Sứa thống trị biển cả bằng cách nào khi không có não?

Dân trí Không có não và phần lớn cơ thể là nước, nhưng sứa có rất nhiều siêu năng lực.

Khi ta nghĩ tới những loài động vật nguy hiểm, một con sứa đầy nước không có não không có vẻ gì là sẽ lọt vào danh sách này. Nhưng nếu những người đi tắm biển nghe thấy “sứa!”, họ sẽ đứng nghiêm như chồn đất châu Phi, vì sứa có thể hạ gục họ.

Sứa thống trị biển cả bằng cách nào khi không có não? - 1

Vừa đẹp đẽ vừa nguy hiểm, sứa là hội tụ của những điều mâu thuẫn. Hãy cùng điểm qua những siêu năng lực của sứa.

Một số loài sứa có tới 98% là nước

Nhà sinh vật học về sứa Lucas Brotz, nghiên cứu sinh hậu tiến sĩ đến từ Đại học British Columbia ở Vancouver, cho biết, bộ phận cơ thể chính của sứa – chuông – được cấu tạo từ hai lớp tế bào mỏng với vật chất vô sinh bằng nước ở giữa. Anh cho hay, cấu trúc đơn giản này là “một thủ đoạn tiến hóa khéo léo” cho phép chúng trở nên to lớn và ăn nhiều thứ hơn mà không cần có tốc độ trao đổi chất nhanh.

Brotz cho biết: “Chúng đã sống sót qua mọi cuộc đại tuyệt chủng”. Trong khi hầu hết các loài từng sinh sống đều đã tuyệt chủng, “đàn sinh vật đầy nước đã sống sót bằng cách nào đó”, trong hơn 600 triệu năm.

… Và siêu nhanh

Sean Colin, một nhà sinh thái học tại Đại học Roger Williams, Đảo Rhode, cho hay, một cú đốt của sứa là “một trong những quá trình nhanh nhất trong giới sinh học”. Điều này cũng khá phức tạp đối với một loài có vẻ là sinh vật đơn giản.

Các tế bào châm của sứa được gọi là cnidocyte, một đặc điểm độc nhất của sứa và họ hàng của chúng như san hô và hải quỳ. Bên trong các tế bào này là một cơ quan tế bào gọi là nang châm, có chứa thứ mà Colin miêu tả như một nang với những chiếc lao nhỏ cuộn bên trong.

Khi bị kích thích tấn công, hàng trăm nang châm sẽ phóng ra. Sự giải phóng áp lực đó tạo ra những nhát châm cực nhanh, chỉ kéo dài 700 nano giây, với lực đủ mạnh để làm vỡ chỗ vỏ yếu nhất của động vật giáp xác.

Chúng không cố ý đốt bạn

Các nang châm được kích hoạt chỉ bằng cách chạm qua bất kì vật chất hữu cơ nào, kể cả chúng ta.

Cú đốt của một số loài sứa, như sứa hộp phía bắc Australia và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, có thể gây chết người, trong khi các loài khác sở hữu nang châm không đâm thủng da người.

Tuy nhiên, sứa không đốt lẫn nhau. Brotz cho biết các hóa chất được vô tình giải phóng có khả năng đề phòng điều đó.

Những nông dân sứa

Không phải mọi loài sứa đều nổi với phần chuông ở phía trên. Sứa đảo ngược lộn ngược lại và sống ở đáy biển tại những vùng nước nhiệt đới ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Florida, biển Caribbean, và Hawaii.

Loài sứa này nằm đặt phần chuông xuống đáy biển như một người đi nghỉ mát đang tắm nắng, đó đại khái cũng là điều chúng đang làm. Brotz cho hay, chúng giữ tảo vi mô trong các mô của mình và “giơ chúng về phía mặt trời để cho chúng chỗ phát triển”, và sau đó dùng chỗ tảo đó như một nguồn dinh dưỡng.

Theo Brotz, sứa vàng ở Hồ Sứa Palau cũng nuôi tảo. Chúng bơi theo mặt trời khi mặt trời di chuyển từ phía này sang phía kia của hồ vào ban ngày và chăm bón cho “mùa vụ” của chúng vào ban đêm.


Sứa vàng bơi theo ánh sáng mặt trời trên Hồ Sứa, một hồ nước mặn ở Palau - Ảnh từ Michael Melford, National Geographic Creative.

Sứa vàng bơi theo ánh sáng mặt trời trên Hồ Sứa, một hồ nước mặn ở Palau - Ảnh từ Michael Melford, National Geographic Creative.

