"Chợ" thuê viết luận: Rao bán tri thức như món hàng, loại gì cũng sẵn

“Cứ chuyển khoản là có bài”

Mải mê với công việc làm thêm, T.V. (22 tuổi, sinh viên năm tư) giật mình nhận ra chỉ còn đúng một tháng để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp.

Những tin nhắn nhắc nhở tiến độ từ giảng viên hướng dẫn liên tục xuất hiện, trong khi phần khảo sát, xử lý số liệu và viết nội dung vẫn còn dang dở. Áp lực khiến T.V. tìm đến các hội nhóm “hỗ trợ nghiên cứu” trên Facebook.

Chỉ sau vài phút đăng bài tìm người viết hộ, hàng chục tài khoản lập tức nhắn tin, bình luận chào giá. Người nhận viết theo từng phần, "chạy" phiếu khảo sát, người cam kết chỉnh số liệu đẹp, thậm chí là làm trọn gói "từ A đến Z".

“Bên mình làm từ thiết kế nghiên cứu, xây dựng bảng hỏi, khảo sát, chạy số liệu cho đến viết nội dung. Cứ chuyển khoản là có bài, trọn gói mình lấy 4,5 triệu đồng”, T.V. nhớ lại cách bên dịch vụ tư vấn.

Đặc biệt, tài khoản này còn đưa ra những cam kết khá hấp dẫn như hỗ trợ kiểm tra đạo văn, chỉnh sửa theo góp ý của giảng viên không giới hạn số lần, “kiểu gì cũng qua phần phản biện”.

Sau nhiều lần so sánh giá giữa các bên, T.V. quyết định chuyển tiền cọc và giao gần như toàn bộ phần nghiên cứu cho dịch vụ xử lý.

Chỉ ít ngày sau, một bài khóa luận công phu ra đời với đầy đủ bảng khảo sát, dữ liệu, biểu đồ thống kê và phần phân tích đã trình bày sẵn. Đúng như những gì cam kết, những chỗ bị giảng viên yêu cầu sửa, bên dịch vụ "tiếp thu" và chỉnh sửa lại ngay cho sinh viên này đến khi hài lòng.

Để tránh bị giảng viên phát hiện, T.V. cũng dành thêm thời gian đọc lại bài, ghi nhớ các chỉ số thống kê và học cách giải thích một số phần xử lý số liệu trước buổi bảo vệ. Cô nói, dù sao cũng mong được điểm cao và có thể tốt nghiệp đúng hạn.

Cuối cùng, sinh viên này vẫn nộp được bài khóa luận theo đúng kỳ hạn. Nhưng sau trải nghiệm ấy, T.V. thừa nhận bản thân luôn có cảm giác áy náy với điểm số nhận được.

Một trường hợp khác là H.T. (22 tuổi, sinh viên năm tư) cũng đặt niềm tin vào các dịch vụ thuê viết khóa luận, nghiên cứu. Không may mắn như H.T., sinh viên này nhận về “trái đắng” khi bài làm gần như mang đầy đủ các dấu hiệu của AI.

“Tôi bỏ gần 2 triệu thuê làm gấp phần cơ sở lý luận, nhưng khi nhận bài đọc qua là biết do AI viết rồi chỉnh sửa sơ sài cho xong. Câu từ sáo rỗng, lập luận rời rạc, thậm chí còn kém hơn cả lúc tôi tự dùng AI”, H.T. kể lại trải nghiệm của mình.

Không chỉ vậy, kiểm tra phần tài liệu tham khảo, T. phát hiện nhiều nguồn không hề tồn tại. Khi phản ánh với bên dịch vụ, sinh viên này nhận phải thái độ thờ ơ, không hợp tác, trả lời tin nhắn chậm, thậm chí là không nghe cuộc gọi.

Trường hợp của T. còn tương đối "may mắn" khi vẫn nhận được sản phẩm trả về. Theo khảo sát của phóng viên, trên các hội nhóm hỗ trợ, viết thuê nghiên cứu, nhiều trường hợp trực tiếp tố cáo các tài khoản lừa đảo, chiếm đoạt số tiền không nhỏ khi sử dụng các dịch vụ này hoặc cảm thấy không hài lòng sau khi sử dụng dịch vụ.

Một trường hợp khác, T.H. (sinh viên năm ba) kể: "Một lần tôi nhận được tin nhắn thuê làm nghiên cứu từ một đàn chị khóa trên đang học cao học. Tôi cảm thấy khá bất ngờ khi việc như thế này xảy ra".

Theo đó, người thuê muốn H. viết giúp một nghiên cứu về chuyên ngành cô đang học, dung lượng khoảng 30 trang trong thời gian ngắn, giá cả thỏa thuận và sẽ chuyển trước một nửa để đặt cọc. Tuy nhiên, vì lo sợ các rủi ro nên H. đã từ chối.

