Nga chế tạo "kỳ quan công nghệ", cả hành tinh chỉ có vài chiếc

Đưa nhà máy điện hạt nhân ra biển

Trên bản đồ năng lượng thế giới, nhà máy điện hạt nhân thường gắn với những công trình đồ sộ trên đất liền, hệ thống bảo vệ nghiêm ngặt và hạ tầng kỹ thuật phức tạp. Tuy nhiên, Nga đang theo đuổi một hướng đi khác: đưa cả nhà máy điện hạt nhân ra biển.

Theo Marineinsight, Rosatom, tập đoàn năng lượng hạt nhân nhà nước của Nga, vừa hoàn thành lò phản ứng RITM-200C đầu tiên dành cho tổ máy điện hạt nhân nổi FPU-106. Đây là một trong hai lò phản ứng sẽ được lắp đặt trên tổ máy đầu tiên trong kế hoạch xây dựng hạm đội nhà máy điện hạt nhân nổi mới của nước này.

Lò phản ứng có công suất 58 MWe, được chế tạo tại nhà máy ZiO-Podolsk gần Moscow, thuộc bộ phận chế tạo máy của Rosatom. Theo kế hoạch, các tổ máy điện nổi FPU-106 sẽ cung cấp điện cho một cụm công nghiệp khai thác đồng tại Khu tự trị Chukotka, vùng viễn đông lạnh giá của Nga.

Điểm đặc biệt của dự án nằm ở chỗ nguồn điện hạt nhân không được xây dựng cố định tại một địa điểm trên đất liền, mà đặt trên một tổ máy nổi. Sau khi hoàn thiện, tổ máy có thể được đưa tới những khu vực xa xôi, nơi việc xây dựng nhà máy điện truyền thống gặp nhiều khó khăn vì khí hậu, địa hình hoặc chi phí hạ tầng quá lớn.

Với những vùng như Bắc Cực, đây là lợi thế đáng kể. Nhiều khu công nghiệp, mỏ khoáng sản hoặc khu dân cư biệt lập thường phải phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch vận chuyển đường dài. Chi phí cao, nguồn cung thiếu ổn định và phát thải lớn là những vấn đề kéo dài nhiều năm.

Trong bối cảnh đó, Nga coi nhà máy điện hạt nhân nổi là lời giải cho bài toán năng lượng ở các khu vực xa trung tâm. Mỗi tổ máy FPU-106 được thiết kế có công suất khoảng 106 MWe, chu kỳ nạp nhiên liệu từ 5 đến 7 năm và tuổi thọ vận hành khoảng 40 năm.

RITM-200C là phiên bản cải tiến từ dòng lò RITM-200 đang được sử dụng trên các tàu phá băng hạt nhân thế hệ mới của Nga. Việc lựa chọn công nghệ này không phải ngẫu nhiên. Các lò phản ứng RITM-200 đã chứng minh khả năng hoạt động trong điều kiện Bắc Cực, nơi nhiệt độ thấp, băng dày và môi trường vận hành khắc nghiệt hơn nhiều khu vực thông thường.

Giải pháp năng lượng đặc biệt

Trước đó, Nga đã đưa vào vận hành nhà máy điện hạt nhân nổi Akademik Lomonosov tại Chukotka từ năm 2020. Công trình này sử dụng hai lò phản ứng KLT-40S, cung cấp điện và nhiệt cho khu vực Chaun-Bilibino.

Sau vài năm hoạt động, nhà máy này đã trở thành một phần quan trọng trong hệ thống năng lượng địa phương.

Từ mức đóng góp ban đầu khoảng 20% vào lưới điện khu vực, Akademik Lomonosov hiện hỗ trợ phần lớn nhu cầu điện của trung tâm năng lượng Chaun-Bilibino. Nhiệt sinh ra từ lò phản ứng cũng được tận dụng để sưởi ấm cho nhà dân, một nhu cầu đặc biệt quan trọng tại vùng khí hậu lạnh.

Thành công của Akademik Lomonosov là cơ sở để Rosatom mở rộng kế hoạch. Thay vì chỉ dừng lại ở một công trình thử nghiệm, Nga đang hướng tới việc sản xuất hàng loạt các tổ máy điện hạt nhân nổi thế hệ mới.

Theo Rosatom, bộ phận chế tạo máy của tập đoàn đang tham gia sản xuất nhiều tổ máy lò phản ứng dựa trên RITM-200, phục vụ cả tàu phá băng và nhà máy điện nổi.

Trong tuyên bố được truyền thông quốc tế dẫn lại, ông Alexey Likhachev, Tổng giám đốc Rosatom, cho rằng việc hoàn thành lò phản ứng đầu tiên cho tổ máy điện hạt nhân nổi thế hệ mới là một cột mốc quan trọng.

Theo ông, Nga hiện là quốc gia duy nhất có nhà máy điện hạt nhân nổi đang vận hành và muốn duy trì vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực công nghệ hạt nhân quy mô nhỏ.

Tham vọng của Nga không chỉ dừng ở thị trường nội địa. Rosatom đang phát triển một mẫu tổ máy điện nổi cho thị trường quốc tế, với công suất khoảng 100 MWe, chu kỳ tiếp nhiên liệu 10 năm và tuổi thọ dự kiến 60 năm.

Nếu được thương mại hóa rộng rãi, mô hình này có thể hướng tới các khu vực thiếu điện, đảo xa, vùng khai khoáng ngoài khơi hoặc những nơi không thuận lợi để xây dựng nhà máy điện quy mô lớn.