Sứa gián tiếp thắng giải Nobel

Brotz lưu ý, rất nhiều loài sứa trong số 3.000 loài đã được xác định cho đến nay là loài phát quang sinh học, nghĩa là chúng có thể tự phát sáng. Một phần quan trọng của mánh khóe này được sử dụng bởi một loài, sứa pha lê, là một gien gọi là protein huỳnh quang xanh hay GFP.

Khi được các nhà khoa học sử dụng như chất đánh dấu sinh học, protein này thật sự phát quang vào các hoạt động bên trong của cơ thể, theo dõi các quá trình từ sản sinh insulin tới nhiễm HIV tới cấu trúc cơ.

Các nhà nghiên cứu phát minh ra công nghệ này đã thắng giải Nobel Hóa học năm 2008.


Sứa pha lê, tên khoa học là Aequorea victoria - Ảnh của Joel Sartore, National Geographic Photo Ark.

Sứa pha lê, tên khoa học là Aequorea victoria - Ảnh của Joel Sartore, National Geographic Photo Ark.

Chúng nguy hiểm kể cả khi đã chết

Các nang châm của một con sứa giống như người điên trong các bộ phim kinh dị không biết bỏ cuộc. Bạn có thể bị đốt bởi một chiếc xúc tu bị tách khỏi cơ thể, hoặc thậm chí là một con sứa chết.

Và nếu bạn ăn một con mực đã ăn một con sứa nhưng chưa tiêu hóa nó hoàn toàn, con sứa đó cũng có thể “đốt” bạn.

Lộc Xuân (Theo National Geographic)

MỚI NHẤT
Thử sức với bài kiểm tra nhanh kiến thức khoa học tổng hợp (Kỳ 19)
Thử sức với bài kiểm tra nhanh kiến thức khoa học tổng hợp (Kỳ 19)

(Dân trí) - Cùng thử tài giải mã sức mạnh thực sự của lỗ đen vũ trụ, mối tương quan giữa khí hậu và kích thước sinh vật, nguyên lý cho/nhận máu cùng nhiều bí ẩn khoa học khác, trong bài kiểm tra dưới đây!

Thứ tư, 22/08/2018 - 11:54

Xây dựng mới 2.000 TCVN cho sản phẩm hàng hóa chủ lực có khả thi?
Xây dựng mới 2.000 TCVN cho sản phẩm hàng hóa chủ lực có khả thi?

(Dân trí) - Đến nay đã có trên 49% tiêu chuẩn quốc gia hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế và khu vực, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và hội nhập.

Thứ tư, 22/08/2018 - 08:43

Lý do sốc khiến nền văn minh huyền bí nhất thế giới diệt vong
Lý do sốc khiến nền văn minh huyền bí nhất thế giới diệt vong

Một nghiên cứu mới gần đây đem lại kết quả bất ngờ rằng, nền văn minh cổ đại Maya bị diệt vong là do... phá rừng.

Thứ tư, 22/08/2018 - 06:52

Bảo tồn rừng để cải thiện chế độ ăn của trẻ em
Bảo tồn rừng để cải thiện chế độ ăn của trẻ em

(Dân trí) - Nhà nghiên cứu Brendan Fisher cho biết: “Những người làm việc về mảng bảo tồn rừng và những người làm việc để cải thiện sức khỏe của trẻ em nên làm việc cùng nhau và cùng điều phối công việc của họ”.

Thứ tư, 22/08/2018 - 06:41

Nửa thập kỷ tới, nhiệt độ sẽ nóng hơn dự kiến?
Nửa thập kỷ tới, nhiệt độ sẽ nóng hơn dự kiến?

(Dân trí) - Các mô phỏng mới đã giải thích hiện tượng thời tiết xảy ra dưới những tác động vắng mặt của con người - những “sự thay đổi nội tại của khí hậu”.

Thứ tư, 22/08/2018 - 06:36

Người sống cách đây 13.600 năm, cổ nhất châu Mỹ trông như thế này?
Người sống cách đây 13.600 năm, cổ nhất châu Mỹ trông như thế này?

Công nghệ phục dựng 3D đã hé lộ khuôn mặt người phụ nữ cổ xưa từng sống ở châu Mỹ cách đây 13.600 năm.

