Thủ đoạn lừa hơn 5.400 người bằng kịch bản tặng quà, trúng thưởng

Viện KSND Tối cao vừa ban hành cáo trạng, truy tố Trần Quang Đạo (34 tuổi, ngụ TPHCM) cùng 180 đồng phạm về các tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông.

Mua hơn 1,1 tỷ dữ liệu cá nhân để giăng bẫy trúng thưởng

Theo cáo trạng, từ tháng 8/2023 đến ngày 17/6/2025, Đạo giữ vai trò chủ mưu, tổ chức hoạt động lừa đảo dựa trên dữ liệu cá nhân của người cao tuổi, những người có nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhưng hạn chế kiến thức xã hội và công nghệ.

Từ tháng 8/2023 đến tháng 10/2024, Đạo mua của Trần Tấn Tài hơn 1,1 tỷ dữ liệu cá nhân với giá hơn 2,1 tỷ đồng. Trước đó, Tài thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn trên mạng xã hội với giá gần 1,4 tỷ đồng rồi bán lại cho Đạo, hưởng lợi gần 770 triệu đồng.

Có dữ liệu trong tay, từ ngày 1/3 đến 17/6/2025, Đạo cùng đồng phạm thực hiện 11.143 đơn hàng, lừa hơn 5.400 người, chiếm đoạt tổng cộng hơn 39,6 tỷ đồng.

Đạo dựng kịch bản, đào tạo nhân viên giả danh bệnh viện, trung tâm chăm sóc sức khỏe để gọi điện cho người cao tuổi, thông báo tặng quà, trúng thưởng nhằm tạo lòng tin rồi từng bước yêu cầu họ chuyển tiền.

Theo kịch bản, nhân viên thông báo khách hàng được tặng nước yến sào trong 10 tháng, mỗi tháng một hộp gồm 6 lon, với điều kiện trả 279.000 đồng phí vận chuyển lần đầu. Khi khách đồng ý, hàng được gửi qua đơn vị vận chuyển để thu tiền.

Khoảng 2-3 ngày sau, các đối tượng tiếp tục gọi điện, giả danh đơn vị tổ chức khuyến mại, thông báo khách đủ điều kiện tham gia quay thưởng với các phần quà trị giá 10-100 triệu đồng như ghế massage, tủ lạnh, tivi, máy giặt.

Để nhận thưởng, khách hàng phải nộp 730.000-990.000 đồng phí hồ sơ. Sau đó, các đối tượng tiếp tục thông báo khách trúng giải có giá trị lớn hơn, yêu cầu chuyển thêm 1-3 triệu đồng để hoàn thiện hồ sơ, xuất kho và cam kết hoàn tiền khi giao quà.

Luật sư chỉ cách nhận diện bẫy tặng quà, trúng thưởng

Từ vụ án trên, làm thế nào để người dân, đặc biệt là người cao tuổi, nhận diện thủ đoạn lừa đảo qua các chương trình tặng quà, trúng thưởng và bảo vệ thông tin cá nhân?

Theo luật sư Trần Duy Huy (Đoàn Luật sư TP Đồng Nai), người dân cần hiểu rằng các chương trình khuyến mại, trúng thưởng hợp pháp phải tuân thủ quy định về đăng ký hoặc thông báo với cơ quan quản lý có thẩm quyền.

“Người dân cần đặc biệt cảnh giác với những lời mời nhận quà, trúng thưởng nhưng phải đóng phí hồ sơ, phí xuất kho hoặc nộp thuế trước. Khi được yêu cầu chuyển tiền, hãy dừng lại và xác minh thông tin qua kênh chính thức”, luật sư Huy khuyến cáo.

Theo luật sư, người cao tuổi không cần cố phân biệt thật giả ngay trong cuộc gọi mà nên bình tĩnh từ chối, hỏi ý kiến con cháu và chủ động liên hệ doanh nghiệp, cơ quan được nhắc đến qua số điện thoại chính thức. Người dân tuyệt đối không cung cấp mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc căn cước cho người lạ.

Đặc biệt, việc người gọi biết rõ họ tên, tuổi tác hoặc tình trạng sức khỏe không đồng nghĩa với việc họ đáng tin cậy, bởi thông tin cá nhân có thể bị thu thập, mua bán trái phép.

Luật sư cho biết thủ đoạn lừa đảo thường được thực hiện theo từng bước: ban đầu, các đối tượng chỉ yêu cầu khoản tiền nhỏ để tạo lòng tin, sau đó liên tục đưa ra lý do mới, hứa hẹn hoàn phí hoặc trao thưởng lớn để dụ nạn nhân chuyển thêm tiền.

“Khi bị yêu cầu đóng tiền nhiều lần, người dân cần dừng giao dịch ngay. Đừng vì tiếc số tiền đã mất mà tiếp tục chuyển tiền với hy vọng lấy lại”, luật sư lưu ý.

Trường hợp đã chuyển tiền, người bị hại cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để đề nghị hỗ trợ, lưu giữ tin nhắn, số điện thoại, chứng từ giao dịch và trình báo công an. Hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản có thể bị xử lý về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.

Bên cạnh đó, luật sư khuyến nghị con cháu thường xuyên nhắc nhở, chia sẻ thông tin cảnh báo và tạo thói quen để người cao tuổi hỏi ý kiến người thân trước khi chuyển tiền cho người lạ. Sự quan tâm kịp thời của gia đình có thể giúp ngăn ngừa những thiệt hại đáng tiếc.