Đề xuất người bán hàng online, công nhân xây dựng đóng BHXH bắt buộc

Theo bản tổng hợp ý kiến, tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý, phản biện xã hội đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, Bộ Tài chính, Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM đề nghị bổ sung: “Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, người có thu nhập từ hoạt động cung ứng dịch vụ vận chuyển, giao nhận, bán hàng, môi giới, kết nối giao dịch thông qua nền tảng số, ứng dụng công nghệ hoặc mô hình việc làm linh hoạt và các hoạt động tương tự; lao động thử việc, lao động học nghề, thực tập nghề, lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn dưới 1 tháng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định của Chính phủ”. 

Ngoài ra, với quỹ thời gian còn khoảng 4 năm để đạt được mục tiêu bảo phủ bảo hiểm xã hội theo Nghị quyết số 28-NQ/TW (đến năm 2030 đạt khoảng 60% lực lượng lao động), những cơ quan này cho rằng mục tiêu này khó khăn, thách thức rất lớn.

Trong khi đó, nhóm có thu nhập từ hoạt động cung ứng dịch vụ, vận chuyển, giao nhận... là loại hình lao động mới, gắn với công nghệ và chuyển đổi số. Đây là nhóm sẽ ngày càng phát triển trong thời gian tới.

Với tài xế công nghệ, cơ quan này đề xuất mức đóng dựa trên căn cứ giao kết hợp đồng giữa tài xế công nghệ và nền tảng công nghệ số, thấp nhất bằng mức lương tối thiểu, cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu.

Nhóm này được đề xuất đóng bảo hiểm xã hội hàng tháng, thông qua tổ chức kinh doanh ứng dụng công nghệ, nhà quản lý nền tảng số và các tổ chức có hoạt động kinh tế số khác theo quy định của Chính phủ hoặc thu qua tài khoản cá nhân nhận tiền lương, thu nhập.

Liên quan đến đề xuất cá nhân bán hàng online trên các sàn thương mại điện tử tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, Bộ Tài chính, Đoàn đại biểu quốc hội TPHCM kiến nghị mức đóng thấp nhất bằng mức tham chiếu, cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu. Sau 12 tháng, họ được lựa chọn mức đóng mới.

Trường hợp đã đăng ký tham gia nhưng sau đó có thay đổi thì tiếp tục tham gia không được giảm. Cách thức đóng bảo hiểm xã hội hàng tháng thông qua tổ chức kinh doanh qua ứng dụng công nghệ, nhà quản lý sàn giao dịch thương mại điện tử, nhà quản lý nền tảng số có chức năng thanh toán và các tổ chức có hoạt động kinh tế số khác theo quy định của Chính phủ.

Tỷ lệ đóng có thể là 22% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vào quỹ hưu trí và tử tuất.

Tiếp đến, người lao động tại các công trình xây dựng cũng là nhóm được đề xuất tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Hai cơ quan này đề xuất, đối với các doanh nghiệp sử dụng người lao động tại các công trình xây dựng nếu không tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thì cơ quan Thuế không quyết toán chi phí tiền lương, bảo hiểm xã hội khi xác định thu nhập chịu thuế.

Theo Bộ Tài chính, Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, hiện nay, các doanh nghiệp xây dựng thường trả lương công nhân theo ngày công, không ký hợp đồng lao động để trốn đóng bảo hiểm xã hội hoặc luân chuyển qua nhiều công trình, nhằm kéo dài thời gian làm việc dưới 14 ngày để né tránh không tham gia.

Nhiều trường hợp khoán cho đội trưởng đội xây dựng, nhưng đội trưởng không có tư cách pháp nhân để đứng ra đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho thành viên trong đội như một doanh nghiệp hoặc phải trả thêm một phần tiền công được khoán để các cá nhân tự tham gia bảo hiểm không đúng quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.

Về nội dung kiến nghị trên, Bộ Nội vụ đề nghị giữ nguyên như dự thảo luật. Bởi việc quy định mở rộng đối tượng thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội cần nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng để không làm ảnh hưởng, xáo trộn đến cuộc sống của người lao động.

Nội dung đề xuất của Bộ Tài chính, thuộc phạm vi điều chỉnh của nhiều ngành luật khác nhau (lao động, đăng ký kinh doanh,...), Bộ Nội vụ sẽ phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu đánh giá cụ thể, chi tiết hơn báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định về vấn đề này.

Đối với chủ hộ của hộ kinh doanh, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã bổ sung thuộc nhóm đối tượng thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và được quy định tại Nghị định số 158/2025/NĐ-CP.