Chuyên gia Tội phạm học “giải mã” vấn đề bạo lực trong dịp Tết

Dân trí Trước hàng loạt vụ xô xát, ẩu đả, thậm chí dẫn đến án mạng vừa xảy ra trong dịp Tết, Trung tá, Nghiên cứu sinh Đào Trung Hiếu - Chuyên gia Tội phạm học Bộ Công an - đã có những luận giải sâu sắc về căn nguyên của thực trạng này.
>>Bị đuổi đánh khi nhắc nhóm nhậu gây ồn, "nạn nhân" đâm chết người
>>Dùng dao đâm chết người vì bị can ngăn... gây sự
>>Án mạng từ việc nhiều lần gọi... tăm, giấy ăn ở quán ốc

Trung tá Hiếu cho rằng, hiện tượng bạo lực đang gia tăng đáng lo ngại trong cộng đồng báo hiệu những điều bất thường trong tâm lý xã hội. Việc giải mã nguồn cơn của hiện tượng này, có ý nghĩa trong việc đề ra các giải pháp phòng ngừa, triệt tiêu các yếu tố tiêu cực là nguyên nhân phát sinh bạo lực cộng đồng.

Tác động tiêu cực của báo chí và mạng xã hội

PV: Vấn đề bạo lực trong dịp Tết không phải chuyện mới, nhưng vì sao lại làm nóng dư luận như chúng ta đã thấy?

Trung tá Đào Trung Hiếu: Bạo lực công cộng ở nước ta không phải chuyện mới. Tuy nhiên, ở thời buổi bùng nổ về công nghệ thông tin, kỹ thuật số, thế giới phẳng bởi internet và hoạt động báo chí, mạng xã hội…, thông tin về bạo lực ở tất cả mọi nơi đến với cộng đồng nhanh hơn, đa chiều hơn, gây ra cảm giác chúng ta đang ở thời kỳ bạo lực lên ngôi.

Trung tá có thể nói rõ hơn về tác động tiêu cực của thông tin bạo lực trên báo chí và các diễn đàn mạng xã hội?

Việc xuất hiện quá nhiều thông tin bạo lực trên mạng xã hội và báo chí đã tác động tiêu cực đến tâm trạng xã hội, tạo tâm lý bất an, lo lắng, kích động. Khi người ta đã quá quen với bạo lực vì tần xuất xuất hiện của nó thì nó có thể trở thành một xu hướng ứng xử. Nghĩa là, khi có xích mích, người ta lại tìm cách giải quyết bằng nắm đấm chứ không chọn các giải pháp khác phù hợp với đòi hỏi của xã hội và pháp luật.

Đặng Văn Hòa, nghi phạm gây ra cái chết của một nam thanh niên chỉ do mâu thuẫn từ việc nhiều lần gọi... tăm và giấy ăn ở quán ốc.
Đặng Văn Hòa, nghi phạm gây ra cái chết của một nam thanh niên chỉ do mâu thuẫn từ việc nhiều lần gọi... tăm và giấy ăn ở quán ốc.

Phải chăng người Việt đang ngày càng hung hãn hơn, thưa Trung tá?

Tôi nghĩ không đến mức gọi là hung hãn, nhưng phải thừa nhận, con người ta dường như càng ngày càng thiếu kiên nhẫn và kiềm chế. Hình như chất chứa điều gì đó rất không ổn bên trong tâm lý cá nhân, tâm lý nhóm, chỉ cần gặp tác nhân là bùng nổ để giải tỏa bằng sức mạnh cơ bắp. Người ta có thể đánh nhau, thậm chí giết người vì những nguyên nhân nhỏ nhặt: từ chuyện va chạm giao thông, va chạm không xin lỗi, nhìn đểu, nói lớn tiếng, nặng lời...

Đâu là nguồn cơn sâu xa của bạo lực?

Vậy theo Trung tá, nguồn cơn của thực trạng đáng buồn đó là gì?

Tôi nghĩ nhiều đến những tác động tiêu cực từ môi trường xã hội. Những tiêu cực xã hội tồn tại trong môi trường sống hàng ngày tác động trực tiếp lên quá trình hình thành nhân cách và định hướng giá trị của con người, nhất là với giới trẻ.

Chúng ta có rất nhiều lỗ hổng trong lời giải bài toán xây dựng con người. Hệ lụy của nó là sự vô cảm. Xu thế xã hội hiện nay đề cao giá trị vật chất, lối sống thực dụng, cá nhân chủ nghĩa lên ngôi. Biểu hiện của nó là con người có thái độ sống ích kỷ, chỉ biết mình, tâm lý chụp giật, tôn thờ vật chất, thờ ơ với nỗi đau đồng loại, vô cảm trước việc làm sai trái xảy ra hàng ngày, sẵn sàng cướp đoạt, trang giành nhau vì lợi ích. Đó là nguồn cơn sâu xa của bạo lực.

