Mưa lớn ảnh hưởng vụ mùa Brazil, dự báo cà phê arabica cao cấp khan hàng

Các nhà rang xay cao cấp và người tiêu dùng sành cà phê có thể sắp phải đối mặt với một thực tế không mấy dễ chịu: hạt arabica thượng hạng - nguyên liệu cho các thương hiệu như Starbucks, Lavazza hay Illy - sẽ khó mua hơn. Bởi mùa vụ tại quốc gia sản xuất cà phê lớn nhất thế giới Brazil đang hứng chịu liên tiếp những đợt mưa lớn bất thường.

Cà phê arabica cao cấp nổi tiếng với hương thơm đặc trưng và vị dịu êm, nhưng để đạt được điều đó đòi hỏi điều kiện canh tác và chế biến gần như hoàn hảo. Những cơn mưa vừa qua đã phá vỡ sự cân bằng ấy: lượng lớn quả cà phê chín bị đánh rụng khỏi cây, nằm ngâm trong lớp đất sũng nước. Hậu quả là hạt cà phê có thể mang những mùi vị không mong muốn như mốc, ẩm.

"Phần lớn số hạt này rốt cuộc đều gặp vấn đề về chất lượng, cho ra cà phê có độ lên men cao hơn, ảnh hưởng đáng kể đến hương vị thức uống. Tác động lần này là rất lớn," ông Simão de Lima, Tổng giám đốc hợp tác xã Expocacer, đại diện cho hơn 800 nông hộ tại vùng Cerrado Mineiro, đông nam Brazil, cho biết.

Theo hãng tin Bloomberg, thiệt hại tại Brazil đặc biệt đáng lo ngại đối với thị trường arabica toàn cầu, bởi quốc gia Nam Mỹ này cung cấp khoảng 45% sản lượng giống cà phê này của thế giới. Sản lượng sụt giảm trong các vụ gần đây từng góp phần đẩy giá cà phê lên mức kỷ lục vào năm ngoái. Năm nay, dù Brazil được dự báo sẽ có một vụ mùa bội thu về sản lượng, bài toán chất lượng lại đang phủ bóng lên triển vọng nguồn cung.

Hai đợt mưa, thiệt hại kép

Tại Cerrado Mineiro, cách São Paulo khoảng 600 km về phía bắc, nông dân vừa mới bắt đầu thu hoạch thì những trận mưa tháng 6 đã đánh rụng quả cà phê chín trên khắp vành đai trồng arabica; nhiều quả rụng nằm ngâm nước suốt nhiều ngày. Theo ước tính của ông Lima, trung bình khoảng 20% lượng quả trên cây đã bị mưa đánh rụng, trong khi ở một năm bình thường, tỷ lệ này chỉ vào khoảng 5-7%.

Chưa dừng lại ở đó, sau khi hạt được thu gom, đợt mưa thứ hai vào tháng 7 lại trút xuống lượng cà phê đang được phơi, buộc nhiều nông hộ phải làm khô lại từ đầu, khiến chất lượng tiếp tục suy giảm. "Cà phê đang phơi trên sân thì mưa lại đổ xuống, và bạn phải bắt đầu phơi lại từ đầu," ông Lima mô tả.

Cần biết rằng việc cân bằng tinh tế giữa khâu rửa và phơi sấy hạt sau thu hoạch là yếu tố then chốt để kiểm soát độ ẩm, đạt được độ chua chuẩn mực, đồng thời giữ lại các hợp chất dễ bay hơi tạo nên hương vị đặc trưng của arabica.

Theo hãng dự báo thời tiết Vaisala, lượng mưa tại nhiều khu vực thuộc vành đai cà phê Brazil trong tháng 6 và tháng 7 đã đạt 250-500% mức thông thường; cá biệt có nơi cao gấp 8 lần.

Tác động của mưa lũ đã phản ánh ngay vào giá cả. Hợp đồng tương lai cà phê arabica đã tăng khoảng 35% kể từ tháng 6, xóa gần hết mức giảm tích lũy từ đầu năm. Trên thị trường mua bán trực tiếp, cà phê hảo hạng của Brazil hiện được bán với giá cao hơn tới 15 cent mỗi pound (khoảng 0,45 kg) so với giá tham chiếu trên sàn New York, theo bốn nhà môi giới nắm rõ tình hình.

Vấn đề chất lượng còn đồng nghĩa với việc sẽ có ít cà phê hơn để bổ sung vào kho dự trữ được chứng nhận của sàn Intercontinental Exchange (ICE) tại Mỹ và châu Âu - nguồn hàng bảo chứng cho các hợp đồng chuẩn - vốn đang tiến gần mức thấp nhất trong thế kỷ này.

ICE áp dụng bộ tiêu chuẩn nghiêm ngặt: các chuyên gia thẩm định phải nếm thử mẫu từng lô và kiểm tra ngoại quan hạt. Theo quy định của sàn, cà phê phải "ở tình trạng tốt, không có mùi vị chưa qua rửa hoặc mùi hạt cũ khi thử nếm, đạt chất lượng rang tốt, kích cỡ và màu sắc hạt đúng tiêu chí do sàn quy định".

Thông thường, khoảng 30-35% sản lượng đáp ứng được tiêu chuẩn ICE. Nhưng sau đợt rụng quả bất thường năm nay, ông Lima ước tính con số này có thể chỉ còn 10-15%.

Vùng của ông Lima vốn cho ra một số loại cà phê ngon nhất Brazil, thường được gọi là cà phê "sơ chế bán ướt" (semi-washed), theo tên phương pháp loại bỏ lớp thịt quả bao quanh hạt.

Với quy mô sản lượng khổng lồ của Brazil, ngay cả những nhà nhập khẩu thường mua arabica từ các nguồn khác cũng có thể phải cạnh tranh gay gắt hơn để giành được hạt chất lượng cao, khi cả thị trường xoay xở lấp khoảng trống mà nông dân Brazil để lại.

Ai chịu thiệt nhiều nhất?

Xét cho cùng, người chịu ảnh hưởng lớn hơn có lẽ là những người tiêu dùng yêu thích một tách arabica ngon, chứ không phải các "ông lớn" rang xay. Các tập đoàn cà phê hàng đầu có nhiều lựa chọn: chuyển chi phí tăng thêm vào giá bán lẻ, nhất là với dòng sản phẩm cao cấp, hoặc linh hoạt phối trộn nguồn hàng từ nhiều vùng, nhiều phẩm cấp khác nhau.

Đáng chú ý, không phải ai cũng cho rằng chất lượng là nguyên nhân chính đẩy giá lên. Bà Cristina Scocchia, Tổng giám đốc Illycaffè, nhận định rằng dù mưa làm giảm tỷ trọng cà phê semi-washed ở một số khu vực, mức cộng giá tăng một phần còn do những nông dân dư dả tài chính găm hàng chờ giá.

Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo nguồn cung cà phê toàn cầu sẽ vượt tiêu thụ khoảng 10 triệu bao trong niên vụ bắt đầu từ tháng 10 tới, mức thặng dư lớn nhất trong 6 năm, chủ yếu nhờ vụ mùa kỷ lục của Brazil.

Nhưng nếu nhận định của ông Lima là đúng, khoản thặng dư toàn cầu năm nay sẽ không bao gồm nhiều arabica cao cấp từ vùng đất của ông. "Sẽ không có cùng một lượng cà phê chất lượng cao như trước", ông khẳng định.