(Dân trí) - Bán cà phê, bán trải nghiệm, cả không gian và lối sống, thậm chí cả ổ điện... là cách các chuỗi đang giữ chân khách hàng khi phân khúc này cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
Anh Trường, nhân viên văn phòng tại TPHCM, thường chi khoảng 50.000-60.000 đồng mỗi ngày để “cắm máy” tại các quán cà phê. Mỗi lần đến quán, anh có thể ngồi 5-7 tiếng làm việc liên tục.
Theo anh, cà phê không còn đơn thuần là nơi thưởng thức đồ uống. Với những người thường xuyên làm việc bên ngoài văn phòng, quán cà phê có thể trở thành một nơi làm việc, giúp thay đổi không gian và tạo sự thoải mái hơn so với việc ngồi cả ngày tại công ty.
Vì vậy, cùng với cà phê, các loại đồ uống, điều anh quan tâm hơn là không gian có rộng rãi, thoáng mát hay không, bàn ghế có thuận tiện để làm việc hay không và đặc biệt là có đủ ổ điện để sạc laptop, điện thoại...
“Những nơi có vị trí rộng, nhiều ổ điện tiện cho sạc pin máy tính hay các đồ công nghệ phục vụ cho công việc, tôi sẽ ưu tiên. Còn nơi nào hạn chế ổ sạc, tôi sẽ chỉ đến nếu như không còn lựa chọn”, anh Trường nói.
Bán cà phê, bán dịch vụ, bán không gian, bán cả ổ điện!
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, một nhóm bạn trẻ làm việc trong một công ty giải trí ở phường Xuân Hòa (TPHCM) cho biết mỗi ngày, cả nhóm thường rủ nhau qua quán cà phê đối diện công ty để đổi không khí - một cách tái tạo năng lượng, thư giãn đầu óc để tạo hiệu quả. Chi phí mỗi lần ra quán không dưới 50.000 đồng/người.
Tính ra mỗi tháng chi phí cho quán cà phê hơn 1 triệu đồng, chưa kể gọi thêm đồ ăn các loại hoặc có ngày ra quán 2-3 lần nếu công việc gấp phải chạy KPI liên tục.
Xu hướng làm việc tự do tại không gian quán cà phê ngày càng trở nên phổ biến. Không ít người dành 8-10 tiếng mỗi ngày để "cắm rễ" ở quán cà phê làm việc và học tập.
Trong bối cảnh này, các chuỗi cà phê đang bước vào "cuộc chiến" khốc liệt khi tệp khách hàng ngày càng mở rộng, nhu cầu theo đó cũng đa dạng hơn. Các quán bán cà phê, bán không gian, lối sống và cả ổ điện!
Một sự vụ liên quan vào giữa năm 2025, khi thông tin về việc một số chi nhánh của chuỗi cà phê The Coffee House bịt kín các ổ điện đã gây nhiều tranh cãi.
Không chỉ ứng xử đi ngược nhu cầu của đại đa số khách, mà còn bởi trước đó “điểm khác biệt” theo giới thiệu của chuỗi cà phê này là thiết kế không gian để người trẻ có thể đến để học tập, làm việc.
Sau đó, The Coffee House đã có giải thích rằng chỉ đang thực hiện một số điều chỉnh nhỏ trong thiết kế không gian… Dù vậy, thương hiệu có lẽ cũng đã ghi điểm trừ trong lòng khách hàng.
Hiện tại, ghi nhận của phóng viên Dân trí ở một quán cà phê của chuỗi The Coffee House trên đường Mạc Đĩnh Chi (TPHCM), nhân viên cho biết nếu khách thông thường có thể dùng cà phê, trà và bánh ở lầu 1 (không có ổ điện, chỉ có cổng kết nối USD - type C). Nếu muốn lên không gian nghiên cứu, học tập khách sẽ sử dụng ở lầu 2 của quán, có ổ điện.
Ở góc độ khác, Trang Thư (sinh năm 2000), nhân viên văn phòng và đang theo học chương trình thạc sĩ, lại tránh các chuỗi lớn khi cần tìm nơi làm việc hoặc học nhóm.
“Tôi không chọn các quán chuỗi nằm ở các góc ngã 3, ngã 4 hoặc khu vực sầm uất vì nhìn vào là thấy đông. Khách ra vào liên tục thì nhân viên phải đi tìm bàn trống cho khách mới, nên ngồi quá 3-4 tiếng cũng thấy ngại”, Trang Thư nói.
Thay vào đó, cô tìm đến những quán cà phê địa phương có phong cách cổ điển, yên tĩnh và ít người. Đổi lại, mức giá phải trả cao hơn đáng kể, nhưng phần chênh lệch này không hẳn chỉ nằm ở chất lượng cà phê mà còn là chi phí cho việc “được ngồi lâu” và một không gian được đầu tư để khách có thể làm việc, học tập hoặc chụp ảnh.
Những vị khách như Trang Thư đang giúp một ngách phân khúc cà phê khác nổi lên tại Việt Nam và được ưa chuộng: Sản phẩm đặc sản dành cho người có gu.
Ổ điện được thay bằng cổng sạc USD ở một quán cà phê (Ảnh: Lê Tỉnh).
