Hé lộ tư liệu quốc tế về nguồn gốc cụ rùa Hồ Gươm

Cụ rùa Hồ Gươm và rùa Đồng Mô (Sơn Tây) có cùng loài hay không là câu hỏi gây tranh cãi ở Việt Nam nhiều năm nay. Các tư liệu khoa học quốc tế có thể giải mã câu hỏi này.

Cá thể Rùa Hoàn Kiếm tại hồ Đồng Mô.
Cá thể Rùa Hoàn Kiếm tại hồ Đồng Mô.

Chương trình bảo tồn rùa châu Á (ATP) thông tin về loài Rùa Hoàn Kiếm như sau: Rùa Hoàn Kiếm (còn có tên là giải Swinhoe, Rafetus swinhoei) được mô tả lần đầu tiên năm 1873, nhưng thực tế có rất ít nghiên cứu về loài rùa mai mềm khổng lồ này. Năm 2011, Quỹ bảo tồn rùa (TCF) xếp rùa Hoàn Kiếm là một trong 25 loài rùa bị đe dọa cao nhất thế giới. Tổ chức bảo tồn thiên nhiên quốc tế IUCN xếp loài này vào mức cực kỳ nguy cấp (CR) năm 2010.

Đứng đầu trong danh sách các loài rùa đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng, rùa Hoàn Kiếm còn bốn cá thể tồn tại được biết đến gồm: hai cá thể được ghép đôi tại Vườn thú Tô Châu, Trung Quốc, một cá thể ở hồ Hoàn Kiếm và cá thể cuối cùng được phát hiện tại hồ Đồng Mô, Hà Nội.

Tuy nhiên, PGS.TS Hà Đình Đức, nguyên giảng viên trường Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội và GS.TS Lê Trần Bình – nguyên Viện trưởng Viện Công nghệ Sinh học, lại có ý kiến khác. Cả 2 chuyên gia này đều cho rằng, cụ rùa Hồ Gươm không phải là loài Rafetus swinhoei mà là một loài khác, hoàn toàn mới. Hai ông đề xuất hai tên gọi khác nhau cho loài rùa này. Theo đó, PGS Hà Đình Đức đề xuất tên Rafetus leloii để tưởng nhớ Vua Lê Lợi gắn với truyền thuyết cách đây bốn thế kỷ. Còn PGS.TS Lê Trần Bình lại đề xuất tên Rafetus vietnamensis.

Vậy cá thể rùa ở hồ Đồng Mô và cụ rùa Hồ Gươm có cùng loài? Tạp chí Sinh học số ra tháng 6/2011 đăng bản dịch nguyên bản từ tiếng Anh bài báo của các tác giả Balázs Farkas, Le Duc Minh và Nguyen Quang Truong công bố trên tạp chí Russian Journal of Herpetology. Nội dung bài báo phản biện về vấn đề phân loại học của loài Rùa Hồ Gươm ở Việt Nam của nhóm tác giả Lê Trần Bình và những người khác công bố trên tạp chí Công nghệ Sinh học. Phần tóm tắt bài báo nêu: "Do Lê Trần Bình và cộng sự không đưa ra được các đặc điểm xác đáng để có thể phân biệt được loài mới R. vietnamensi (rùa Hồ Gươm-PV) với loài đã biết R.swinhoei (rùa ở hồ Đồng Mô và hai cá thể ở Trung Quốc-PV) nên chúng tôi khẳng định hai loài này là một.

Bài báo phản biện đề xuất đặt tên mới cho Rùa Hồ Gươm của tác giả Lê Trần Bình và cộng sự trên các mặt danh pháp, đặc điểm chẩn loại, đặc điểm hình thái và phân tích sinh học phân tử. Từ đó, bài báo kết luận: Lê Trần Bình và cộng sự đã gây ra nhầm lẫn đáng tiếc trong việc mô tả loài Rafetus vietnamensis, trong đó phần thông tin về phân loại học không hoàn chỉnh, không phù hợp hoặc có sai sót, các dữ liệu quan trong hoặc còn thiếu hoặc bị thể hiện sai. Do đó cả hai tên loài Rafetus vietnamensis (GS Lê Trần Bình đề xuất) và Rafetus leloii (PGS Hà Đình Đức đề xuất) không có hiệu lực.

Thêm nữa, bài báo phân tích gen mới đây nhất (2013) của tác giả Lê Đức Minh, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường (CRES), Đại học Quốc gia Hà Nội đăng trên tạp chí Organisms biodiversity & Evolution chỉ ra những mẫu vật ghi nhận về loài rùa này gồm mẫu rùa Hoàn Kiếm (mẫu lấy từ cụ rùa trong đợt cứu chữa năm 2011), mẫu rùa Đồng Mô, mẫu rùa tại Yên Bái, Phú Thọ, Ba Vì và mẫu 2 mẫu rùa bên Trung Quốc đều cùng loài và là loài Rafetus swinhoei. Sự khác biệt về gen ở những mẫu vật này là rất nhỏ, không đủ căn cứ để phân loại ra loài mới.