"Dù người này đã nói lý do cần thuê người viết hộ là bận rộn đi làm, không có thời gian làm bài, nếu trễ hạn sẽ phải học lại, tôi vẫn từ chối. Rất khó để 'định giá' tri thức, công sức của mình, thêm nữa đây là hành vi gian lận và khó lường được hậu quả cho cả tôi và chị ấy", H kể lại.

Cùng là trường hợp đi thuê nhưng lại nhận về trải nghiệm dịch vụ trái ngược nhau, nhưng các câu chuyện trên đều cho thấy một thực trạng đáng báo động, đó là khi nghiên cứu bị biến thành “món hàng” có thể mua bán dễ dàng chỉ sau một cú chuyển khoản.

Bát nháo các hội nhóm, website viết nghiên cứu thuê

Theo ghi nhận, chỉ cần gõ các từ khóa như “viết thuê khóa luận” hay “dịch vụ luận văn” trên các mạng xã hội như Facebook hoặc công cụ tìm kiếm Google, hàng loạt hội nhóm, trang cá nhân, fanpage và website lập tức hiện ra.

Nhiều hội nhóm thu hút tới hàng trăm nghìn thành viên, hoạt động sôi nổi gần như suốt ngày đêm. Bên trong, các bài đăng tìm người “hỗ trợ” tiểu luận, báo cáo thực tập, nghiên cứu khoa học, khóa luận, luận văn xuất hiện dày đặc.

Không khó để bắt gặp những lời quảng cáo như: “Chắc chắn qua phản biện”, “Cam kết 8-9 điểm trở lên”, “Hỗ trợ tận tâm”, “Chỉnh sửa không giới hạn”, “Xử lý nhanh chóng”, “Bảo mật tuyệt đối”.

Đáng chú ý, nhiều dịch vụ nhận thực hiện toàn bộ quy trình nghiên cứu. Từ xây dựng đề cương, thiết kế mô hình nghiên cứu, làm bảng hỏi khảo sát, điền phiếu, xử lý số liệu, cho đến viết phân tích và ngay cả làm slide thuyết trình, tất cả đều có thể thuê.

Không chỉ dừng ở viết thuê, một số nơi còn công khai nhận “chỉnh số liệu”, “làm đẹp dữ liệu”, thậm chí bán sẵn bộ dữ liệu khảo sát để người mua đưa vào nghiên cứu.

Theo khảo sát của phóng viên, chi phí các dịch vụ được tính tùy theo loại bài (tiểu luận, khóa luận, nghiên cứu, luận văn, luận án), mức độ can thiệp trong bài, chuyên ngành, số trang, loại nghiên cứu.

Trung bình một khóa luận trọn gói thường dao động trong khoảng 3-7 triệu đồng, trong khi luận văn cao học có thể lên tới hơn chục triệu đồng.

Để thu hút khách, các dịch vụ còn tung ra các ưu đãi như “khách sử dụng dịch vụ lần đầu nhưng được khách cũ giới thiệu: giảm 10%” hay “khách sử dụng dịch vụ lần tiếp theo: lần 2 giảm 15%, lần 3 trở đi giảm 20%”.

Một số fanpage, website cũng công khai đăng tải ảnh chụp điểm số, tin nhắn “feedback” từ khách hàng như một cách tạo dựng niềm tin, xây dựng uy tín.

Trong các hội nhóm kín, không ít tài khoản đăng tuyển cộng tác viên “viết luận thuê online”, yêu cầu có kinh nghiệm nghiên cứu và thành tích học thuật. Bên cạnh đó, các hội nhóm liên tục xuất hiện các bài đăng tố cáo, "bóc phốt" các trường hợp lừa đảo, chặn liên lạc sau khi nhận cọc, giao bài trễ hạn, gửi sản phẩm sơ sài.

Thị trường viết luận thuê cũng vì vậy mà trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Dưới vỏ bọc “hỗ trợ học tập”, các dịch vụ viết luận thuê đang đánh trúng tâm lý áp lực điểm số, tiến độ và nỗi lo tốt nghiệp đúng hạn của không ít người. Tuy nhiên, phía sau sự tiện lợi ấy là hàng loạt nguy cơ liên quan đến gian lận học thuật, ngụy tạo dữ liệu và xói mòn tính trung thực trong môi trường giáo dục.

Cần xây dựng văn hóa học thuật liêm chính

Trước thực trạng các dịch vụ viết luận thuê xuất hiện công khai trên mạng xã hội, nhiều giảng viên cho rằng đây là dấu hiệu cấp bách cần phải siết chặt liêm chính học thuật trong môi trường đại học.

