Bác sĩ FV giúp bệnh nhân tiểu đường thoát nguy cơ đoạn chi

Bi kịch âm thầm từ vết xước ở bàn chân bị mất cảm giác

Ông N.P.T. (68 tuổi, TPHCM) có bệnh tiểu đường kèm biến chứng gout. Do kiểm soát các chỉ số đường huyết không tốt, bàn chân của ông bị mất cảm giác, thị lực suy giảm, cộng thêm chứng thoái hóa khớp tuổi già khiến việc tự kiểm tra bàn chân mỗi ngày trở nên khó khăn.

Trong một lần làm vườn, gót chân ông bị một vết xước nhỏ. Đến khi phát hiện ra, vết xước đã trở thành một ổ nhiễm trùng ăn sâu vào xương, chảy mủ và bốc mùi hôi. Khi tới khám tại Bệnh viện FV, ông T. được cảnh báo có nguy cơ phải cắt bỏ chân.

Bác sĩ Trương Hoàng Vĩnh Khiêm, Khoa Chấn thương Chỉnh hình và Phẫu thuật Bàn tay, Bệnh viện FV cho biết, trường hợp như thế này không hiếm gặp.

"Có những ca đến khám, chúng tôi gắp từ bàn chân ra mảnh chai hoặc cây đinh nhọn mà họ không biết mình giẫm phải từ bao giờ. Đến khi chảy mủ, bốc mùi thì tình trạng đã rất nặng", bác sĩ Trương Hoàng Vĩnh Khiêm cho biết.

Lối thoát cho bàn chân tiểu đường từ kỹ thuật TTT

Bác sĩ Khiêm phân tích, bàn chân tiểu đường vốn nằm ở "vùng biên giới" giữa các chuyên khoa: việc cắt lọc thuộc về bác sĩ chỉnh hình, còn kiểm soát đường huyết thuộc về bác sĩ nội tiết. Các phương pháp truyền thống (cắt lọc hoại tử, đặt máy hút tưới rửa, dùng kháng sinh) chỉ giải quyết phần ngọn.

Gốc rễ vấn đề là vùng cổ bàn chân của người bệnh đã bị tắc nghẽn mạch máu, không còn nguồn nuôi dưỡng. Hệ quả là tỷ lệ tái loét sau 1 năm lên tới 40%, và sau 5 năm lên đến 65%.

"Bệnh nhân cứ loét rồi điều trị, điều trị xong lại tái loét. Đó gần như là một vòng lặp chưa thể kiểm soát", bác sĩ Khiêm cho biết.

Trong hành trình tìm kiếm hướng điều trị cho vấn đề nan giải này, bác sĩ Khiêm đặc biệt chú ý đến kỹ thuật TTT (Transverse Tibial Transport) - phương pháp được ứng dụng rộng rãi tại Trung Quốc. Dựa trên nền tảng kéo giãn xương, kỹ thuật này đã được đưa vào phác đồ điều trị quốc gia của Trung Quốc (giai đoạn 2018-2023) với tỷ lệ bảo tồn bàn chân trên 90%.

Bác sĩ Khiêm trực tiếp đến các trung tâm điều trị hàng đầu Trung Quốc học tập và quan sát thực hành. Về nước, anh đề xuất Bệnh viện FV đầu tư hệ thống dụng cụ chuyên biệt để triển khai phương pháp này tại Việt Nam.

Kỹ thuật TTT: “Đi vào cõi chết để tìm lại sự sống”

Kỹ thuật TTT được ví von bằng một triết lý phương Đông: “Đi vào cõi chết để tìm lại sự sống”. Nguyên lý cốt lõi của kỹ thuật này là chủ động tạo ra một tổn thương có kiểm soát để kích hoạt cơ chế tự chữa lành của cơ thể.

Để kích hoạt quá trình tái tạo mạch máu nuôi, bác sĩ can thiệp làm gãy một phần xương chày (xương cẳng chân) của bệnh nhân. Phần xương bị đánh gãy này được cố định và điều khiển bởi một hệ thống khung chuyên biệt đeo ngoài cẳng chân.

Trong hai tuần đầu, bệnh nhân được hướng dẫn tự điều chỉnh các nút vặn trên khung để kéo mảnh xương gãy dịch rời ra khỏi vị trí ban đầu với tốc độ 1mm/ngày, chia đều làm 4 lần. Hai tuần tiếp theo, bệnh nhân vặn ngược lại để đẩy các mảnh xương quay về vị trí ban đầu. Sau giai đoạn này, người bệnh sẽ được mang khung thêm hai đến bốn tuần nữa để ổn định và làm lành xương.

Việc ép mảnh xương gãy dịch ra rồi đẩy vào liên tục trong 4 tuần đầu sẽ tạo ra một kích thích sinh học mạnh. Cơ thể bị "đánh lừa" rằng vùng chân đang bị tổn thương nghiêm trọng, từ đó tự động tăng sinh một mạng lưới mạch máu mới chạy theo nuôi dưỡng mảnh xương dịch chuyển này. Trong thời gian mang khung, bệnh nhân vẫn đi lại ít chịu lực dưới sự hỗ trợ của thiết bị.

Mô hình điều trị đa chuyên khoa cho bệnh lý bàn chân tiểu đường

Sau 2 tháng, vết loét ăn sâu vào xương của ông T. đã lành thương. Từng đứng trước nguy cơ mất chân nay có thể đi lại bình thường, ông xúc động chia sẻ: "Tôi biết ơn bác sĩ Khiêm và ê-kíp FV. Bác sĩ đến chăm sóc tôi bất kể ngày nghỉ, nhờ vậy tôi giữ được chân”.

TTT được xem là mắt xích trong chiến lược toàn diện điều trị bàn chân tiểu đường. Để bảo vệ thành quả, người bệnh phải tuân thủ chế độ ăn, uống thuốc đúng toa, khám bàn chân định kỳ và luôn đi giày dép có đệm lót chuyên dụng. Khi bàn chân có vết chai, loét thì cần đến thăm khám với bác sĩ chuyên về bàn chân tiểu đường.

Hiện Bệnh viện FV tiếp tục phát triển mô hình điều trị phối hợp đa chuyên khoa cho bệnh lý bàn chân tiểu đường: Nội tiết, Chấn thương chỉnh hình, Can thiệp mạch máu, Vi trùng học và Vật lý trị liệu. Mục tiêu là giúp người bệnh giữ được khả năng đi lại, sự độc lập trong sinh hoạt và chất lượng sống.

Để tìm hiểu về phương pháp TTT điều trị biến chứng bàn chân tiểu đường, liên hệ Khoa Chấn thương Chỉnh hình & Phẫu thuật Bàn tay Bệnh viện FV - số 6 Nguyễn Lương Bằng, phường Tân Mỹ (quận 7 cũ), TPHCM hoặc qua tổng đài (028) 35 11 33 33.