"Cha đẻ" công ty bán dẫn 10 tỷ USD chắp cánh sinh viên STEM Việt du học

"Cú hích" từ những nhân tài Việt tại Silicon Valley

Trong bối cảnh cuộc đua bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành tâm điểm của nền kinh tế số, vấn đề nhân lực chất lượng cao tại Việt Nam đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Để giải bài toán này, Quỹ VISEMI Foundation chính thức ra mắt Học bổng Cất cánh (Takeoff Fellowship).

Chương trình cung cấp 4 gói học bổng với mức hỗ trợ tài chính tối đa lên tới 15.000USD (gần 400 triệu đồng).

Các gói học bổng được thiết kế nhằm hỗ trợ sinh viên vượt qua những rào cản phổ biến trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, bao gồm năng lực ngoại ngữ, chi phí thi và nộp hồ sơ, khả năng tiếp cận thông tin và mạng lưới mentor quốc tế. 

Mức hỗ trợ cụ thể được xác định dựa trên mức độ sẵn sàng của hồ sơ và điều kiện tài chính của từng ứng viên.

1. Gói Học bổng Toàn diện: Tối đa 15.000USD. Dành cho các sinh viên có thành tích học tập xuất sắc nhưng cần hỗ trợ đáng kể trong quá trình chuẩn bị hồ sơ du học.

2. Gói Hỗ trợ Hồ sơ: Hỗ trợ 4.000-5.000USD. Dành cho các sinh viên có nền tảng học thuật tốt và đã sẵn sàng một phần cho việc nộp hồ sơ, nhưng vẫn cần hỗ trợ trong một số khâu như nâng cao năng lực ngoại ngữ, chi phí thi hoặc hoàn thiện hồ sơ.

3. Gói Mentorship Chiến lược: Hỗ trợ Khoảng 1.000USD. Dành cho các sinh viên đã sẵn sàng nộp hồ sơ và chủ yếu cần định hướng chiến lược cùng kết nối học thuật. 

4. Gói Ươm mầm Tài năng: Khoảng 1.000USD. cho sinh viên năm hai ưu tú trong các ngành STEM, nhằm giúp sinh viên bắt đầu sớm quá trình chuẩn bị cho con đường nghiên cứu và học sau đại học ở nước ngoài.

Nhà tài trợ ban đầu năm đầu tiên 2026 cho học bổng này là TS Lợi Nguyễn, đồng sáng lập Inphi, công ty bán dẫn được Marvell mua lại với giá 10 tỷ USD vào năm 2021.

Từng trải qua những ngày đầu gian khó tại Mỹ, bắt đầu từ trường cộng đồng với vốn tiếng Anh ít ỏi trước khi trở thành "phù thủy" trong làng công nghệ thế giới, TS Lợi Nguyễn thấu hiểu rằng: Với bậc học cao như Tiến sĩ, chỉ chăm chỉ là chưa đủ.

Theo ông, muốn thành công, bạn phải tìm được đúng trường, đúng ngành phù hợp, và quan trọng nhất là tìm được giáo sư hướng dẫn giỏi.

Đây cũng chính là triết lý xuyên suốt của học bổng nhằm hỗ trợ sinh viên Việt Nam chinh phục các chương trình sau đại học tại Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc) và châu Âu.

“Tôi muốn tham gia Cất Cánh vì tôi không muốn những tài năng trẻ Việt Nam phải mất 10 năm để nhận ra những điều mà lẽ ra họ có thể hiểu chỉ trong vài tháng nếu có người dẫn dắt”, TS Lợi Nguyễn chia sẻ.

Đào tạo nhân lực tinh hoa cho 10-20 năm tới

Đồng sáng lập Quỹ VISEMI, TS Công Trịnh - Quản lý kỹ thuật tại Applied Materials (Mỹ), tập đoàn cung cấp thiết bị sản xuất chip hàng đầu thế giới đã có những chia sẻ với phóng viên báo Dân trí về sự ra đời của chương trình.

Theo ông, ngay cả những người ở Thung lũng Silicon đôi khi còn thấy "mông lung" về định hướng công nghệ, nên sinh viên trong nước nắm bắt được xu hướng thực tế là một thử thách rất lớn.

TS Công Trịnh nhận định, một quốc gia muốn phát triển ngành bán dẫn cần 3 yếu tố then chốt: Khoa học công nghệ, Chính sách/Vốn và Con người. Trong đó, nhân lực là bài toán khó giải nhất bởi Việt Nam hiện đang thiếu môi trường nghiên cứu chuyên sâu (R&D) và thực hành trên các hệ thống máy móc đắt đỏ.

"Nếu chỉ nhận chuyển giao công nghệ mà không có người vận hành và phát triển tiếp thì ngành này không thể tồn tại lâu dài. Do đó, việc đưa sinh viên ra nước ngoài học tập để "thực mục sở thị" những công nghệ lõi là con đường ngắn nhất để xây dựng đội ngũ kế cận cho Việt Nam trong 10-20 năm tới”, TS Công Trịnh nhấn mạnh.