TS Đào Minh Quân, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn nhận định sự xuất hiện ngày càng nhiều của các hội nhóm làm thuê nghiên cứu khoa học, tiểu luận và khóa luận là một hiện tượng đáng lo ngại.

Theo ông, điều này phản ánh nhiều vấn đề cùng lúc, bao gồm áp lực thành tích, hạn chế về năng lực nghiên cứu và quá trình hướng dẫn chưa sát sao.

“Về bản chất, hành vi thuê người làm hộ là biểu hiện của gian lận học thuật, vi phạm liêm chính khoa học. Hành động này làm suy giảm tính trung thực và mất đi ý nghĩa của quá trình đào tạo”, TS Quân nhấn mạnh.

TS L.T.S., giảng viên tại một trường đại học, thẳng thắn cho rằng có cung sẽ có cầu, nhiều sinh viên thường tìm đến các dịch vụ thuê viết luận với tâm lý muốn hoàn thành học phần nhanh chóng, điểm cao. Nhưng hành vi như vậy không khác gì quay cóp hay thi hộ.

“Việc chứng minh một sinh viên liệu có đi thuê người viết hay không còn là một bài toán khó. Ngay cả trong trường hợp tìm ra dấu hiệu, giảng viên không thể đưa ra bằng chứng nếu một trong hai bên (viết hộ và bên thuê) không công nhận”, TS L.T.S. nêu quan điểm.

Vì vậy, theo TS S., hội đồng phản biện cần phối hợp chặt chẽ với giảng viên hướng dẫn để đánh giá liệu sinh viên có thực sự hiểu vấn đề nghiên cứu, có thể trình bày và bảo vệ các luận điểm đặt ra hay không. Theo ông, cốt lõi của nghiên cứu khoa học nằm ở việc hình thành luận điểm và chứng minh luận điểm đó bằng lập luận, dữ liệu và phương pháp phù hợp.

Ông cũng chỉ ra hai hành vi lệch chuẩn phổ biến hiện nay gồm thuê người làm bài hộ và sử dụng dữ liệu nghiên cứu ảo, trong đó đáng lo ngại là tình trạng lạm dụng AI tạo dữ liệu mà không kiểm chứng.

Để hạn chế tình trạng thuê viết luận hộ, TS S. cho rằng chốt chặn quan trọng nhất là người hướng dẫn. Giảng viên cần theo sát sinh viên từ quá trình hình thành đề tài, đặt câu hỏi về luận điểm, phương pháp và tiến độ thực hiện thay vì chỉ nhận xét ở sản phẩm cuối cùng.

Cùng với đó, nhà trường cần nâng cao trách nhiệm hướng dẫn, phản biện của giảng viên để tránh tạo ra môi trường dễ phát sinh tình trạng làm bài hộ, viết khóa luận thuê.

Trong khi đó, TS Đào Minh Quân đề xuất các cơ sở đào tạo cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ giáo dục về liêm chính học thuật đến siết chặt quy trình hướng dẫn nghiên cứu. Sinh viên cần được yêu cầu nộp đề cương, nhật ký nghiên cứu, minh chứng thu thập dữ liệu và giải trình các chỉnh sửa trong bài làm theo từng giai đoạn.

Nhưng theo ông, quan trọng hơn cả vẫn là xây dựng văn hóa học thuật trung thực, liêm chính để sinh viên hiểu rằng một bài nghiên cứu chưa hoàn hảo nhưng do chính mình thực hiện vẫn có giá trị hơn nhiều so với một sản phẩm đẹp nhưng thiếu trung thực.

Theo Thông tư số 10/2016/TT-BGDĐT, sinh viên bị nghiêm cấm các hành vi gian lận học tập như làm thay, nhờ làm hoặc sao chép tiểu luận, đồ án, khóa luận tốt nghiệp. Đồng thời, Thông tư số 08/2021/TT-BGDĐT xác định xử lý vi phạm với sinh viên có gian lận trong thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập.

Các trường đại học cũng ban hành các quyết định riêng về quy chế đào tạo. Điển hình là Quyết định 3626/QĐ-ĐHQGHN về việc ban hành Quy chế đào tạo đại học tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Quyết định này làm rõ những hành vi sinh viên không được làm như nhờ làm hộ tiểu luận, khóa luận, đồ án tốt nghiệp, công trình nghiên cứu khoa học.

Mới đây, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học theo Quyết định 2557/QĐ-BKHCN ngày 25/5. Theo đó nghiêm cấm hành vi đạo văn, ngụy tạo dữ liệu, mua bán dữ liệu nghiên cứu giả hoặc thuê bên thứ ba tạo dữ liệu không minh bạch.