Cà phê đặc sản, có gu lên ngôi
Theo ghi nhận, thị trường cà phê đặc sản toàn cầu có thể đạt quy mô 183 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 10% mỗi năm. Tại Việt Nam, nhu cầu này cũng ngày càng gia tăng, thể hiện qua sự phát triển của các thương hiệu chọn lối đi riêng trên thị trường.
Khởi đầu từ năm 2021 từ một đơn vị rang xay, Every Half đang phát triển thành chuỗi bán lẻ cà phê đặc sản. Hiện thương hiệu sở hữu 35 cửa hàng trên toàn quốc, tăng 157% về quy mô mạng lưới so với năm trước. Chuỗi cà phê này được thành lập bởi Võ Duy Phú và Trần Lê Minh Trúc, sự kết hợp giữa hai người từng có thời gian làm việc tại The Coffee House.
Dù không công bố chỉ số kinh doanh, song hiệu quả hoạt động tốt giúp thương hiệu huy động được tốt dòng vốn đầu tư. Công ty này vừa công bố hoàn tất vòng gọi vốn trị giá 8 triệu USD, với toàn bộ khoản đầu tư đến từ hai quỹ hiện hữu là Openspace Capital và DSG Consumer Partners.
Một set đồ uống tại chuỗi cà phê đặc sản mới ở TPHCM, có thông điệp kèm theo gửi tới khách hàng (Ảnh: Tri Túc).
Rang Rang Coffee hay The Running Beans cũng đang khai thác tốt phân khúc này, dù quy mô còn nhỏ chỉ dừng ở 10 cửa hàng đổ lại. Song, với hương vị cà phê riêng biệt và đa dạng, đây là những thương hiệu được nhiều khách hàng lựa chọn do khẩu vị, thể hiện lối sống riêng.
"Cuộc chiến" giữa các thương hiệu: Các bên phải chú trọng điều gì để giữ khách?
Sự thay đổi trong cách khách sử dụng quán cà phê cũng đặt các chuỗi trước một bài toán khác: điều gì sẽ là lý do chính để khách lựa chọn thương hiệu?
Từ góc độ người kinh doanh, bà Đỗ Thanh Yến Nhi, Giám đốc công ty Cổ phần Trà cà phê An Nhiên (Anni Coffee), cho rằng hành vi khách hàng đang phân hóa khá rõ theo từng nhóm. Nhóm khách trẻ có xu hướng nhanh chóng bắt nhịp các trào lưu và có thể đổ xô đến những quán đang “hot” trên mạng xã hội, dù sức hút có thể chỉ kéo dài trong một thời gian.
Trong khi đó, nhóm khách văn phòng và lớn tuổi hơn quan tâm nhiều hơn đến phong cách và bản sắc thương hiệu. Những khác biệt này cho thấy cuộc cạnh tranh của thị trường cà phê không diễn ra theo một công thức duy nhất. Có chuỗi chọn không gian lớn, vị trí thuận tiện và khả năng phục vụ lượng khách đông. Có thương hiệu tập trung vào trải nghiệm riêng biệt, sự yên tĩnh hoặc bản sắc. Cũng có mô hình không đặt nặng việc xây dựng một không gian để khách ngồi lâu.
Thay vì chạy theo cuộc đua mở những cửa hàng lớn, Anni Coffee theo đuổi mô hình xe cà phê nhượng quyền trong khoảng 5 năm qua.
"Chi phí đầu tư cho một xe cà phê nhượng quyền của Anni Coffee khoảng 49 triệu đồng, gồm xe và combo thiết bị. Nhóm khách nhận nhượng quyền chủ yếu là phụ nữ khởi nghiệp và những người kinh doanh nhỏ lẻ tại nhiều tỉnh thành. Để duy trì chất lượng đồng nhất, hợp đồng nhượng quyền yêu cầu bên nhận nhượng quyền lấy nguyên liệu cà phê trực tiếp từ công ty", bà Nhi nói.
Ông Hoàng Tùng - chuyên gia F&B - cho rằng sự khác biệt giữa các chuỗi không nằm ở một yếu tố riêng lẻ như vị trí hay sản phẩm, mà nằm ở khả năng vận hành cả một hệ thống kinh doanh. Theo vị chuyên gia này, một hệ thống "khỏe" cần hội tụ 4 yếu tố.
Thứ nhất, năng lực quản trị phải bao quát từ con người, đào tạo, chuỗi cung ứng đến kiểm soát chất lượng.
Ông Hoàng Tùng - chuyên gia F&B (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Thứ hai, phải chọn địa điểm có đủ khách mục tiêu và doanh thu đủ sức gánh chi phí mặt bằng. Thời của việc mở điểm ồ ạt đã qua, nhiều chuỗi hiện phải quay lại với bài toán lợi nhuận trên từng cửa hàng cụ thể.
Thứ ba, thấu hiểu khách hàng, nếu không còn hiểu khách hàng nữa nên bị quay lưng.
Thứ tư, cần tối ưu chi phí, bởi doanh thu lớn chưa chắc có lợi nhuận nếu chi phí thuê mặt bằng, nhân sự, nguyên liệu và quản lý tăng quá nhanh.
Chuyên gia dẫn chứng, sau giai đoạn tăng trưởng nóng, nhiều chuỗi đã phải quay về bài toán căn cơ hơn, bắt đầu lại từ việc tối ưu chi phí.
(Còn tiếp)...
