AI hạ nhiệt, 5 ông lớn công nghệ bị cuốn bay 200 tỷ USD

Cuộc tháo chạy khỏi đỉnh cao công nghệ

Theo dữ liệu từ Bloomberg Billionaires Index, 5 lãnh đạo hàng đầu của nhóm Big Tech đã mất tổng cộng 198 tỷ USD tài sản cá nhân kể từ đầu tháng 1. Nguyên nhân chính đến từ việc cổ phiếu công nghệ lao dốc mạnh. Kỳ vọng về sự bùng nổ vô tận của AI đang dần suy yếu trong mắt giới đầu tư.

Người chịu thiệt hại nặng nề nhất là Larry Ellison, đồng sáng lập Oracle. Tài sản của ông đã bốc hơi khoảng 60 tỷ USD, lùi về mức 188 tỷ USD. Con số này giảm rất sâu so với đỉnh gần 400 tỷ USD hồi tháng 9 năm ngoái. Cổ phiếu Oracle đã rớt giá gần 30% từ đầu năm, khi thị trường lo ngại về chiến lược xây dựng trung tâm dữ liệu AI dựa quá nhiều vào đòn bẩy nợ.

Kế đến là Mark Zuckerberg, CEO của Meta Platforms. Ông mất khoảng 46 tỷ USD, kéo tài sản xuống còn 187 tỷ USD. Cổ phiếu công ty mẹ của Facebook giảm 20% giữa những hoài nghi ngày càng lớn về các khoản chi khổng lồ cho AI mà chưa rõ ngày thu hồi vốn.

Bộ ba quyền lực khác gồm Jeff Bezos (Amazon) cùng hai nhà sáng lập Alphabet là Larry Page và Sergey Brin cũng lần lượt "bay hơi" 31 tỷ USD, 32 tỷ USD và 29 tỷ USD.

Làn sóng giảm điểm không chỉ gói gọn trong nhóm Big Tech. Theo Bloomberg, cựu CEO Microsoft Steve Ballmer cũng mất 41 tỷ USD. Thậm chí, ông trùm hàng xa xỉ Bernard Arnault mất gần 58 tỷ USD do cổ phiếu LVMH sụt giảm.

Điểm sáng hiếm hoi duy nhất là Elon Musk khi lội ngược dòng với tài sản tăng thêm 17 tỷ USD nhờ định giá các công ty tư nhân như SpaceX và xAI tăng vọt, bất chấp cổ phiếu Tesla đã giảm 20%.

Thị trường chứng khoán toàn cầu đang trải qua đợt điều chỉnh diện rộng. Những căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch của dầu mỏ và LNG - gần như đóng băng. Giá dầu tăng vọt đẩy áp lực chi phí lên cao. Nỗi lo lạm phát quay lại đã dập tắt hoàn toàn kỳ vọng về việc các ngân hàng trung ương sẽ sớm cắt giảm lãi suất.

Bong bóng xì hơi hay cú vấp của kỳ vọng?

Trong vài năm qua, niềm tin rằng AI sẽ thay đổi hoàn toàn năng suất lao động đã đẩy định giá cổ phiếu công nghệ lên mức không tưởng. Tuy nhiên, phố Wall hiện tại đang bắt đầu dè chừng.

Nhà đầu tư huyền thoại Michael Burry mới đây đã lên tiếng cảnh báo. Ông cho rằng thị trường đang định giá quá cao, đầu tư dàn trải và xuất hiện các thương vụ "tự xoay vòng" đầy rủi ro.

Một báo cáo mới nhất từ Capital Economics cũng chỉ ra những dấu hiệu hạ nhiệt rõ rệt. Chuyên gia kinh tế trưởng John Higgins nhận định, nếu thực sự có một "bong bóng AI" trên thị trường Mỹ, thì đỉnh cao của nó có thể đã bị bỏ lại ở phía sau. Định giá của nhóm cổ phiếu phần mềm, bán dẫn và phần cứng đã giảm đáng kể từ tháng 10 năm ngoái.