Như vậy, giới khoa học quốc tế khẳng định cụ rùa ở Hồ Gươm (vừa chết) cùng loài với cá thể rùa ở hồ Đồng Mô và hai cá thể đang được nuôi nhốt trong vườn thú của Trung Quốc. Điều này được các nhà khoa học thế giới công nhận qua danh sách các loài rùa thế giới vừa công bố năm 2014 (độc giả có thể download file qua keyword: “turtle of the world: 7th edition” ).

Cụ rùa hồ Gươm đã chết, số lượng loài xuống còn 3 cá thể, dẫn đến việc thực hiện bảo quản các mô sống của cụ rùa là việc làm cực kỳ cấp bách và cần thiết vì không có nhiều lựa chọn cho công tác bảo tồn loài rùa quý, hiếm này – ATP đề xuất.

Theo Nguyễn Hoài

Tiền Phong

MỚI NHẤT
Tiến sĩ trẻ xuất sắc thế giới: "Tôi sẵn sàng về Việt Nam"
Tiến sĩ trẻ xuất sắc thế giới: "Tôi sẵn sàng về Việt Nam"

"Với tôi, Việt Nam có nhiều người xuất sắc. Người Việt ở nước ngoài chỉ là một bộ phận trong tổng hòa đó. Có rất nhiều người Việt nổi tiếng sống ở Việt Nam đấy chứ! Phải chung tay để người Việt ở bất cứ đâu ngày càng giỏi hơn và được sử dụng để chung tay xây dựng đất nước. "

Thứ ba, 01/03/2016 - 03:05

Kỹ sư "chân đất" chế hệ thống phun, tưới tự động
Kỹ sư "chân đất" chế hệ thống phun, tưới tự động

Anh Cao Phát Triển đã chế ra hệ thống phun thuốc và tưới tự động điều khiển bằng điện thoại giúp giảm chi phí cả trăm lần so lao động tay chân. Hơn nữa, mô hình này giúp thích ứng với tình trạng biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt như hiện nay.

Chủ nhật, 28/02/2016 - 05:51

Nhà Toán học Việt "sở hữu" 100 công trình được công bố trên tạp chí danh tiếng thế giới
Nhà Toán học Việt "sở hữu" 100 công trình được công bố trên tạp chí danh tiếng thế giới

Dáng vóc nhỏ nhắn, chân đi không bình thường nhưng là tác giả của gần 100 công trình được công bố trên các tạp chí danh tiếng thế giới, ông cũng từng làm chủ tịch hàng chục hội nghị, hội thảo Quốc tế chuyên ngành. Đó là GS. TSKH Ngô Việt Trung, nguyên Viện trưởng toán học và là một trong số ít nhà khoa học dành trọn tiền giải thưởng để hỗ trợ học sinh nghèo vượt khó.

Thứ tư, 24/02/2016 - 10:03

Những công trình sáng tạo kỹ thuật của học sinh xứ Nghệ
Những công trình sáng tạo kỹ thuật của học sinh xứ Nghệ

(Dân trí) - Dù mới chỉ ở dạng công trình nghiên cứu khoa học kỹ thuật nhưng những sản phẩm do học sinh làm đã có người tìm đến đặt hàng hoặc đang kêu gọi đầu tư để sớm hoàn thiện, đưa vào ứng dụng trong thực tiễn đời sống.

Thứ ba, 23/02/2016 - 04:58

GS Vũ Hà Văn: “Toán học Việt Nam chưa tạo ra được trường phái riêng”
GS Vũ Hà Văn: “Toán học Việt Nam chưa tạo ra được trường phái riêng”

(Dân trí) - “Số người nghiên cứu khoa học chuyên nghiệp nói chung và toán học nói riêng ở Việt Nam là rất ít so với dân số. Toán học Việt Nam có một vài cá nhân có uy tín quốc tế, nhưng chưa tạo ra được trường phái riêng.” - nhận định của GS Vũ Hà Văn.

Chủ nhật, 21/02/2016 - 09:03

Đề tài "giời ơi" hết đất sống?
Đề tài "giời ơi" hết đất sống?

Tại hội nghị triển khai công tác năm 2016 của Bộ KHCN, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho rằng, nhiều đề tài nghiên cứu chưa ứng dụng thực tế, còn đắp chiếu, bỏ ngăn kéo.

