 13/03/2016 - 08:13

Nguy cơ ung thư vì uống nước hoa quả trong chai nhựa, inox
Nguy cơ ung thư vì uống nước hoa quả trong chai nhựa, inox

GS.TS Nguyễn Hải Nam, Đại học Dược, cho biết không riêng gì bình giữ nhiệt, tất cả đồ dùng bằng Inox và đồ nhựa, không nên đựng các loại nước có nhiều axit lâu ngày.

Chủ nhật, 13/03/2016 - 06:37

Hàng trăm nữ sinh viên bỡ ngỡ khi nghe kiến thức về sức khỏe sinh sản
Hàng trăm nữ sinh viên bỡ ngỡ khi nghe kiến thức về sức khỏe sinh sản

(Dân trí) - Từ ngày 12/3 đến 29/5 tại trường Đại học Ngoại ngữ Huế diễn ra khóa tập huấn chăm sóc sức khỏe sinh sản cho sinh viên toàn trường.

Chủ nhật, 13/03/2016 - 04:39

Hàng loạt công nhân nhập viện sau bữa ăn trưa
Hàng loạt công nhân nhập viện sau bữa ăn trưa

(Dân trí) - Sau bữa ăn trưa với các món thịt bò, canh, trứng ốpla…, hàng chục công nhân ở Khu Công nghệ cao TPHCM bị nôn ói, tiêu chảy… phải nhập viện cấp cứu.

Thứ bảy, 12/03/2016 - 09:23

Những hậu quả khó lường vì ngủ muộn
Những hậu quả khó lường vì ngủ muộn

(Dân trí) - Dường như mọi người, đặc biệt là giới trẻ, chưa đánh giá đúng về tầm quan trọng của giấc ngủ. Các chuyên gia khuyên nên ngủ đủ giấc 7-8 tiếng mỗi ngày. Nhưng chỉ đủ giấc không thì chưa được đâu, còn phải đúng giờ nữa bạn nhé. Vậy hãy cùng nhau khám phá những tác hại khó lường của ngủ muộn!

Thứ bảy, 12/03/2016 - 01:17

Đùa nghịch, bé 8 tuổi bị anh họ chém gần đứt lìa tay
Đùa nghịch, bé 8 tuổi bị anh họ chém gần đứt lìa tay

(Dân trí) - Khi đang chơi đùa, bé T.D.L (8 tuổi, ở Bắc Giang) không may bị người anh họ 14 tuổi dùng dao chém đứt gần lìa bàn tay.

Thứ bảy, 12/03/2016 - 10:42

Từ vụ "nuôi nhầm" con suốt 42 năm: Nhận diện con bằng... smartphone
Từ vụ "nuôi nhầm" con suốt 42 năm: Nhận diện con bằng... smartphone

(Dân trí) - “Khi sinh con tôi được vào cùng, em bé chào đời là được đưa cho cả bố và mẹ nhận con. Tôi đã nhìn thấy mặt bé, rồi mẹ - con được đeo số giống nhau. Tôi đã “thu” toàn bộ hình ảnh con vào trong tâm trí. Hơn nữa, giờ smartphone tràn ngập, em bé nào vừa sinh ra chả được cha mẹ chụp một bức ảnh ghi nhớ khoảnh khắc đầu tiên trong đời của con”, một ông bố chia sẻ.

Thứ bảy, 12/03/2016 - 09:30