Tia hy vọng của Mẹ Việt Nam Anh hùng 101 tuổi ôm nỗi khắc khoải hơn 50 năm

Những năm qua, Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Điểm luôn day dứt khi chưa tìm được mộ người con liệt sĩ của mình. Tại nghĩa trang liệt sĩ xã Chương Dương (Hà Nội) chỉ có ngôi mộ gió để mẹ Điểm có thể qua thắp nén nhang trong những dịp đặc biệt.

Nỗi niềm của Mẹ Việt Nam Anh hùng

Ở tuổi 101, mẹ Điểm vẫn nhớ như in người con trai thứ Nguyễn Ngọc Lý lên đường nhập ngũ vào năm 1969. Trước khi đi, mẹ vẫn dặn dò kỹ lưỡng người con của mình “đi là quyết tâm".

Bởi trong những năm tháng chiến tranh ác liệt lúc bấy giờ, mẹ Điểm cùng cán bộ và nhân dân trong vùng tích cực tham gia vận động nhân dân nâng cao lòng yêu nước, hăng hái tham gia tiếp sức cho cách mạng, cho bộ đội. Mẹ luôn là hậu phương vững chắc cho chồng, con yên tâm lên đường chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

3 năm sau, lòng mẹ quặn thắt khi cầm trên tay giấy báo anh Lý hy sinh tại Quảng Ngãi, khi mới chỉ tròn 20 tuổi. Nén nỗi đau mất mát người thân, trong suốt những năm từ 1970 đến 1975, mẹ Nguyễn Thị Điểm còn dành toàn bộ khu đất vườn nhà mình để làm bếp ăn cho đơn vị đóng quân.

Sau năm 1975 khi Tổ quốc gọi, mẹ vẫn động viên người con thứ năm Nguyễn Công Kỳ nhập ngũ trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Trong những năm tháng ấy, mẹ nhớ lại nhân dân ta đều đồng lòng, quyết tâm nên mẹ cũng động viên các con đi để bảo vệ nền độc lập, tự do cho Tổ quốc mình.

Tháng 2/1979, người mẹ năm ấy lại nhận tin dữ khi con trai thứ của mình hi sinh. Chỉ trong vòng 10 năm, mẹ đã trải qua liên tiếp nỗi đau mất 2 người con mình rứt ruột đẻ ra.

Trong 2 người con liệt sĩ, chỉ còn anh Nguyễn Ngọc Lý vẫn chưa tìm thấy mộ. Đây là nỗi băn khoăn, day dứt lớn nhất của mẹ Nguyễn Thị Điểm. Từ những trăn trở này, 7 người con còn lại trong gia đình họp bàn, quyết tâm lần theo những manh mối từ đồng đội, khu vực đóng quân, chiến đấu để tìm, đưa bằng được hài cốt của anh Lý trở về quê nhà.

Lần theo manh mối để tìm người con, người em liệt sĩ

Rà soát toàn bộ các dữ kiện và nhờ sự kết nối, gia đình mẹ Điểm biết đến một đồng đội của liệt sĩ Lý may mắn trở về sau chiến tranh. Tìm đến tận quê nhà ở tỉnh Ninh Bình, ông Nguyễn Tất Thanh (người con trai cả của mẹ Điểm) tha thiết mong mỏi người lính năm xưa cùng gia đình trở lại Quảng Ngãi để tìm kiếm nơi chôn cất liệt sĩ Lý.

Nhờ sự hỗ trợ tích cực này, gia đình ông Nguyễn Tất Thanh đã có nhiều chuyến đi lặn lội từ Hà Nội vào Quảng Ngãi để thực hiện tâm nguyện lớn nhất của gia đình. Chuyến tìm kiếm này được thực hiện cách đây 10 năm.

Ông Thanh nhớ lại: “Gia đình tôi khi ấy mong mỏi chuyến đi này đưa được em trai trở về, hoàn thành tâm nguyện của mẹ đã hơn 100 tuổi”.

Cùng với sự dẫn dắt của đồng đội cũ và hỗ trợ của địa phương, gia đình ông tìm đến khu vực xã Bình An, huyện Bình Sơn cũ (tỉnh Quảng Ngãi) được cho là nơi liệt sĩ Lý nằm lại. 

Khi mọi thứ đang lật mở, gia đình ông khựng lại khi biết tin người đích thân chôn cất liệt sĩ Lý cùng thêm 2 đồng đội nữa, đã qua đời. Sau đó, 3 liệt sĩ được đưa về nghĩa trang xã Bình An cũ.

Song tại nghĩa trang, những ngôi mộ đó đều ghi liệt sĩ chưa xác định danh tính. Những tia hy vọng mở ra, rồi lại khép lại. Gia đình ông Thanh trở về mà chưa tìm được chính xác ngôi mộ của người em liệt sĩ của mình.

Từ đó đến nay, vì tuổi cao, sức yếu, ông Thanh cũng không có nhiều điều kiện đi lại để tìm kiếm, xác minh. Song cách đây 3 tuần, ông được địa phương thực hiện lấy mẫu ADN. Lúc này, mẹ Điểm, ông Thanh cùng gia đình có thêm những hy vọng để tìm được người con, người em sau biết bao năm mong mỏi.

Gia đình mẹ Điểm, ông Thanh là một trong số hàng trăm gia đình trên khắp đất nước không thôi mong ngóng, chắt chiu từng manh mối để cố gắng đưa được người thân trở về.

Trong đó, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” diễn ra như tiếp thêm niềm tin cho nhiều gia đình liệt sĩ như mẹ Điểm, khi cả nước vẫn còn khoảng 230.000 mộ liệt sĩ khuyết danh và 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được quy tập.