Trên cái nền tâm lý chung đó, con người lại gặp hàng loạt yếu tố bất lợi khác tác động lên tâm lý. Vì vậy, khi nảy sinh mâu thuẫn bức xúc, họ có thiên hướng chọn giải pháp “tự xử”, dùng bạo lực để giải quyết chứ không làm theo đòi hỏi của pháp luật.

Nguyễn Quang Thành và con dao Thành dùng để đâm chính người can ngăn mình gây sự.
Nguyễn Quang Thành và con dao Thành dùng để đâm chính người can ngăn mình gây sự.

Bạo lực chủ yếu rơi vào nhóm thanh thiếu niên. Nhóm xã hội này đang chịu những tác động rất xấu của môi trường, đó là văn hóa phẩm đồi trụy, độc hại, các trò game online bạo lực. Hơn nữa, chính lối sống vô cảm, thiếu trách nhiệm, sẵn sàng tàn nhẫn với người khác của cha mẹ, người lớn xung quanh... vô hình trở thành khuôn mẫu ứng xử cho trẻ khi chúng vướng phải các vấn đề cần giải quyết.

Cần làm gì khi rơi vào vụ ẩu đả?

Trung tá thử cắt nghĩa nguyên do của những vụ ẩu đả ngày Tết?

Trước hết, Tết là dịp nhu cầu chi tiêu, mua sắm tăng cao, lúc này ai cũng cần tiền. Các khoản vay trong năm không trả, xù nợ, trốn nợ... rất dễ dẫn đến những hành động bạo lực để thu nợ, giải tỏa bức xúc.

Tết còn là thời điểm giao thông phức tạp, mọi người đổ ra đường, về quê, đi lại thăm hỏi, mua sắm... Việc xảy ra va quệt giao thông là khó tránh khỏi. Khi không có một phông văn hóa ứng xử phù hợp, người ta dễ dùng đến nắm đấm để giải quyết.

Ngày Tết là dịp gặp gỡ, rượu chè. Dưới tác động của nồng độ cồn, khả năng nhận thức và điều chỉnh hành vi của con người có thể xuống đến mức thấp nhất. Khi đó, chỉ cần những xung động thần kinh nhỏ, lời qua tiếng lại, hay bức xúc chuyện gì đó là người ta đã có thể đánh nhau.

Vậy thưa Trung tá, cần làm gì để có thể bảo đảm an toàn trong một xã hội có phần bất an vì bạo lực cộng đồng như hiện nay? Chẳng may vướng vào một vụ xung đột, cần làm gì để thoát ra?

Tôi cho rằng cần phải sở hữu những kỹ năng ứng xử cần thiết khi tham gia vào các mối quan hệ xã hội, nhất là khả năng quan sát, nhận diện những nguy cơ có thể đến với mình để chủ động phòng tránh.

Kỹ năng ứng phó với một vụ bạo lực tùy thuộc vào vai trò của mình trong sự kiện đó. Nếu chỉ là người chứng kiến, cần tỉnh táo khi quyết định can thiệp vào một vụ ẩu đả có nguy cơ biến thành xung đột lớn. Nếu tự thấy không có đủ khả năng và trách nhiệm giải tán đám đông thì nên tránh xa vì chính bạn có thể trở thành bị hại khi xen vào đám đông đang kích động hay bị nhầm là đồng bọn của kẻ họ đang trút giận.

Trường hợp chính mình là nạn nhân, cách thoát ra khỏi một cuộc ẩu đả là tránh hẳn. Xử sự khôn ngoan là mềm mỏng, không đôi co vì sĩ diện, sẵn sàng nhận sai và xin lỗi đối phương. Nếu đối phương vẫn hùng hổ xấn tới thì giải pháp khôn ngoan là chạy. Hãy chạy vào nhà dân, chạy đến các chốt công an đang làm nhiệm vụ trên đường, vừa chạy vừa kêu cứu.

Chạy khỏi khu vực nguy hiểm không hề là hèn nhát, mà đó là cách mạnh mẽ nhất để bạn bảo vệ bản thân mình. Trường hợp bị “đuổi cùng giết tận”, hãy nhớ rằng pháp luật dành cho bạn quyền phòng vệ chính đáng.

