Giới tính động vật đảo lộn do biến đổi khí hậu

Dân trí Với một số loài, biến đổi khí hậu toàn cầu không chỉ gây rối loạn môi trường sống mà còn ảnh hưởng đến giới tính của chúng.

Một con rùa biển xanh trong Biển Đỏ. Ảnh: Reinhard Dirscherl/Getty Images
Một con rùa biển xanh trong Biển Đỏ. Ảnh: Reinhard Dirscherl/Getty Images

Trong một thế giới ấm áp hơn, tương lai của loài rùa biển xanh (Chelonia mydas) sẽ toàn là giống cái. Khi tiếp xúc với nhiệt độ ấm hơn bình thường - do quá trình biến đổi khí hậu, các phôi cái của loài bò sát này sẽ hình thành chứ không phải phôi đực. Theo một nghiên cứu mới ở khu vực Rạn san hô Great Barrier (Australia), hơn 99 phần trăm rùa biển chưa trưởng thành hiện là rùa cái.

Nhưng rùa biển xanh không chỉ là trường hợp duy nhất: với một số loài bò sát và cá thì nhiệt độ môi trường bên ngoài xác định giới tính thế hệ tiếp theo. Điều đó có nghĩa là khi nền nhiệt toàn cầu tiếp tục tăng, toàn bộ quần thể loài có thể trở thành đực hoặc cái khiến quá trình sinh sản của chúng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Hiện tượng này được gọi là “giới tính phụ thuộc nhiệt độ”, và các nhà khoa học vẫn chưa thể tìm ra cơ chế hoạt động chính xác của nó. Đối với con người và các loài động vật có vú khác, gien xác định giới tính: giống cái sinh ra với hai nhiễm sắc thể X, còn giống đực sinh ra với nhiễm sắc thể X và Y. Đối với nhiều loài bò sát và cá, nhiệt độ được cho là “công tắc” gien để bật hoặc tắt quá trình đệm chuyển phôi sinh học thành con đực hoặc con cái.

Ví dụ, khi trứng loài rùa biển xanh được ấp ở nhiệt độ 84.7 độ F (29.3 độ C), số lượng cá thể rùa đực và cái là tương đương nhau. Nhưng nếu nền nhiệt tăng cao hơn, toàn bộ trứng nở ra có thể thành rùa cái. "Đây thực sự là một hệ thống mát mẻ", Fredric Janzen, nhà sinh thái học tiến hóa tại Đại học bang Iowa nói. “Chỉ cần giảm đi vài độ. Và bùm! Tất cả đều thành giới tính này hoặc kia".

Khi sự biến đổi khí hậu khiến giới tính các thế hệ tương lai thay đổi, một số loài có thể tuyệt chủng nếu chúng không tìm ra phương thức thích nghi.

Rùa và rùa cạn

Rùa biển Hawksbill. Ảnh: Prisma Bildagentur/Getty Images
Rùa biển Hawksbill. Ảnh: Prisma Bildagentur/Getty Images

Giống rùa biển xanh, nhiệt độ ấm hơn khiến số trứng nở ra con cái tăng cao đối với nhiều loài rùa và rùa cạn. Các nhà khoa học đã nghiên cứu những con rùa biển non Hawksbill trong các rạn san hô ngoài Florida, và nhận thấy số lượng con cái gấp đôi con đực.

Ngay từ năm 2007 đã có báo nghiên cứu viết rằng: "Trong trường hợp xấu nhất, sự nóng lên toàn cầu có thể dẫn tới việc xóa sổ hoàn toàn rùa đực”. Riêng với loài rùa tai đỏ bản địa Mỹ thì ngược lại. Các nhà nghiên cứu nghi ngờ sự thay đổi khí hậu đã kéo dài mùa làm tổ, cho phép rùa cái đẻ trứng khi trời lạnh. Những ổ trứng mát mẻ này lại nở ra nhiều con đực hơn. Dù thế nào, quá trình sinh sản chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng khi nhiều con sẽ không thể kiếm được bạn tình.

