Bánh tráng cá cơm “hái ra tiền” ở làng chài giữa cao nguyên

Biến cá cơm nhỏ thành đặc sản làng chài

Lòng hồ Sê San 4 nằm giữa xã Ia O (tỉnh Gia Lai) và xã Ia Tơi (tỉnh Quảng Ngãi). Gần 20 năm trước, nhiều hộ dân từ An Giang, Đồng Tháp, Tây Ninh... tìm đến lòng hồ Sê San để làm nơi mưu sinh bằng nghề đánh bắt thủy sản, nuôi cá lồng.

Giữa nguồn thủy sản dồi dào, cá cơm đã trở thành sản vật đặc trưng của làng chài Sê San. Ngoài phơi khô, người dân còn sáng tạo nhiều cách chế biến cá cơm thành bánh tráng, tạo nên món đặc sản mang hương vị riêng giữa vùng sông nước trên cao nguyên.

Gần 20 năm trước, bà Võ Thị Quýt (51 tuổi) rời quê Đồng Tháp lên xã Ia O (Gia Lai) lập nghiệp. Mang theo nghề sông nước miền Tây, bà tiếp tục gắn bó với công việc đánh bắt thủy sản trên lòng hồ Sê San.

Từ 3h mỗi ngày, bà Quýt cùng những người dân xóm chài dong thuyền ra hồ kiểm tra rớ, thu từng mẻ cá cơm. Theo bà quýt, cá cơm sông Sê San thường dài khoảng 7cm, nhỏ hơn cá cơm biển, thân trắng trong, bụng trắng đục như hạt cơm, thịt ngọt và thơm.

Để bắt cá cơm, người dân làng chài chủ yếu dùng rớ, lưới. Sau mỗi chuyến đánh bắt những mẻ cá tươi được đưa về sơ chế ngay để giữ độ tươi trước khi chế biến thành các sản phẩm như bánh tráng cá cơm, cá tẩm gia vị hoặc phơi khô.

Bà Quýt cho hay để làm bánh tráng cá cơm ngon, điều quan trọng nhất là cá phải thật tươi. Cá cơm sau khi bắt về được rửa sạch, hong ráo nước rồi trộn với hỗn hợp gia vị gồm đường, bột ngọt, ớt và hành giã nhỏ.

Sau đó, người dân sử dụng loại bánh tráng cuốn chả ram, quét lớp cá đã tẩm gia vị lên sao cho cá phủ kín mặt bánh, rồi đưa ra phơi dưới nắng gắt. Chỉ cần một ngày nắng đẹp, bánh khô đều và có thể đưa vào chiên, nướng để thưởng thức.

“Trung bình 1kg cá cơm tươi có thể làm được 7 chiếc bánh tráng cá cơm, mỗi chiếc được bán với giá 5.000 đồng. Vào dịp cuối tuần, nhiều đoàn khách ghé làng chài thường mua vài triệu đồng các sản phẩm từ cá cơm, trong đó bánh tráng cá cơm được ưa chuộng nhất”, bà Quýt cho hay.

Ông Nguyễn Duy Khanh (47 tuổi, trú tại xã Ia O, Gia Lai) cho biết trước đây nghề đánh bắt khá bấp bênh. Cá cơm chủ yếu được bán tươi nên giá trị không cao, thu nhập của người dân phụ thuộc vào sản lượng đánh bắt mỗi ngày.

Theo ông Khanh, từ khi cá cơm được chế biến thành bánh tráng, người dân có thêm nguồn thu. Mỗi ngày, gia đình ông có thể làm khoảng 300 chiếc bánh tráng cá cơm. Vào mùa nắng, cá cơm dồi dào, thời tiết thuận lợi cho việc phơi bánh nên sản lượng có thể tăng.

“Việc chế biến và bán bánh tráng cá cơm giúp gia đình tôi có thêm thu nhập trung bình từ 500.000 đồng đến hơn 1 triệu đồng mỗi ngày, tùy lượng cá đánh bắt được và sức tiêu thụ. Dịp cuối tuần, khi các đoàn khách tham quan, trải nghiệm lòng hồ Sê San, các sản phẩm từ cá cơm thường bán chạy hơn”, ông Khanh cho hay.

Làng chài góp sức thu hút khách du lịch

Đến Sê San từ 14 năm trước, ông Nguyễn Thành Nhân (43 tuổi, trú tại xã Ia Tơi, Quảng Ngãi) nhận thấy nguồn thủy sản nơi đây khá dồi dào, đặc biệt là sản lượng cá cơm được người dân đánh bắt mỗi ngày.

Theo ông Nhân, cá cơm là một trong những sản vật tạo nên nét riêng của vùng lòng hồ Sê San. Mỗi ngày, ông thu mua hơn 1 tạ cá cơm tươi từ người dân 2 tỉnh Gia Lai và Quảng Ngãi để chế biến bánh tráng. Việc thu mua vừa giúp người dân có đầu ra ổn định cho sản phẩm đánh bắt, vừa để gia đình ông chủ động nguồn nguyên liệu chế biến.

“Nhờ chế biến và bán các sản phẩm từ cá cơm, gia đình tôi có nguồn thu 500.000-700.000 đồng/ngày. Mùa mưa, việc mua bán và chế biến khó hơn do phụ thuộc vào thời tiết”, ông Nhân chia sẻ.

Tận dụng nguồn thủy sản phong phú của lòng hồ, ông Nhân đã phát triển bánh tráng cá cơm và các sản phẩm cá cơm chế biến sẵn. Trong đó, sản phẩm bánh tráng cá cơm đã được chứng nhận OCOP (chương trình mỗi xã một sản phẩm thế mạnh) 3 sao.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Trần Trung Dũng, Trưởng phòng Kinh tế xã Ia Tơi, cho biết khu vực ven lòng hồ Sê San thuộc địa bàn xã hiện có gần 40 hộ dân mưu sinh bằng nghề đánh bắt thủy sản và nuôi cá lồng.

Theo Trưởng phòng Kinh tế xã Ia Tơi, nhiều năm qua, người dân đã tận dụng nguồn thủy sản phong phú từ lòng hồ để chế biến thành nhiều món ăn mang hương vị miền Tây giữa vùng đất cao nguyên. Những sản phẩm dân dã này không chỉ giúp người dân nâng cao giá trị thủy sản, tăng thêm thu nhập mà còn góp phần tạo nét đặc trưng, thu hút du khách và quảng bá hình ảnh địa phương.