Thứ ba, 21/08/2018 - 08:07

Khám phá gờ giảm tốc “thông minh” chỉ gây xóc với xe phóng nhanh
Khám phá gờ giảm tốc “thông minh” chỉ gây xóc với xe phóng nhanh

(Dân trí) - Bạn nghĩ sao về một chiếc gờ giảm tốc thông minh chỉ gây xóc với các “quái xế” đang phóng nhanh và sẽ gần như biến mất, để lại mặt đường bằng phẳng cho những chiếc xe đi đúng tốc độ?

Thứ ba, 21/08/2018 - 07:41

Hơn 100 nhà khoa học tham dự "Hội nghị Diên Hồng" về Trí tuệ nhân tạo
Hơn 100 nhà khoa học tham dự "Hội nghị Diên Hồng" về Trí tuệ nhân tạo

(Dân trí) - Ngày 21/8, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) chủ trì tổ chức Hội thảo Trí tuệ nhân tạo (AI) Việt Nam 2018 với sự tham dự của hơn 100 chuyên gia công nghệ là các nhà khoa học. Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Thế Duy cho rằng, có thể coi đây là một “Hội nghị Diên Hồng” để giải quyết bài toán AI cho Việt Nam.

Thứ ba, 21/08/2018 - 12:09

Tìm hiểu sự đột phá và khả năng ứng dụng to lớn của công nghệ “in 4D”
Tìm hiểu sự đột phá và khả năng ứng dụng to lớn của công nghệ “in 4D”

(Dân trí) - Với công nghệ in 4D, chúng ta sẽ không cần phải in 3D trực tiếp ra sản phẩm, mà thứ sau khi ra lò chỉ đơn giản là một tấm vật liệu phẳng, và sau khi cho vào nước nóng, nó sẽ tự lắp ráp thành kết cấu mà bạn đã định sẵn từ đầu.

Thứ ba, 21/08/2018 - 10:17

Nọc độc của nhện sẽ giúp các nhà khoa học bảo vệ tế bào não khỏi bị tổn thương?
Nọc độc của nhện sẽ giúp các nhà khoa học bảo vệ tế bào não khỏi bị tổn thương?

(Dân trí) - Các nhà khoa học Nga và các đồng nghiệp nước ngoài đã phát hiện ra rằng, nọc độc của nhện Argiope lobata chứa thành phần bào chế thuốc giảm đau, mà sau khi nghiên cứu chất này, nó sẽ giúp tạo ra các loại thuốc ức chế hoạt động quá mức của các tế bào thần kinh và bảo vệ chúng khỏi sự hủy diệt hàng loạt.

Thứ ba, 21/08/2018 - 07:58

Ứng dụng robot AI giúp học sinh nâng cao kỹ năng học ngoại ngữ
Ứng dụng robot AI giúp học sinh nâng cao kỹ năng học ngoại ngữ

(Dân trí) - Việc sử dụng robot thông minh, robot trí tuệ nhân tạo trong việc đào tạo ngoại ngữ đang được nhiều nước áp dụng và xu hướng này ngày càng phổ biến.

Thứ ba, 21/08/2018 - 07:08

Hàng loạt trận động đất lớn 'tấn công' Indonesia, vì sao?
Hàng loạt trận động đất lớn 'tấn công' Indonesia, vì sao?

Trong vòng 3 tuần qua, đảo Lombok của Indonesia đã liên tục bị rung chuyển bởi một loạt trận động đất với cường độ cao khiến hơn 500 người thiệt mạng và hàng trăm nghìn người phải sống cảnh "màn trời chiếu đất".

Thứ ba, 21/08/2018 - 07:02

ĐÁNG QUAN TÂM
3 quái vật khổng lồ thời tiền sử có thể tồn tại đến ngày nay
3 quái vật khổng lồ thời tiền sử có thể tồn tại đến ngày nay

Những quái thú thời tiền sử tương tự như cá mập khổng lồ megalodon dài 30 mét có thể vẫn còn sống trên Trái đất ngày nay, theo các giả thuyết.

Thứ hai, 20/08/2018 - 04:47

Nhãn thực phẩm: Miếng giấy nhỏ, lợi ích to!
Nhãn thực phẩm: Miếng giấy nhỏ, lợi ích to!

(Dân trí) - Nhãn thực phẩm là bảng thông tin dinh dưỡng dán trên các bao bì nhằm chỉ rõ các thành phần dinh dưỡng chứa trong món ăn cho khách hàng.