Thứ ba, 16/02/2016 - 09:27

Học sinh trường làng nghiên cứu sáng tạo thuốc trừ sâu sinh học
Học sinh trường làng nghiên cứu sáng tạo thuốc trừ sâu sinh học

(Dân trí) - Vừa qua, một nhóm học sinh của Trường THPT An LạcThôn (huyện Kế Sách, Sóc Trăng) tiến hành tìm hiểu và phân tích thực trạng sử dụng thuốc trừ sâu ở địa phương, qua đó đã thí nghiệm trích lấy các chất từ cây cỏ dại để tạo nên thuốc trừ sâu sinh học.

Thứ ba, 16/02/2016 - 08:12

Khi nhà khoa học nữ nghỉ hưu, họ mong muốn gì?
Khi nhà khoa học nữ nghỉ hưu, họ mong muốn gì?

Nghỉ hưu ở tuổi 55, nhiều nhà khoa học nữ có kinh nghiệm, chuyên môn tốt cảm thấy hụt hẫng vì không được theo đuổi niềm đam mê nghiên cứu khoa học.

Thứ hai, 15/02/2016 - 02:56

Gia tài của giáo sư trẻ nhất Việt Nam
Gia tài của giáo sư trẻ nhất Việt Nam

Trải qua nhiều khó khăn, đến nay, GS.TS Nguyễn Văn Hiếu đã có một gia tài nghiên cứu khá lớn, anh là tác giả của 130 công trình khoa học. “Đất nước cần những trí thức trẻ dám cống hiến, dám hy sinh cho khoa học như GS Hiếu” - thầy cô và đồng nghiệp đã nói như vậy về giáo sư trẻ nhất năm 2015 Nguyễn Văn Hiếu.

Chủ nhật, 14/02/2016 - 12:13

Niềm tự hào của Toán học Việt Nam
Niềm tự hào của Toán học Việt Nam

Những ngày đầu năm 2016, cộng đồng người Việt tại Hungary đón nhận một tin vui khi Tiến sĩ Toán học Bùi Minh Phong, hiện đang công tác tại Trường Đại học Tổng hợp Eotvos Lorand, Budapest được phong hàm Giáo sư (GS).

Chủ nhật, 14/02/2016 - 10:00

Nữ bác học gốc Việt đầu tiên “hạ bệ” Diêm Vương tinh
Nữ bác học gốc Việt đầu tiên “hạ bệ” Diêm Vương tinh

(Dân trí) - Giản dị trong trang phục giày vải thể thao, bộ áo váy nhẹ nhàng, miệng luôn nở nụ cười thân thiện khi trò chuyện, nữ giáo sư Lưu Lệ Hằng - người Mỹ gốc Việt đầu tiên có tên đặt cho một tiểu hành tinh, đã để lại ấn tượng mạnh cho chúng tôi.

Thứ ba, 09/02/2016 - 07:00

Điều chỉnh mức lương cơ sở cho người làm việc tại BQL khu Công nghệ cao Hòa Lạc
Điều chỉnh mức lương cơ sở cho người làm việc tại BQL khu Công nghệ cao Hòa Lạc

(Dân trí) - Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định quy định hệ số điều chỉnh mức lương cơ sở tăng thêm đối với công chức, viên chức và người lao động làm việc tại Ban Quản lý Khu Công nghệ cao Hòa Lạc thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ.

Chủ nhật, 07/02/2016 - 12:07

ĐÁNG QUAN TÂM
CIA giải mật hàng trăm trang tài liệu liên quan tới UFO
CIA giải mật hàng trăm trang tài liệu liên quan tới UFO

Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã giải mật hàng trăm trang tài liệu liên quan tới công tác điều tra vật thể bay không xác định (UFO) trên toàn thế giới.

Thứ năm, 28/01/2016 - 07:48

Nhiều nhà giáo đạt giải thưởng cao trong Hội thi sáng tạo kỹ thuật
Nhiều nhà giáo đạt giải thưởng cao trong Hội thi sáng tạo kỹ thuật

(Dân trí) - Tại buổi tổng kết Hội thi sáng tạo kỹ thuật tỉnh Sóc Trăng lần thứ 9 năm 2015, nhiều giải pháp có hiệu quả đã được trao cho các nhà giáo đang công tác tại các trường học trong tỉnh Sóc Trăng.

Chủ nhật, 24/01/2016 - 09:14

Bạn đã học đúng cách?
Bạn đã học đúng cách?

(Dân trí) - Bạn học rất chăm chỉ mà kiến thức thu về chẳng là bao? Bạn băn khoăn không biết mình đã làm sai điều gì mà học mãi không vào? Thử làm trắc nghiệm dưới đây xem bạn đã học đúng cách chưa nhé!

