Dậy thì sớm ở trẻ: Chuyên gia nói gì về đậu nành, thịt gà và những thực phẩm cần lưu ý?

Đậu nành, thịt gà và sữa tươi có phải “thủ phạm” khiến trẻ dậy thì sớm?

Một trong những băn khoăn phổ biến của nhiều phụ huynh là liệu đậu nành, thịt gà hay sữa tươi có khiến trẻ dậy thì sớm. Theo BS Kim Loan, đến nay chưa có bằng chứng khoa học cho thấy các thực phẩm này làm tăng nguy cơ dậy thì sớm nếu được sử dụng hợp lý trong chế độ ăn cân đối.

Đậu nành chứa isoflavone - hợp chất có cấu trúc tương tự estrogen thực vật nhưng hoạt tính sinh học yếu hơn nhiều so với estrogen trong cơ thể. Các nghiên cứu hiện nay cho thấy, việc sử dụng đậu nành và các chế phẩm từ đậu nành với lượng hợp lý không làm tăng nguy cơ dậy thì sớm ở trẻ khỏe mạnh.

Tương tự, chưa có cơ sở cho thấy thịt gà hay sữa tươi có thể làm tăng nguy cơ khiến trẻ dậy thì sớm. Ngược lại, đây đều là những thực phẩm cung cấp protein, canxi và nhiều dưỡng chất cần thiết cho quá trình tăng trưởng của trẻ khi được lựa chọn từ nguồn đảm bảo an toàn và sử dụng hợp lý.

Những thực phẩm cha mẹ nên hạn chế cho trẻ ăn

Theo BS Dương Thị Kim Loan - chuyên gia Dinh dưỡng, Bệnh viện ĐKQT Vinmec Central Park, hiện chưa có bằng chứng khoa học khẳng định một loại thực phẩm riêng lẻ là nguyên nhân dẫn đến việc dậy thì sớm của trẻ.

Tuy nhiên, chế độ ăn mất cân đối kéo dài, đặc biệt là dư thừa chất béo và chất bột đường có thể làm gia tăng nguy cơ thừa cân, béo phì - yếu tố được nhiều nghiên cứu ghi nhận có liên quan đến dậy thì sớm. Vì vậy, phụ huynh nên hạn chế cho trẻ sử dụng thường xuyên các nhóm thực phẩm sau:

Thức ăn nhanh, đồ chiên rán: Gà rán, khoai tây chiên, pizza, trà sữa, nước ngọt có gas... thường chứa nhiều chất béo bão hòa, đường và năng lượng. Nếu sử dụng thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì - yếu tố được ghi nhận có liên quan đến dậy thì sớm.

Thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, thịt xông khói hay đồ hộp thường chứa nhiều muối, chất béo và phụ gia. Dù không phải nguyên nhân trực tiếp gây dậy thì sớm, việc tiêu thụ thường xuyên các thực phẩm này có thể làm tăng nguy cơ thừa cân và ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài của trẻ.

Thực phẩm chức năng, thuốc bổ: Cha mẹ không nên tự ý cho trẻ sử dụng các sản phẩm được quảng cáo giúp tăng chiều cao, tăng cân hay phát triển vượt trội khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Với trẻ khỏe mạnh, chế độ ăn đa dạng và cân đối thường đã đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng.

Dậy thì sớm ảnh hưởng trẻ ra sao và lời khuyên của chuyên gia

Theo các chuyên gia, dậy thì sớm được xác định khi bé gái xuất hiện các dấu hiệu dậy thì trước 8 tuổi và bé trai trước 9 tuổi. Theo các chuyên gia, tình trạng này không chỉ khiến trẻ có những thay đổi về ngoại hình sớm hơn bạn bè đồng trang lứa, mà còn ảnh hưởng đến tâm lý, khả năng hòa nhập và sự phát triển lâu dài. 

Ở bé gái, ngực phát triển hoặc có kinh nguyệt quá sớm có thể khiến trẻ tự ti, ngại giao tiếp. Trong khi đó, cả bé trai và bé gái đều có nguy cơ đóng sụn tăng trưởng sớm, làm giảm chiều cao khi trưởng thành nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Phần lớn trường hợp không xác định được nguyên nhân. Số còn lại có thể liên quan đến các bệnh lý nội tiết, yếu tố di truyền hoặc tác động từ môi trường.

Bên cạnh dinh dưỡng, việc duy trì cân nặng hợp lý và hình thành thói quen sinh hoạt lành mạnh cũng góp phần giảm nguy cơ dậy thì sớm. Trẻ nên được khuyến khích vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày, ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya và giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử vào buổi tối. Một chế độ sinh hoạt điều độ không chỉ hỗ trợ phát triển thể chất, mà còn góp phần cân bằng hoạt động nội tiết.

BS Dương Thị Kim Loan khuyến cáo, thay vì kiêng tuyệt đối một loại thực phẩm, phụ huynh nên xây dựng cho trẻ chế độ dinh dưỡng cân đối, duy trì cân nặng hợp lý, kết hợp vận động và ngủ đủ giấc.

Đồng thời, cha mẹ nên theo dõi sức khỏe của trẻ trong giai đoạn tiền dậy thì và dậy thì một cách thường xuyên, khoa học; chủ động tham khảo ý kiến chuyên gia để được tư vấn và can thiệp kịp thời khi cần. Đây là những nền tảng quan trọng giúp trẻ phát triển khỏe mạnh cả về thể chất lẫn nội tiết.