Thằn lằn

Thằn lằn bóng chân ngắn ở Tasmania, Australia. Ảnh: JMsayers /Wikimedia Commons
Thằn lằn bóng chân ngắn ở Tasmania, Australia. Ảnh: JMsayers /Wikimedia Commons

Trên hòn đảo Tasmania, có một loài thằn lằn bóng chân ngắn nhỏ được gọi là thằn lằn tuyết sống ở các vùng núi đá từ ven biển vùng cao nguyên, có tuổi đời ngắn. Có hai cơ chế khác nhau xác định giới tính của loài thằn lằn này: với những con sống ven biển, nhiệt độ thấp sẽ khiến số con đực tăng cao; nhưng với những con sống trên cao nguyên, gen là yếu tố xác định xem một quả trứng nở ra là đực hay cái. Điều đó có nghĩa là những con thằn lằn vùng cao đã thích nghi được với biến đổi khí hậu - điều mà đồng loại của chúng phải thích ứng nếu muốn sinh tồn khi trái đất nóng lên.

Tuatara

Một con tuatara, thành viên duy nhất còn sống của loài bò sát đã tồn tại trước thời khủng long. Ảnh: Bernard Spragg/Wikimedia Commons
Một con tuatara, thành viên duy nhất còn sống của loài bò sát đã tồn tại trước thời khủng long. Ảnh: Bernard Spragg/Wikimedia Commons

Trong khi nhiệt độ ấm lên thường tạo ra tỉ lệ con cái lớn hơn, một ngoại lệ chính là bò sát tuatara (Sphenodon punctatus), nhìn khá giống cự đà sống trên những hòn đảo rải rác ngoài khơi New Zealand. Loài bò sát gai này có thể phát triển đến 0.45m chiều dài, ăn sâu bọ, trứng chim, và đôi khi cả con non mới sinh của chúng. Phôi mất một năm để nở, và nhiệt độ ấm lên khiến cho số lượng cá thể đực tăng cao. Do sự biệt lập giữa các đảo, những con “thừa” ra chẳng còn chỗ nào khác để tìm bạn tình.

Cá lườn bạc Argentina. Ảnh: PLoS One, 2009
Cá lườn bạc Argentina. Ảnh: PLoS One, 2009

Đa số các loài cá xương có nhiễm sắc thể giới tính và sự định đoạt giới tính bởi di truyền. Trên 60 loài cá xương có giới tính chịu ảnh hưởng của các yếu tố môi trường, trong đó có cá lườn bạc Argentina. Với loài cá này nhiệt độ là yếu tố quyết định, và nền nhiệt tăng cao sẽ “đực hóa” các phôi khiến cho số lượng cá thể chúng ngày một giảm.

Các nhà khoa học vẫn chưa xác định được phương pháp tối ưu sử dụng nhiệt độ để quyết định giới tính phôi. Nhà nghiên cứu Janzen cho rằng điều quan trọng là phải tìm ra nó: "Đây có lẽ là một phần của đáp án cho câu hỏi trong tương lai gần: làm sao để chúng ta giữ lại được những loài vật này?".

Tùng Anh

Theo Theverge

MỚI NHẤT
Khôi phục khuôn mặt thiếu niên 9.000 năm tuổi buổi đầu thời đại văn minh
Khôi phục khuôn mặt thiếu niên 9.000 năm tuổi buổi đầu thời đại văn minh

(Dân trí) - Việc khôi phục khuôn mặt của thiếu niên sinh sống cách đây hàng ngàn năm cung cấp cho các nhà khoa học thêm thông tin về đặc điểm khuôn mặt con người ở buổi đầu thời đại năm minh.

