Fica
DTiNews
Nội vụ & Xã hộiNgười trẻ trước 30 tuổi chưa mua nhà, chưa có vài tỷ là chuyện bất thường?
(Dân trí) - Áp lực trước những "gương mạng", người khoe lương vài ngàn USD, người úp mở mua nhà, sở hữu khoản tiết kiệm vài tỷ đồng trước tuổi 30, không ít người trẻ kiệt sức vì lo “cả đời không rực rỡ”.
Kiệt sức vì ép mình phải xuất chúng
Đọc bài viết trên mạng xã hội của một người đồng trang lứa khoe mức lương mấy chục triệu đồng/tháng, sở hữu sổ tiết kiệm hơn 200 trăm triệu đồng, M.K. (22 tuổi, ngụ tại TPHCM) chỉ biết thở dài, nuốt nước mắt vào trong.
Là một sinh viên mới ra trường, M.K. chia sẻ vừa may mắn tìm được một công việc lương 8 triệu đồng/tháng, hưởng đầy đủ chế độ đãi ngộ như lao động "cứng". Từ một sinh viên làm thêm bán thời gian với mức lương 3 triệu đồng/tháng, đối với K., tháng lương đầu tiên 8 triệu đồng là khoản tiền lớn nhất tự mình kiếm ra được.
Không ít người trẻ áp lực khi so sánh mình với bạn bè cùng trang lứa (Ảnh minh họa: Freepik).
Dự định khoe với bố mẹ, bạn bè về công việc mới nhưng K. chợt khựng lại khi đọc được bài viết của cô gái bằng tuổi mình mà đã có thu nhập cao ngất ngưởng và có sổ tiết kiệm hàng trăm triệu đồng.
“Tôi đọc được rất nhiều bài viết tương tự và tự hỏi liệu bản thân mình có quá yếu kém không, khi bạn bè đồng trang lứa có thể làm được còn mình lại không. Ngày qua ngày, tôi cảm thấy tự ti, chỉ biết lao đầu vào công việc, chỉ hy vọng đạt được… một nửa thành tựu như những các bạn là vui rồi”, K. nói.
Với một sinh viên mới ra trường, mức lương hàng chục triệu đối với K. là điều không thể. Cô gái cũng thử khởi nghiệp buôn bán nhỏ, nhưng thu nhập không cải thiện được bao nhiêu, thậm chí có lúc lỗ vốn. Ngược lại, cô còn cảm thấy kiệt sức vì vừa lo việc ở công ty, vừa nghĩ nên khởi nghiệp gì để kiếm thật nhiều tiền.
“Cuối cùng, tôi không thay đổi được gì, chỉ thấy mệt mỏi, tinh thần giảm sút”, K. nói.
Huỳnh Thi (27 tuổi, ngụ tại TPHCM) trải lòng cô đã bị áp lực đồng trang lứa kể từ những năm học đại học. Có gia cảnh, học lực bình thường, Thi tự nhủ phải nỗ lực gấp nhiều lần các bạn thì mới có thể thay đổi cuộc sống.
“Đọc nhiều bài viết trên mạng xã hội về chuyện người trẻ cần mua được nhà trước năm 30 tuổi, tôi càng áp lực hơn, cứ phải gắng nghĩ rằng người khác làm được, mình cũng sẽ làm được”, Thi bộc bạch.
Sau tốt nghiệp, cô xin được một công việc với mức lương 15 triệu đồng/tháng. Thi “cày” thêm nhiều dự án bên ngoài, không ít lần thức khuya, bỏ bữa để chu toàn cho công việc. Những cuộc hẹn với gia đình, bạn bè cũng dần ít đi.
Nhiều Gen Z "cày" thêm việc để tăng thu nhập trước áp lực đồng trang lứa (Ảnh minh họa: Freepik).
“Bây giờ, đúng là tôi tích cóp được một số tiền, nhưng nhìn lại mới thấy việc tích cóp được 1 tỷ đồng, mua được nhà trước tuổi 30 là điều không phải ai cũng làm được. Đổi lại, mắt tôi ngày càng kém, tôi mắc bệnh dạ dày mãn tính, bạn bè thì chỉ còn giữ kết nối với vài người.
Khi công việc có vấn đề, tôi giật mình nhận ra không biết tâm sự với ai. Tôi hối hận vì đã thúc ép bản thân vượt quá giới hạn một cách không cần thiết và quên mất phải biết cân bằng các yếu tố khác trong cuộc sống”, Thi trải lòng.
Bình thường hóa chuyện… là người bình thường
Theo ông Lê Tuấn Anh, chuyên gia hướng nghiệp tại Trung tâm Hướng nghiệp AV Careers, người trẻ cần bình thường hóa việc trở thành một người bình thường, thay vì tự đặt lên vai áp lực phải thành công sớm, phải sở hữu nhiều tài sản hay có một sự nghiệp nổi bật khi còn trẻ.
Ông cho rằng ở tuổi 30, việc chưa có nhà, chưa có ô tô hay vài tỷ đồng tiết kiệm là chuyện... hoàn toàn bình thường.
Tương tự, ông cho hay, mức lương 20 triệu đồng/tháng tại TPHCM đã là một thu nhập tương đối ổn và không phải ai cũng cần kiếm 50-70 triệu đồng/tháng mới được xem là thành công.
Ông Lê Tuấn Anh là một chuyên gia hướng nghiệp (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
"Một người mới ra trường có thu nhập 10-12 triệu đồng/tháng cũng là có một khởi đầu tốt. Sau 5 năm đi làm, mức lương 25-30 triệu đồng/tháng là kết quả đáng ghi nhận, không phải cứ có 5 năm kinh nghiệm là phải trở thành quản lý và nhận mức lương 50 triệu đồng", ông chia sẻ.
