Loài thằn lằn nhỏ bé có vẻ ngoài giống rồng trong truyền thuyết

Loài thằn lằn giống như bước ra từ thần thoại

Rồng là một trong những sinh vật huyền thoại nổi bật trong các nền văn hóa, tác phẩm văn học và điện ảnh. Rồng xuất hiện với nhiều hình dạng và biểu tượng khác nhau.

Trong khi với văn hóa phương Đông, rồng được xem là loài động vật cao quý, đại diện cho quyền lực và linh thiêng, thì với văn hóa phương Tây, rồng lại thường được miêu tả là loài sinh vật to lớn, có cánh, thở ra lửa và hung dữ, đại diện cho sự hủy diệt chống lại con người.

Dù rồng không có thật, nhưng khi nhắc đến loài động vật này, nhiều người có thể dễ dàng mường tượng ra hình ảnh của chúng nhờ vào tạo hình trong các cuốn truyện tranh, trò chơi điện tử hoặc các bộ phim.

Ở ngoài đời thực, có một loài động vật mà khi nhìn thấy chúng, nhiều người sẽ lập tức liên tưởng ngay đến hình ảnh loài rồng trong truyền thuyết. Chúng là thằn lằn cá sấu mắt đỏ.

Thằn lằn cá sấu mắt đỏ, còn có tên gọi thằn lằn cá sấu New Guinea, tên khoa học Tribolonotus gracilis. Đây là loài thằn lằn thuộc họ rắn mối (Scincidae), chỉ được tìm thấy trong những khu rừng mưa ở độ cao dưới 1.000 mét trên đảo New Guinea, hòn đảo lớn thứ hai thế giới (sau Greenland).

Thằn lằn cá sấu mắt đỏ là loài săn mồi hoạt động mạnh vào thời điểm bình minh và hoàng hôn. Thức ăn của chúng chủ yếu là các loại côn trùng và động vật không xương sống cỡ nhỏ như dế, gián, sâu, giun đất hay nhộng tằm. Ban ngày, loài này thường ẩn mình dưới lớp lá mục hoặc trong các hốc cây ẩm thấp để tránh kẻ thù và duy trì độ ẩm cơ thể.

Khi trưởng thành, thằn lằn cá sấu mắt đỏ có chiều dài từ 16-25cm, trong đó phần đuôi chiếm khoảng một nửa tổng chiều dài cơ thể. Trọng lượng dao động từ 35-50g và gần như không có sự khác biệt rõ rệt về kích thước giữa cá thể đực và cái.

Tên gọi của loài vật này xuất phát từ những đặc điểm ngoại hình đặc trưng. Trên lưng là bốn hàng vảy gai lớn, cứng và nhọn, kéo dài từ phía sau đầu đến gốc đuôi, tạo nên dáng vẻ gợi liên tưởng đến cá sấu.

Điểm nổi bật nhất của thằn lằn cá sấu mắt đỏ là đôi mắt đen được bao quanh bởi viền da màu đỏ hoặc cam rực. Đặc điểm này chỉ hình thành khi cá thể đạt khoảng 5 tháng tuổi.

Ngoài ra, chúng còn sở hữu phần đầu lớn, góc cạnh, được bảo vệ bởi các tấm vảy sừng phát triển, khiến tổng thể ngoại hình mang nét tương đồng với hình tượng rồng thường xuất hiện trong văn học và điện ảnh.

Bốn chi khỏe cùng bộ móng sắc giúp loài bò sát này dễ dàng bám leo trên thân cây hoặc đào bới lớp đất mặt để tìm kiếm thức ăn. Dọc vùng bụng và chân còn có các tuyến tiết mùi, đóng vai trò trong việc đánh dấu lãnh thổ và truyền tín hiệu giao tiếp giữa các cá thể.

Loài vật hiền lành bất chấp vẻ ngoài hung dữ

Dù sở hữu vẻ bề ngoài gai góc và có phần hung dữ, thằn lằn cá sấu mắt đỏ lại là loài động vật hiền lành và nhút nhát, chúng không sở hữu nọc độc và luôn tìm cách lẩn trốn khi đối mặt con người.

Trong những trường hợp bị đe dọa hoặc kẻ thù săn đuổi, thằn lằn cá sấu mắt đỏ sẽ đứng im bất động, giả chết hoặc phát ra tiếng kêu để đe dọa. Tiếng kêu của loài thằn lằn này được đánh giá là giống âm thanh tạo ra bởi động vật có vú, hơn là tiếng kêu của các loài bò sát.

Tập tính sinh sản đặc biệt

Thằn lằn cá sấu mắt đỏ có tập tính sinh sản rất đặc biệt và khác lạ so với hầu hết các loài thằn lằn khác. Trong khi các loài bò sát và thằn lằn khác thường đẻ một ổ nhiều trứng, thằn lằn cá sấu mắt đỏ chỉ đẻ duy nhất một quả cho một lần sinh sản.

Sau khi đẻ quả trứng đầu tiên, con cái có thể tiếp tục đẻ thêm một quả trứng khác sau từ 6 đến 9 tuần. Một con cái khỏe mạnh có thể đẻ tối đa từ 4 đến 6 quả trứng mỗi năm.

Thằn lằn cá sấu mắt đỏ cũng là một trong số ít loài thằn lằn có tập tính canh giữ trứng. Con cái sẽ đào một chiếc hố nhỏ, sâu khoảng vài cm trong lớp đất mềm để đẻ trứng. Con cái và con đực sẽ thay nhau nằm cuộn tròn phía trên nơi giấu trứng để canh gác.

Trứng sẽ nở sau khoảng 60 đến 80 ngày, tùy thuộc vào nhiệt độ môi trường. Thằn lằn non mới nở dài từ 5 đến 6cm, chưa có vòng mắt màu cam hoặc đỏ đặc trưng như những cá thể trưởng thành.

Thằn lằn non sau khi nở sẽ bắt đầu cuộc sống tự lập, cắt đứt mọi mối quan hệ với thằn lằn bố mẹ.

Tình trạng bảo tồn của thằn lằn cá sấu mắt đỏ

Theo Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), do thằn lằn cá sấu mắt đỏ có vẻ bề ngoài độc đáo và đẹp mắt, chúng bị con người săn đuổi để làm vật nuôi. Tuy nhiên, tình trạng săn bắt và buôn bán loài thằn lằn này không ảnh hưởng đáng kể đến số lượng quần thể ngoài tự nhiên.

Do vậy, IUCN xếp thằn lằn cá sấu mắt đỏ vào nhóm động vật “Ít lo ngại”, không phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng trong tương lai gần.