Thứ tư, 24/01/2018 - 08:18

Mặt trời sẽ hủy diệt Trái đất sớm hơn bạn nghĩ?
Mặt trời sẽ hủy diệt Trái đất sớm hơn bạn nghĩ?

(Dân trí) - Ngay cả khi hành tinh của chúng ta dành thời gian còn lại để thoát khỏi người ngoài hành tinh, né tránh những tảng đá không gian và tránh một cuộc giải phóng hạt nhân... thì ngày mà chính mặt trời của chúng ta huỷ hoại chúng ta đang đến.

Thứ tư, 24/01/2018 - 08:09

Người cao tuổi có thể dựa vào tập thể dục để giảm thiểu sự ốm yếu tàn tật
Người cao tuổi có thể dựa vào tập thể dục để giảm thiểu sự ốm yếu tàn tật

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới cho thấy những người lớn tuổi hay ở trong nhà bắt đầu tập thể dục có thể có thể giảm sự ốm yếu tàn tật.

Thứ tư, 24/01/2018 - 06:49

Cảm biến siêu nhỏ phát hiện tia cực tím giúp giảm nguy cơ ung thư da ở người
Cảm biến siêu nhỏ phát hiện tia cực tím giúp giảm nguy cơ ung thư da ở người

(Dân trí) - Tại triển lãm điện tử tiêu dùng Las Vegas (CES) 2018, GS. John A. Rogers từ Đại học Northwestern (Mỹ) cùng hãng mỹ phẩm nổi tiếng L’oreal đã đã giới thiệu thiết bị đo cực tím trên da siêu nhỏ có tên là UV Sense, với thiết kế nguyên khối, sử dụng năng lượng mặt trời, không cần pin và chống được nước.

Thứ tư, 24/01/2018 - 06:41

Khám phá virus trong không gian là chìa khóa tìm kiếm sự sống trong vũ trụ
Khám phá virus trong không gian là chìa khóa tìm kiếm sự sống trong vũ trụ

(Dân trí) - Theo một nghiên cứu mới, các nhà khoa học tin rằng chìa khóa để tìm kiếm sự sống trong vũ trụ có thể là khám phá virus trên các hành tinh ngoại lai, và nó sẽ bắt đầu cho một môn học mới và một kỷ nguyên mới trong khoa học.

Thứ ba, 23/01/2018 - 04:03

Tiểu hành tinh to bằng tòa nhà chọc trời đang tiến đến gần Trái đất
Tiểu hành tinh to bằng tòa nhà chọc trời đang tiến đến gần Trái đất

(Dân trí) - Theo thông báo của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), tiểu hành tinh 2002 AJ129, kích thước tương đương với một tòa nhà chọc trời, đang tiến gần Trái Đất

Thứ ba, 23/01/2018 - 01:51

Cá sấu dài 2m "gác" tầng hầm tàng trữ đầy súng đạn
Cá sấu dài 2m "gác" tầng hầm tàng trữ đầy súng đạn

Khi lục soát một căn nhà để tìm kiếm vũ khí tàng trữ trái phép, lực lượng cảnh sát St. Petersburg (Nga) đã vô cùng sốc do phát hiện con cá sấu dài 2m lồm ngồm bò trong tầng hầm có nhiều súng trường và đạn.

Thứ ba, 23/01/2018 - 01:41

Chế tạo thành công thế hệ cánh tay robot mới
Chế tạo thành công thế hệ cánh tay robot mới

(Dân trí) - Các nhà khoa học tới từ Italy, Thụy Sĩ và Đức đã chế tạo thành công cánh tay nhân tạo giúp người bệnh có được cảm giác khi tiếp xúc một vật.

Thứ ba, 23/01/2018 - 01:16

Chiêm ngưỡng thành viên nhỏ nhất của mỗi họ động vật trên thế giới
Chiêm ngưỡng thành viên nhỏ nhất của mỗi họ động vật trên thế giới

(Dân trí) - Có thể bạn không tin nhưng loài rắn nhỏ nhất thế giới bé đến mức có thể cuộn tròn vừa vặn trong một đồng xu. Thậm chí, trong họ hàng nhà cá mập còn tồn tại một thành viên chỉ lớn bằng gang tay.

