Nhân viên ám ảnh vì bị theo dõi giờ đi vệ sinh, nhóm chat nói xấu sếp

Quản chặt giờ đi vệ sinh, lịch sử lướt web

Trong bối cảnh áp lực hiệu suất ngày càng gia tăng tại môi trường công sở, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để giám sát nhân viên. Tuy nhiên, xu hướng này cũng kéo theo những tranh cãi gay gắt về quyền riêng tư và sự phản ứng ngầm từ phía người lao động.

Theo tờ Workers’ Daily, một số công ty tại Trung Quốc đã sử dụng wifi riêng của văn phòng, camera giám sát, thậm chí cả ghế thông minh để theo dõi chi tiết hành vi của nhân viên. Theo đó, cấp trên có thể quản lý từ thời gian nghỉ giải lao, tư thế ngồi đến lịch sử lướt web của họ.

Một trường hợp tại Quảng Châu (Trung Quốc) cho thấy mức độ giám sát gắt gao hơn. Một nữ nhân viên công nghệ phát hiện camera được lắp ngay phía trên bàn làm việc của mình, sau khi cô từ chối đi công tác vì lý do sức khỏe. Trước đó, cô cũng bị quản lý cảnh báo không được sử dụng các nhóm chat riêng trong giờ làm việc.

Khi kiểm tra thẻ nhớ của thiết bị, người này bàng hoàng nhận ra camera đã ghi lại toàn bộ nội dung hiển thị trên điện thoại và máy tính cá nhân, bao gồm cả tin nhắn và hình ảnh riêng tư.

Tại Hàng Châu (Trung Quốc), một công ty công nghệ khác lại triển khai ghế ngồi thông minh cho nhân viên.

Thiết bị này có khả năng ghi nhận các dữ liệu sinh học như nhịp tim, nhịp thở, cũng như theo dõi tư thế ngồi. Một nhân viên cho biết cô từng bị cấp trên chất vấn vì rời bàn làm việc mỗi sáng trong khoảng thời gian từ 10h đến 10h30, đồng thời bị cảnh báo có thể bị cắt thưởng nếu tái diễn. Cô mô tả trải nghiệm bị theo dõi qua chiếc ghế là đáng sợ và khó chịu.

Không chỉ dừng ở đó, một công ty quảng cáo tại Phúc Châu (Trung Quốc) còn áp đặt quy định nghiêm ngặt về thời gian đi vệ sinh, yêu cầu chấm công bằng vân tay và áp dụng hình thức xử phạt nếu nhân viên vượt quá thời gian cho phép.

Trong một vụ việc khác, một nhân viên họ Wu bị sa thải sau khi bị cáo buộc lười biếng và chống đối cấp trên.

Trước tòa, công ty đã cung cấp bằng chứng là video giám sát và lịch sử truy cập từ máy tính làm việc, cho thấy người này từng truy cập các trang mua sắm, đọc tiểu thuyết và đăng tải nội dung phàn nàn về sếp trên mạng xã hội. Phản ứng trước thực trạng này, nhiều lao động Trung Quốc đã tìm cách đối phó.

Một số người mua phần mềm mã hóa tin nhắn với giá khoảng 19,9 NDT, trong khi những người khác chi khoảng 50 NDT để mua miếng dán chống nhìn trộm cho điện thoại và máy tính. Các công cụ chặn theo dõi hoạt động trình duyệt cũng ngày càng được ưa chuộng.

Trên mạng xã hội Trung Quốc, các bài viết chia sẻ mẹo bảo vệ quyền riêng tư đã thu hút hơn 50 triệu lượt xem, cho thấy mức độ quan tâm lớn của người lao động đối với vấn đề này.

Mơ hồ về tính pháp lý

Về mặt pháp lý, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp tại Trung Quốc được phép giám sát nhân viên trong một số giới hạn nhất định.

Ông Lu Shenglong, chuyên gia an ninh mạng, nhận định việc lắp đặt hệ thống giám sát thường nhằm bảo vệ tài sản trí tuệ, bí mật kinh doanh và phòng ngừa rủi ro nội bộ.

Trong một số phán quyết, tòa án Trung Quốc cũng cho rằng việc theo dõi hoạt động lướt web trên máy tính công ty không cấu thành vi phạm, do thiết bị này được cung cấp phục vụ công việc.

Ông Dong Chen, chuyên gia pháp lý tại một công ty công nghệ, cho biết việc lắp đặt camera trong văn phòng được coi là hợp pháp nếu nhân viên được thông báo trước và thiết bị không đặt tại các khu vực riêng tư như nhà vệ sinh hay phòng thay đồ.

Tuy nhiên, theo luật sư Jia Baojun (Công ty Luật Jingdu, Bắc Kinh), ranh giới giữa quản lý doanh nghiệp và quyền riêng tư cá nhân tại Trung Quốc vẫn còn khá mơ hồ.

Doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro pháp lý nếu không minh bạch về mục đích, phạm vi giám sát hoặc thu thập dữ liệu không liên quan đến công việc, như tin nhắn cá nhân hay lịch sử duyệt web riêng tư.

Nhiều ý kiến cho rằng việc giám sát quá mức không những không cải thiện hiệu suất mà còn làm gia tăng căng thẳng, xói mòn niềm tin và khiến nhân viên có xu hướng phòng thủ.

“Nếu công ty không muốn nhân viên làm việc riêng trong giờ làm, họ cũng cần đảm bảo không giao việc sau giờ tan làm”, một người dùng mạng bình luận.

Một ý kiến khác bày tỏ: “Đi làm mà như vào tù. Nếu con người bị biến thành công cụ, điều đó sớm muộn cũng phản tác dụng với doanh nghiệp”.

Trong khi đó, không ít người cho rằng giải pháp đơn giản và hiệu quả nhất là tách biệt hoàn toàn danh tính số cá nhân và công việc, như một cách tự bảo vệ quyền riêng tư trong thời đại giám sát công nghệ ngày càng phổ biến.