Thứ sáu, 22/01/2016 - 12:02

Sẽ làm tiêu bản xác cụ rùa
Sẽ làm tiêu bản xác cụ rùa

Theo PGS.TS Hà Đình Đức, xác cụ rùa ở Hồ Gươm sẽ được bảo quản để làm tiêu bản, giống như cá thể rùa Hoàn Kiếm chết năm 1967 mà tiêu bản đang lưu giữ tại đền Ngọc Sơn.

Thứ năm, 21/01/2016 - 08:19

Tranh cãi về tên khoa học của cụ rùa Hồ Gươm
Tranh cãi về tên khoa học của cụ rùa Hồ Gươm

Điều phối viên Chương trình rùa châu Á nói rằng, ông rất ngạc nhiên trước thông tin kết quả giám định ADN cho thấy rùa Hoàn Kiếm (Hồ Gươm) thuộc giống khác rùa Đồng Mô và hai con rùa mai mềm Rafetus swinhoei ở miền nam Trung Quốc...

Thứ tư, 20/01/2016 - 03:19

Tại sao con người lại tin vào sự tồn tại của ma quỷ?
Tại sao con người lại tin vào sự tồn tại của ma quỷ?

Theo một khảo sát từ năm 2005, 3 phần tư người Mỹ tin vào những điều huyền bí. Hơn một phần ba số người được hỏi nói rằng họ tin vào ma quỷ và những linh hồn trở về sau khi chết. Ngoài ra, 37% người Mỹ tin vào những ngôi nhà ma và có tới 41% tin vào khả năng ngoại cảm.

Thứ tư, 20/01/2016 - 07:53

Nghiên cứu thành công ứng dụng “Trợ lý ảo” cho người Việt trên nền tảng di động
Nghiên cứu thành công ứng dụng “Trợ lý ảo” cho người Việt trên nền tảng di động

(Dân trí) - Một ứng dụng “trợ lý ảo” dành riêng cho người Việt, với tên gọi VAV (Virtual Assistant for Vietnamese) vừa được nhóm nghiên cứu do sinh viên, học viên Trường Đại học Công nghệ - ĐHQGHN ứng dụng thành công.

Thứ hai, 18/01/2016 - 03:30

Học sinh sáng tạo khoa học kỹ thuật từ thực tiễn đời sống
Học sinh sáng tạo khoa học kỹ thuật từ thực tiễn đời sống

(Dân trí) - Từ thực tiễn cuộc sống các em học sinh trung học đã sáng tạo ra những sản phẩm khoa học kỹ thuật được đánh giá cao, thiết thực. Nhiều dự án khoa học của các em thực sự rất có ý nghĩa trong đời sống.

Thứ năm, 14/01/2016 - 10:18

Nước máy chứa nhiều vi khuẩn hơn cả bồn cầu?
Nước máy chứa nhiều vi khuẩn hơn cả bồn cầu?

Các nhà khoa học phát hiện ra rằng, sàn nhà, thảm trải sàn, thậm chí là nước máy tạo ra nhiều vi khuẩn hơn cả bồn vệ sinh.

Thứ tư, 13/01/2016 - 10:25

Học sinh trung học sáng tạo sản phẩm ứng dụng khoa học kỹ thuật
Học sinh trung học sáng tạo sản phẩm ứng dụng khoa học kỹ thuật

(Dân trí) - Để khuyến khích học sinh trung học vận dụng các kiến thức đã học và giải quyết những vấn đề thực tiễn, Sở GD-ĐT Nghệ An đã tổ chức cuộc thi Khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học năm 2015-2016.

Thứ tư, 13/01/2016 - 07:27

Trao giải thưởng KOVA cho các nghiên cứu khoa học mang ứng dụng cao
Trao giải thưởng KOVA cho các nghiên cứu khoa học mang ứng dụng cao

(Dân trí) - Sáng nay (9/1), Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan đã tham dự và trao giải thưởng KOVA lần thứ 13 vinh danh đóng góp của 5 công trình nghiên cứu khoa học đã được đưa vào ứng dụng; 6 tấm gương có những việc làm nhân văn cùng 18 sinh viên xuất sắc có thành tích nghiên cứu khoa học.

Thứ bảy, 09/01/2016 - 05:30

Nhiều chính sách trọng dụng cá nhân hoạt động KHCN
Nhiều chính sách trọng dụng cá nhân hoạt động KHCN

Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư liên tịch 21/2015/TT-BKHCN-BNV-BTC hướng dẫn thực hiện chính sách sử dụng, trọng dụng cá nhân hoạt động khoa học và công nghệ.

Thứ sáu, 08/01/2016 - 10:43