Chúng tôi kỳ vọng những sinh viên nhận học bổng hôm nay sẽ là những người trực tiếp xây dựng nên các công ty công nghệ đình đám cho Việt Nam trong tương lai

Theo TS Công Trịnh, khác với các quỹ học bổng truyền thống, "Cất cánh" được thiết kế như một chương trình tăng tốc (Accelerator) kéo dài 6 tháng. Thay vì chỉ trao tiền mặt, chương trình tập trung hỗ trợ sinh viên vượt qua những rào cản phổ biến nhất: từ đào tạo tiếng Anh học thuật, chi phí luyện thi chứng chỉ, tư vấn viết bài luận (SOP) đến kỹ năng phỏng vấn giáo sư.

TS Công Trịnh đánh giá đây là mô hình "đầu tư ít nhưng hiệu quả cao". Với mức hỗ trợ tối đa lên tới 15.000 USD (gần 400 triệu đồng), chương trình đóng vai trò là "mồi lửa" giúp sinh viên tự giành được các suất học bổng toàn phần trị giá hàng trăm nghìn USD từ các đại học danh tiếng.

Theo TS Công Trịnh, điểm tạo nên sự khác biệt cốt lõi của Học bổng Cất cánh chính là mạng lưới cố vấn (Mentorship) được thiết kế bài bản theo 3 cấp độ:

- Local Ambassador (Đại sứ địa phương): Những người Việt đang sống và làm việc tại nước sở tại giúp sinh viên vượt qua cú "sốc văn hóa" và ổn định cuộc sống ban đầu.

- Peer Mentors: Những sinh viên vừa giành học bổng thành công sẽ chia sẻ các "bí kíp" (tips & tricks) thực tế để xây dựng hồ sơ, viết bài luận (SOP) và phỏng vấn giáo sư.

- Chuyên gia quốc tế: Những "cây đại thụ" trong ngành như TS Lợi Nguyễn, TS Công Trịnh sẽ trực tiếp định hướng chiến lược nghề nghiệp và cập nhật các xu hướng công nghệ mới nhất từ Thung lũng Silicon.

Cơ hội cho sinh viên STEM xuất sắc

Năm 2026, VISEMI đặt mục tiêu hỗ trợ cho các sinh viên thuộc khối ngành STEM (Điện - Điện tử, Khoa học máy tính, Khoa học vật liệu, Kỹ thuật cơ khí...) có GPA từ 3.0 trở lên.

Chương trình cung cấp 4 gói học bổng linh hoạt, phù hợp với từng mức độ sẵn sàng của hồ sơ, từ sinh viên năm cuối đến cả các bạn sinh viên năm 2 muốn chuẩn bị sớm cho con đường nghiên cứu.

"Chúng tôi kỳ vọng những sinh viên nhận học bổng hôm nay sẽ là những người trực tiếp xây dựng nên các công ty công nghệ đình đám cho Việt Nam trong tương lai", TS Công Trịnh gửi gắm sự tin tưởng.

Theo TS Công Trịnh, một trong những rào cản lớn nhất của sinh viên STEM trong nước là thiếu môi trường thực hành trên các hệ thống máy móc đắt đỏ.

Ngành bán dẫn đòi hỏi sự va chạm thực tế với các thiết bị công nghệ lõi, điều mà hiện nay các đại học tại Việt Nam dù đã nỗ lực đầu tư nhưng vẫn chưa thể vận hành liên tục và chuyên sâu do chi phí quá lớn.

TS Công Trịnh phân tích rằng việc ra nước ngoài học tập giúp sinh viên lấp đầy khoảng trống này nhanh nhất.

"Chỉ cần 2 năm ở nước ngoài, các bạn được chạm tay vào những máy móc hiện đại nhất, tư duy về nghiên cứu và làm việc nhóm sẽ thay đổi hoàn toàn", TS Công Trịnh nhấn mạnh.

“Thực tế, chi phí vận hành một mạng lưới chuyên gia toàn cầu là rất lớn. Hiện tại chúng tôi chủ yếu nhận hỗ trợ từ TS Lợi Nguyễn, tập đoàn Marvell và các thành viên Việt kiều. Tuy nhiên, chúng tôi rất mong muốn các tổ chức, cá nhân tại Việt Nam cùng chung tay.

Đặc biệt, các bạn du học sinh đang theo học bậc cao học và tiến sĩ tại nước ngoài hãy tham gia làm tình nguyện viên với Cất Cánh để làm bệ phóng cho tài năng Việt.

Hãy tưởng tượng, chỉ với khoảng 10.000 - 15.000 USD để hỗ trợ một bạn trẻ giành được học bổng thạc sĩ hay tiến sĩ toàn phần trị giá hàng trăm nghìn USD, đó là một khoản đầu tư "siêu lợi nhuận" cho tương lai đất nước”, TS Công Trịnh nhấn mạnh.