Các chuyên gia tài chính cho rằng, rủi ro hiện tại đã chuyển dịch từ "định giá" sang "kỳ vọng lợi nhuận". Thị trường từng đặt cược quá lớn vào việc AI sẽ mang lại doanh thu đột phá ngay lập tức. Nhưng nếu nhu cầu thực tế không tăng nhanh như dự báo, lợi nhuận doanh nghiệp sẽ khó lòng đạt kỳ vọng. Điều này rất dễ kích hoạt một đợt bán tháo sâu hơn.

Góc nhìn từ các định chế lớn như Goldman Sachs hay Citi cũng tỏ ra vô cùng thận trọng.

Họ cho rằng mức định giá cao ngất ngưởng và thanh khoản dồi dào thời gian qua đang che giấu rủi ro thực sự. Nếu bong bóng vỡ, hệ lụy sẽ không chỉ dừng lại ở bảng điện tử mà có thể kéo theo sự suy giảm của nền kinh tế thực.

Giới hạn vật lý: Có tiền cũng không tiêu nổi

Giữa lúc thị trường tranh cãi về bong bóng định giá, giới đầu tư có thể đang nhìn nhầm rủi ro. Theo phân tích từ Reuters Breakingviews, rủi ro lớn nhất không phải là Big Tech chi quá nhiều tiền mà nhu cầu không có. Vấn đề cốt lõi là họ có thể không tiêu nổi số tiền khổng lồ đó để tạo ra các trung tâm dữ liệu vận hành thực tế.

Tham vọng của thung lũng Silicon đang va phải "bức tường" vật lý. Ước tính từ Morgan Stanley cho thấy, chỉ riêng 4 ông lớn Amazon, Microsoft, Alphabet và Meta dự kiến chi tới 630 tỷ USD cho hạ tầng AI trong năm 2026. Con số này cao gấp 4 lần năm 2023. Nếu tính cả các nhà cung cấp khác, tổng vốn đầu tư có thể vọt lên 811 tỷ USD.

Tuy nhiên, "nút thắt cổ chai" không nằm ở việc thiếu chip Nvidia, mà nằm ở điện năng và giấy phép xây dựng. Tại các trung tâm lớn như London, việc xin đấu nối vào lưới điện có thể kéo dài tới 10 năm. Các công ty phải dạt về vùng nông thôn như Texas để dễ xin phép, nhưng lại đối mặt với bài toán thiếu hụt lao động tay nghề cao.

Nhiều doanh nghiệp muốn "thoát lưới điện" bằng cách tự xây trung tâm chạy bằng turbine khí. Nhưng giải pháp này cũng đi vào ngõ cụt khi các loại turbine phù hợp đã "cháy hàng" đến tận năm 2029.

Chuỗi cung ứng công nghiệp đang đuối sức toàn diện. Tại châu Âu, thời gian chờ giao một chiếc máy biến áp lên tới 100 tuần. Ở Mỹ, đặt mua máy phát điện cũng mất gần một năm.

Hệ quả là tiến độ các dự án đang đình trệ nghiêm trọng. Năm ngoái, gần 60% dự án trung tâm dữ liệu bị chậm tiến độ hơn 3 tháng. Công nghệ chip càng tiến tới, bài toán càng phức tạp. Các dòng chip mới tỏa nhiệt quá lớn, buộc các hãng phải đổi sang hệ thống làm mát bằng chất lỏng vô cùng tốn kém và mất thời gian lắp đặt.

Nếu doanh nghiệp đổ hàng chục tỷ USD mua chip nhưng không có điện để chạy, số chip đó sẽ trở thành "tài sản mắc kẹt", mất giá từng ngày mà không sinh ra một đồng doanh thu. Theo Visible Alpha, tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư (ROI) của Alphabet có thể rớt từ 51% xuống 36% vào năm 2030. Với Microsoft, cú rơi còn thảm khốc hơn, từ 95% xuống chỉ còn 36%.

"Cơn khát AI đang đụng trần thực tế, và những ai lầm tưởng rằng cứ vung tiền là có hạ tầng sẽ phải trả một cái giá rất đắt", một chuyên gia từ Reuters Breakingviews nhận định.