Bạn có quyền tự vệ bằng những biện pháp cần thiết để ngăn chặn hành vi tấn công đang thực tế diễn ra. Kể cả bạn gây ra những thiệt hại cho kẻ tấn công, hành vi đó cũng có thể không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, vì tính chất phòng vệ đã loại bỏ tính nguy hiểm của hành vi chống trả.

Xin cảm ơn Trung tá!

Tiến Nguyên

MỚI NHẤT
Lãnh đạo ngân hàng Navibank đã che giấu hành vi sai phạm như thế nào?
Lãnh đạo ngân hàng Navibank đã che giấu hành vi sai phạm như thế nào?

(Dân trí) - Sau khi vụ án Huỳnh Thị Huyền Như bị phát hiện, ông Lê Quang Trí (nguyên Tổng Giám đốc Navibank) đã họp khẩn dàn lãnh đạo lên phương án nhằm che giấu hành vi phạm tội.

Thứ năm, 01/03/2018 - 09:31

Tạm giữ đối tượng đâm chết người vì can ngăn đánh nhau trên tàu cá
Tạm giữ đối tượng đâm chết người vì can ngăn đánh nhau trên tàu cá

(Dân trí) - Công an tỉnh Cà Mau vừa tạm giữ Trang Văn Giang (29 tuổi, ngụ xã Tân Lộc Bắc, huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau) để điều tra về hành vi “Giết người”.

Thứ năm, 01/03/2018 - 07:17

Phó Thủ tướng chỉ đạo thanh tra quá trình cổ phần hoá, sáp nhập Mediplast-Vinamed
Phó Thủ tướng chỉ đạo thanh tra quá trình cổ phần hoá, sáp nhập Mediplast-Vinamed

(Dân trí) - Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hoà Bình vừa giao Thanh tra Chính phủ thanh tra, làm rõ quá trình cổ phần hoá Tổng công ty thiết bị y tế Việt Nam (Vinamed), việc thoái vốn Nhà nước tại Công ty cổ phần Nhựa Y tế (Mediplast) và việc sáp nhập Mediplast và Vinamed ồn ào dư luận thời gian qua.

Thứ năm, 01/03/2018 - 04:42

Nhân viên ngân hàng chiếm đoạt tiền quỹ hơn 1 tỷ đồng để chơi game
Nhân viên ngân hàng chiếm đoạt tiền quỹ hơn 1 tỷ đồng để chơi game

(Dân trí) - Lợi dụng sự tin tưởng, sơ hở của kiểm soát viên, Nguyễn Quang Đức đã lập giao dịch nộp tiền khống và lấy bớt tiền khi sửa chữa và tiếp quỹ vào cây ATM lên đến hơn 1 tỷ đồng.

Thứ năm, 01/03/2018 - 04:25

Hai anh em ruột trộm hàng loạt xe máy
Hai anh em ruột trộm hàng loạt xe máy

(Dân trí) - Ngày 1/3, tin từ Công an thị xã Điện Bàn (Quảng Nam) cho biết, đơn vị đã thu hồi được 2 chiếc xe máy tang vật và đang tiếp tục điều tra mở rộng vụ án trộm cắp do 2 anh em ruột gây ra.

Thứ năm, 01/03/2018 - 03:35

Vụ 10 cán bộ Navibank hầu tòa: Chỉ 1 người nhận tội
Vụ 10 cán bộ Navibank hầu tòa: Chỉ 1 người nhận tội

(Dân trí) - Ra tòa, các bị cáo nguyên lãnh đạo Navibank đồng loạt kêu oan, chỉ có bị cáo Nguyễn Ngọc Oanh thừa nhận hành vi phạm tội và xin HĐXX xem xét giảm nhẹ.

Thứ năm, 01/03/2018 - 02:25

Hàng chục thanh niên đập phá, ném bom xăng đốt tiệm sơn xe máy
Hàng chục thanh niên đập phá, ném bom xăng đốt tiệm sơn xe máy

(Dân trí) - Trong đêm, khoảng 20 thanh niên cầm dao, gậy xông vào đập phá tan nát 1 tiệm sơn xe máy. Sau đó, các đối tượng này còn chém người làm ở đây, ném 4 quả bom xăng gây cháy tiệm.

Thứ năm, 01/03/2018 - 11:53

Bắt 1 chủ hụi chiếm đoạt hơn 1 tỷ đồng của người chơi hụi
Bắt 1 chủ hụi chiếm đoạt hơn 1 tỷ đồng của người chơi hụi

(Dân trí) - Trong vòng 2 năm, bà Hẩn tổ chức nhiều đường dây hụi ở địa phương. Sau đó, bà dùng thủ đoạn làm giả danh sách hụi viên, đưa tên người không có thực vào các đường dây hụi để hốt hụi rồi chiếm đoạt.