Ông Tuấn Anh cho rằng người trẻ không nên quá ám ảnh với câu hỏi "lỡ cả đời không rực rỡ thì sao?". Việc liên tục nhìn vào những hình mẫu thành công trên mạng xã hội, từ người sở hữu tài sản lớn, có mức thu nhập cao đến những người tự do tài chính ở tuổi rất trẻ, có thể khiến nhiều người tự tạo ra áp lực không cần thiết cho chính mình.
Chuyên gia này không phủ nhận thực tế có những người trẻ xuất chúng, có năng lực đặc biệt và đạt được những thành tựu lớn khi tuổi đời còn rất trẻ.
Những câu chuyện ấy hoàn toàn có thể trở thành nguồn cảm hứng, giúp người trẻ có thêm động lực để đặt mục tiêu và nỗ lực vươn lên. Tuy nhiên, thành công của một người không nên trở thành thước đo đối với tất cả những người còn lại.
Theo ông, người trẻ có thể nhìn những hình mẫu ấy như một tấm gương để học hỏi, nhưng cần phân biệt giữa lấy cảm hứng và ép bản thân phải giống họ.
Mỗi người có xuất phát điểm, năng lực, hoàn cảnh gia đình, cơ hội nghề nghiệp và tốc độ phát triển khác nhau. Nếu chỉ vì nhìn thấy người khác 25 tuổi đã mua nhà, có hàng tỷ đồng hay xây dựng được sự nghiệp riêng mà cho rằng bản thân đang thất bại, người trẻ rất dễ đặt ra những mục tiêu xa rời thực tế.
Ông cho rằng không phải cứ Gen Z (những người được sinh ra từ khoảng năm 1997 đến năm 2012) là phải kiếm 20-30 triệu đồng/tháng mới gọi là thành công. Không phải cứ 30 tuổi là phải có nhà, có xe, có vài tỷ đồng tiết kiệm.
"Hãy bình thường hóa chuyện mình là một người bình thường. Một người có công việc ổn định, đủ thu nhập để trang trải nhu cầu, tối về ăn cơm, cuối tuần được nghỉ ngơi và mỗi năm có một vài chuyến du lịch cũng đã là một cuộc sống tốt”, ông chia sẻ.
Ông cho biết trong quản lý tài chính, việc mỗi năm dành dụm được 50-100 triệu đồng cũng là một kết quả đáng ghi nhận. Với người mới đi làm, mức lương 10-12 triệu đồng/tháng là một điểm khởi đầu ổn.
"Nếu đang nhận 10 triệu đồng, có thể đặt mục tiêu lên 15 triệu đồng, từ 15 triệu hướng tới 20 triệu đồng. Nếu hiện tại chỉ có thể tiết kiệm 2 triệu đồng mỗi tháng, hãy thử nâng lên 3 triệu đồng, thay vì nhìn vào những người đang đầu tư hàng trăm triệu đồng, mua bất động sản hay sở hữu những khoản tiền lớn rồi cho rằng mình thất bại", ông nói.
Ông Tuấn Anh nhấn mạnh việc đặt mục tiêu cao là tốt nhưng mục tiêu trước hết cần thực tế và phù hợp với hoàn cảnh của mỗi người. Những thành tựu nổi bật của người khác có thể là động lực để phấn đấu, nhưng không nên trở thành lý do khiến một người trẻ phủ nhận những gì mình đang có hoặc ép bản thân chạy theo một cuộc sống không phù hợp.
"Đừng vì ngày nào cũng nhìn thấy những con số rất lớn được trưng, khoe trên mạng mà phủ nhận những con số, kết quả của mình", ông nói.
Theo một khảo sát mới đây của Deloitte, hơn một nửa Gen Z (55%) và thế hệ Millennials (52%) cho biết họ đang trì hoãn những quyết định quan trọng trong cuộc đời, chẳng hạn như kết hôn, lập gia đình, khởi nghiệp hoặc học lên cao, do áp lực về tình hình tài chính.
Báo cáo tương tự của hãng năm 2023 cho thấy 46% Gen Z cho biết mạng xã hội khiến họ cảm thấy cô đơn và kém cỏi. Trong khi đó, khảo sát của McKinsey Health Institute cũng ghi nhận những tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với nỗi sợ bị bỏ lỡ (FOMO) ở một bộ phận Gen Z.
Theo India Today, nghiên cứu A Study on How Social Media FOMO Impacts the Gen Z Audience chỉ ra rằng việc liên tục nhìn thấy thành tích, trải nghiệm và những xu hướng của người khác có thể thúc đẩy người trẻ kiểm tra mạng xã hội một cách khó kiểm soát, chạy theo xu hướng và gia tăng sự so sánh với những người xung quanh.
Với Gen Z, FOMO không còn đơn thuần là cảm giác sợ bỏ lỡ một cuộc vui hay một xu hướng. Nó có thể xuất hiện ở cách người trẻ đánh giá bản thân, đưa ra quyết định và nhìn nhận cuộc sống của chính mình.
Các nghiên cứu cũng cho thấy FOMO có mối liên hệ với mức độ hài lòng về cuộc sống thấp hơn, sự lo âu gia tăng và nhu cầu liên tục duy trì kết nối với người khác.
Cảm giác “mình đang bỏ lỡ điều gì đó” của Gen Z đôi khi không chỉ là sợ bỏ lỡ một trải nghiệm, mà còn là nỗi lo mình đang chậm hơn, kém hơn hoặc chưa đủ thành công so với những người cùng thế hệ.