Thứ hai, 20/08/2018 - 03:51

Tìm ra công thức ướp xác của người Ai Cập cổ đại
Tìm ra công thức ướp xác của người Ai Cập cổ đại

Các nhà khoa học đã xác định được các thành phần trong hợp chất ước xác cổ xưa nhất mà người Ai Cập từng sử dụng.

Thứ hai, 20/08/2018 - 06:45

Kỳ giông mọc lại đuôi gần như hoàn chỉnh nhưng thằn lằn thì không?
Kỳ giông mọc lại đuôi gần như hoàn chỉnh nhưng thằn lằn thì không?

(Dân trí) - Những khác biệt ở tế bào gốc trong tủy sống giúp lý giải khả năng tái tạo bộ phận cơ thể của loài động vật lưỡng cư này.

Thứ hai, 20/08/2018 - 06:40

Tuổi thọ của con gái có liên quan đến tuổi thọ của mẹ?
Tuổi thọ của con gái có liên quan đến tuổi thọ của mẹ?

(Dân trí) - Nghiên cứu chỉ ra rằng phụ nữ có mẹ thọ đến 90 tuổi cũng có nhiều khả năng đạt cột mốc tuổi thọ tương tự và có sức khỏe tốt.

Thứ hai, 20/08/2018 - 06:32

Nửa tháng xem cảnh tò vò làm tổ cực kỳ thú vị
Nửa tháng xem cảnh tò vò làm tổ cực kỳ thú vị

(Dân trí) - Có dịp may mắn được theo dõi cảnh một con tò vò làm tổ cần mẫn trong gần nửa tháng, phóng viên đã ghi nhận qua nhiều hình ảnh và video về loài côn trùng độc đáo này.

Thứ hai, 20/08/2018 - 06:24

Thủ tướng cam kết tạo mọi điều kiện để trí thức Việt kiều tham gia phát triển KHCN
Thủ tướng cam kết tạo mọi điều kiện để trí thức Việt kiều tham gia phát triển KHCN

Sáng 19/8, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc gặp mặt Đoàn đại biểu người Việt Nam tài năng trong lĩnh vực khoa học và công nghệ về dự Chương trình kết nối mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam.

Chủ nhật, 19/08/2018 - 03:21

Nguy cơ khó lường của khói thuốc thụ động đối với trẻ em
Nguy cơ khó lường của khói thuốc thụ động đối với trẻ em

(Dân trí) - Trẻ em tiếp xúc với khói thuốc thụ động vẫn có thể dễ bị chết vì bệnh phổi mãn tính như người lớn.

Chủ nhật, 19/08/2018 - 07:43

Thành công  khôi phục thị lực ở chuột nhờ liệu pháp gien
Thành công khôi phục thị lực ở chuột nhờ liệu pháp gien

(Dân trí) - Hi vọng trong tương lai có thể chữa khỏi bệnh mất thị lực ở người ngày càng tăng sau khi một nhóm các nhà khoa học thành công khôi phục thị lực của chuột, nhờ sử dụng kĩ thuật liệu pháp gien cải tiến mới.

Chủ nhật, 19/08/2018 - 07:36

Làm thế nào để không nghiến răng khi ngủ?
Làm thế nào để không nghiến răng khi ngủ?

(Dân trí) - Nghiến răng khi ngủ chẳng những gây khó chịu cho người ngủ bên cạnh mà còn có thể là khởi đầu dẫn tới hiện tương ngưng thở khi ngủ. Vậy có cách nào để khắc phục?

Chủ nhật, 19/08/2018 - 07:27

Phát hiện ve kí sinh nhiệt đới nguy hiểm ở Đức
Phát hiện ve kí sinh nhiệt đới nguy hiểm ở Đức

(Dân trí) - Các nhà khoa học đã phát hiện một loài ve khổng lồ tại Đức và lo ngại chúng sẽ truyền căn bệnh nhiệt đới chết người sốt xuất huyết Crimean-Congo ra khắp châu Âu.

Thứ bảy, 18/08/2018 - 04:12

Hình xăm sinh học – sự kết hợp hoàn hảo khoa học và nghệ thuật
Hình xăm sinh học – sự kết hợp hoàn hảo khoa học và nghệ thuật

(Dân trí) - Nhờ vào một nghiên cứu của các nhà khoa học đến từ Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và trường đại học Harvard, những hình xăm sẽ không chỉ đơn thuần mang yếu tố thẩm mỹ, mà còn là phương tiện giúp con người biết được tình trạng sức khỏe của mình!

Thứ bảy, 18/08/2018 - 01:00