Thứ năm, 01/03/2018 - 11:52

Giải cứu hai phụ nữ Campuchia suýt bị lừa bán sang Trung Quốc
Giải cứu hai phụ nữ Campuchia suýt bị lừa bán sang Trung Quốc

(Dân trí) - Nghe lời dụ dỗ ngon ngọt của một người phụ nữ ở tỉnh Sóc Trăng, sang Trung Quốc làm cho tiệm bánh ngọt lương cao, hai người phụ nữ quốc tịch Campuchia đã đồng ý. Khi đi đến cửa khẩu Tân Thanh chờ người đón Trung Quốc, họ may mắn được Công an Tỉnh Lạng Sơn phát hiện, giải cứu.

Thứ năm, 01/03/2018 - 09:41

Khởi tố bị can trong vụ Giám đốc VNPT bị đâm tử vong trước cửa nhà
Khởi tố bị can trong vụ Giám đốc VNPT bị đâm tử vong trước cửa nhà

(Dân trí) - Lãnh đạo Phòng Cảnh sát hình sự - Công an tỉnh Lạng Sơn cho biết, đơn vị vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam đối tượng Nguyễn Thành Quang để điều tra về hành vi giết người. Quang được xác định là kẻ đã dùng dao đâm tử vong anh Triệu Xuân Bắc, Giám đốc VNPT chi nhánh Đồng Đăng – Lạng Sơn.

Thứ năm, 01/03/2018 - 08:46

Chuyện ít biết về kiều nữ học lớp 5 cầm đầu đường dây đánh bạc 2.000 tỷ
Chuyện ít biết về kiều nữ học lớp 5 cầm đầu đường dây đánh bạc 2.000 tỷ

Tham gia điều hành đường dây đánh bạc 2.000 tỷ nên tiền bạc rủng rỉnh, kiều nữ miền Tây bắt đầu làm từ thiện. Trong khi các con bạc tham gia tán gia bại sản, tới điện thoại dùng để đỏ đen cũng phải bán

Thứ năm, 01/03/2018 - 07:37

Kế toán xã lập hồ sơ khống rút tiền ngân sách tiêu xài
Kế toán xã lập hồ sơ khống rút tiền ngân sách tiêu xài

(Dân trí) - Chiều 28/2, nguồn tin từ cơ quan CSĐT Công an huyện Thạch Hà (Hà Tĩnh) cho hay, đơn vị vừa ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Lê Anh Tuấn, SN 1978, trú tại thôn Gia Ngãi 2, xã Thạch Long, huyện Thạch Hà về hành vi “Tham ô tài sản”.

Thứ năm, 01/03/2018 - 07:23

ĐÁNG QUAN TÂM
Vụ 10 cán bộ Navibank hầu tòa: Sếp, lính đều kêu oan và đổ lỗi cho nhau
Vụ 10 cán bộ Navibank hầu tòa: Sếp, lính đều kêu oan và đổ lỗi cho nhau

(Dân trí) - Ra tòa, cả bị cáo nguyên là Tổng giám đốc Navibank lẫn Trưởng phòng nguồn vốn đều cho rằng mình bị oan và đổ lỗi lẫn nhau.

Thứ năm, 01/03/2018 - 03:04

Bắt giữ nhiều xe máy cày chở hàng chục khối gỗ lậu
Bắt giữ nhiều xe máy cày chở hàng chục khối gỗ lậu

(Dân trí) - Nhận được tin báo của người dân, lực lượng chức năng huyện M’Đrắk (Đắk Lắk) đã tiến hành mật phục, bắt giữ 5 chiếc xe cày đang vận chuyển số lượng gỗ lớn.

Thứ tư, 28/02/2018 - 09:42

Đâm chết hàng xóm vì hát karaoke quá to
Đâm chết hàng xóm vì hát karaoke quá to

(Dân trí) - Bức xúc vì nhà hàng xóm hát karaoke quá to gây ồn ào, Nguyễn Viết Lộc (trú tại thôn Bình Tiến A, xã Thái yên, huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh) đã mang theo 3 con dao sang đâm chết người cùng xóm với mình.

Thứ tư, 28/02/2018 - 08:58

Thanh niên 18 tuổi gây án mạng trong đám cưới
Thanh niên 18 tuổi gây án mạng trong đám cưới

(Dân trí) - Hai nhóm thanh niên xảy ra mâu thuẫn và ẩu đả trong đám cưới khiến hai anh em trai trong một gia đình thương vong. Nghi can gây án bị bắt ngay trong đêm.