Thứ ba, 23/01/2018 - 10:35

Tại sao tóc lại đổi màu khi bạn già đi?
Tại sao tóc lại đổi màu khi bạn già đi?

(Dân trí) - Màu tóc của mỗi người được quyết định bởi gien của chính họ. Có những trường hợp khi đến tuổi trưởng thành, người ta mới biết màu tóc thật sự của họ là gì.

Thứ ba, 23/01/2018 - 08:14

Kinh ngạc về mức độ vi nhựa tại một vùng biển hẻo lánh ở Anh
Kinh ngạc về mức độ vi nhựa tại một vùng biển hẻo lánh ở Anh

(Dân trí) - Thật đáng kinh ngạc khi mức độ vi nhựa tại một vùng biển hẻo lánh ở Anh lại có thể sánh ngang với những khu vực công nghiệp hóa ở nước này.

Thứ ba, 23/01/2018 - 08:00

Đưa công nghệ vào sản xuất hoa Tết
Đưa công nghệ vào sản xuất hoa Tết

(Dân trí) - Nhờ ứng dụng công nghệ vào trong sản xuất, năm nay hoa Tết ở Đà Nẵng đạt chất lượng hơn những năm trước giúp người nông dân có nguồn thu nhập cao.

Thứ ba, 23/01/2018 - 05:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Tìm ra bí ẩn xác ướp của người Ai Cập 4.000 năm tuổi
Tìm ra bí ẩn xác ướp của người Ai Cập 4.000 năm tuổi

(Dân trí) - )-“Hai Anh em” là xác ướp lâu đời nhất của Bảo tàng và nằm trong bộ sưu tập của người Ai Cập nổi tiếng nhất. Đây là xác ướp của hai người đàn ông ưu tú - Khnum-nakht và Nakht-ankh - có niên đại khoảng năm 1800 TCN.

Thứ hai, 22/01/2018 - 02:50

Thành phần trong kem đánh răng có thể giúp ngăn ngừa ký sinh trùng sốt rét kháng thuốc
Thành phần trong kem đánh răng có thể giúp ngăn ngừa ký sinh trùng sốt rét kháng thuốc

(Dân trí) - Một robot phòng thí nghiệm được điều khiển bằng trí tuệ nhân tạo (AI) đã phát hiện hợp chất thường được tìm thấy trong kem đánh răng có thể được sử dụng để chống ký sinh trùng sốt rét kháng thuốc.

Thứ hai, 22/01/2018 - 02:42

Kỳ thú đôi giày có khả năng “biến hình” ngay lập tức khi… gặp nước
Kỳ thú đôi giày có khả năng “biến hình” ngay lập tức khi… gặp nước

(Dân trí) - Sử dụng một lớp phủ đặc biệt có khả năng thay đổi màu sắc theo nhiệt độ, những đôi giày công nghệ cao này có thể biến hình tùy theo thời tiết, hay thậm chí là chỉ bằng việc tiếp xúc với tay người, nước và ánh nắng mặt trời!

Thứ hai, 22/01/2018 - 02:36

Liệu cho thai nhi nghe nhạc cổ điển có giúp trẻ sinh ra thông minh hơn?
Liệu cho thai nhi nghe nhạc cổ điển có giúp trẻ sinh ra thông minh hơn?

(Dân trí) - Chắc hẳn các ông bố bà mẹ đều đã từng nghe và quan tâm đến phương pháp: “cho thai nhi nghe nhạc cổ điển để kích thích trí thông minh của trẻ”. Tuy nhiên, liệu bạn có biết về tính xác thực, cũng như độ tin cậy trên phương diện khoa học, của mẹo chăm con hiện đang rất thịnh hành này?