Thứ tư, 28/02/2018 - 08:50

Buôn lậu xăng dầu, than, khoáng sản làm thất thu ngân sách hàng ngàn tỷ đồng mỗi năm
Buôn lậu xăng dầu, than, khoáng sản làm thất thu ngân sách hàng ngàn tỷ đồng mỗi năm

(Dân trí) - Phó Thủ tướng Trương Hoà Bình yêu cầu thẳng thắn đánh giá những tồn tại, hạn chế trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm trên biển, nhất là trong bối cảnh hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép đối với các mặt hàng trọng điểm như xăng dầu, than khoáng sản, thuốc lá, pháo nổ vẫn diễn biến phức tạp.

Thứ tư, 28/02/2018 - 06:50

Khởi tố, bắt tạm giam đối tượng đập phá bệnh viện, đe dọa bác sỹ
Khởi tố, bắt tạm giam đối tượng đập phá bệnh viện, đe dọa bác sỹ

(Dân trí) - Liên quan đến sự việc nhóm thanh niên vào Bệnh viện đa khoa huyện Bố Trạch đập phá cửa kính, đe dọa các bác sĩ, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an huyện này đã ra quyết định khởi tố, bắt tạm giam 3 tháng đối với một đối tượng.

Thứ tư, 28/02/2018 - 05:19

Tạm giữ chàng rể phóng hỏa đốt nhà cha vợ làm 3 người nhập viện
Tạm giữ chàng rể phóng hỏa đốt nhà cha vợ làm 3 người nhập viện

(Dân trí) - Mâu thuẫn, người vợ bỏ về nhà cha ruột sinh sống. Sau đó, người chồng tìm đến rồi phóng hỏa đốt nhà làm cha vợ, vợ và cháu bé 9 tuổi bị bỏng nặng phải nhập viện cấp cứu.

Thứ tư, 28/02/2018 - 04:08

Vụ 10 cán bộ Navibank hầu tòa: Yêu cầu triệu tập điều tra viên
Vụ 10 cán bộ Navibank hầu tòa: Yêu cầu triệu tập điều tra viên

(Dân trí) - Tại phiên tòa hôm nay, các luật sư đề nghị Toà triệu tập 4 điều tra viên của Bộ Công an và kiểm sát viên của Viện KSND Tối cao đã tiến hành tố tụng vụ án này để tham gia phiên toà.

Thứ tư, 28/02/2018 - 03:04

Vụ sà lan tông sập cầu Ghềnh: Tạm hoãn vì vắng quá nhiều người liên quan
Vụ sà lan tông sập cầu Ghềnh: Tạm hoãn vì vắng quá nhiều người liên quan

(Dân trí) - Rất nhiều bên liên quan đến vụ án như: nguyên đơn dân sự, giám định, thẩm định giá… không có mặt tại phiên tòa. Do đó, HĐXX đã quyết định tạm hoãn phiên tòa.

Thứ tư, 28/02/2018 - 12:09

Cảnh báo tình trạng một số nhóm đối tượng “xin đểu” doanh nghiệp
Cảnh báo tình trạng một số nhóm đối tượng “xin đểu” doanh nghiệp

(Dân trí) - Lợi dụng tâm lý ngại va chạm muốn yên ổn làm ăn của các doanh nghiệp, một số nhóm đối tượng đã đến doanh nghiệp đóng tại địa bàn tỉnh Hà Nam để “xin” mối cung cấp vật liệu hoặc xin tiền, nếu không được đáp ứng sẽ bị chúng cho “đàn em” đến quấy phá.

Thứ tư, 28/02/2018 - 09:56

“Đi đêm” lãi suất với Huyền Như, 10 sếp ngân hàng phải hầu tòa
“Đi đêm” lãi suất với Huyền Như, 10 sếp ngân hàng phải hầu tòa

(Dân trí) - Lãnh đạo Navibank gửi trái phép hơn 1.500 tỉ đồng vào Vietinbank với lãi suất 22,5% và bị Huyền Như chiếm đoạt 200 tỉ.

Thứ tư, 28/02/2018 - 09:31

Sáng nay xét xử vụ sà lan tông sập cầu Ghềnh
Sáng nay xét xử vụ sà lan tông sập cầu Ghềnh

(Dân trí) - Trần Văn Giang dù không có bằng lái tàu thủy vẫn được chủ tàu cho điều khiển tàu kéo sà lan chở 800 tấn cát. Sau đó, do thiếu kinh nghiệm lái tàu nên Giang đã để sà lan tông sập cầu Ghềnh bắc qua sông Đồng Nai.

Thứ tư, 28/02/2018 - 09:00