Thứ hai, 22/01/2018 - 02:34

Ngỡ ngàng với khả năng ngụy trang đáng kinh ngạc của bạch tuộc
Ngỡ ngàng với khả năng ngụy trang đáng kinh ngạc của bạch tuộc

(Dân trí) - Đoạn clip ghi lại khả năng ngụy trang đáng kinh ngạc của một con bạch tuộc khi nó biến đổi màu sắc của cơ thể để hòa lẫn với mặt biển khiến nhiều người xem không khỏi kinh ngạc.

Thứ hai, 22/01/2018 - 02:30

Xét nghiệm máu mới sàng lọc được 8 loại ung thư
Xét nghiệm máu mới sàng lọc được 8 loại ung thư

(Dân trí) - Các nhà nghiên cứu đã phát triển một xét nghiệm máu không xâm lấn có thể sàng lọc được tám loại ung thư thông thường trước khi các triệu chứng xuất hiện rất lâu.

Thứ hai, 22/01/2018 - 08:34

Hi vọng cho loài "mèo rừng nhỏ" bị đe dọa
Hi vọng cho loài "mèo rừng nhỏ" bị đe dọa

(Dân trí) - Các nhà nghiên cứu đang tìm cách bảo vệ môi trường sống cho loài sinh vật họ mèo nhỏ nhất Châu Mỹ này.

Thứ hai, 22/01/2018 - 08:28

Demo Day - Ngày hội để startup có thể kêu gọi đầu tư thành công
Demo Day - Ngày hội để startup có thể kêu gọi đầu tư thành công

(Dân trí) - Ngày hội Đầu tư Demo Day đã trở thành hoạt động thường niên của Vietnam Silicon Valley (VSV) – một sân khấu dành cho các startup, nơi để ý tưởng của họ được lắng nghe và quan tâm bởi các khách mời là nhà đầu tư, nhà hoạch định chính sách trong và ngoài nước.

Thứ hai, 22/01/2018 - 07:14

“Dựng tóc gáy” với những hình phạt man rợn từng xuất hiện dưới thời phong kiến
“Dựng tóc gáy” với những hình phạt man rợn từng xuất hiện dưới thời phong kiến

(Dân trí) - Dưới thời đại phong kiến của các nước trên thế giới, từng xuất hiện những phương thức thi hành án tử hết sức man rợ và tàn bạo.Trong số đó, rùng rợn nhất có lẽ phải kể đến hình phạt voi giày, tứ mã phanh thây hay lăng trì, vốn chỉ được áp dụng với những tội rất nặng như: phản quốc, chống lại nhà vua hay giết cha mẹ

Thứ hai, 22/01/2018 - 06:27

Loài giun ba giới tính phá vỡ các quy tắc di truyền điển hình
Loài giun ba giới tính phá vỡ các quy tắc di truyền điển hình

(Dân trí) - Loài giun mang ba giới tính này có thể tự mình thụ tinh và sinh sản mà không cần đến bạn tình.

Chủ nhật, 21/01/2018 - 12:30

NASA thử thành công lò phản ứng hạt nhân cho sao Hỏa
NASA thử thành công lò phản ứng hạt nhân cho sao Hỏa

Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (Mỹ) vừa tiến hành thành công các cuộc thử nghiệm trên một lò phản ứng hạt nhân đóng.

Chủ nhật, 21/01/2018 - 10:09

Tàu hỏa Nhật Bản giả tiếng chó và hươu để ngăn động vật đến gần
Tàu hỏa Nhật Bản giả tiếng chó và hươu để ngăn động vật đến gần

(Dân trí) - Đây là một sáng chế mới của ngành đường sắt Nhật Bản nhằm giảm thiểu những vụ tai nạn thương tâm do tàu đâm xảy ra với loài hươu.

Chủ nhật, 21/01/2018 - 07:24