Sách giáo khoa phải là cuốn sách tự học của học sinh

Dân trí Điều này có vẻ khó tin khi biên soạn sách giáo khoa (SGK) cho những đứa trẻ lớp 1 lần đầu đến trường.

Trên thực tế, biên soạn một bộ SGK đáp ứng mục tiêu của chương trình GD phổ thông mới là “Phát triển năng lực phẩm chất người học” là trăn trở của nhiều nhà giáo dục tâm huyết. Và họ cũng phải đi từ điều khó tin đến những lựa chọn chắc chắn, trải qua quá trình nghiên cứu, thực nghiệm và biên soạn.

Sách giáo khoa phải là cuốn sách tự học của học sinh - 1

“Giáo viên chỉ là “đạo diễn”, còn người thực hiện các hoạt động học tập là học sinh.

Mỗi bài học đều gắn với thực tế

Thế là nào một bộ sách phát triển năng lực học sinh?, GS.TS Nguyễn Hữu Đĩnh, Tổng chủ biên môn Tự nhiên và Xã hội ở tiểu học, môn Khoa học tự nhiên ở bậc THCS và môn Hóa học ở bậc THPT từng đặt ra câu hỏi này cho mình và các cộng sự khi bắt tay vào biên soạn bộ SGK “Cùng học để phát triển năng lực” (một trong 4 bộ SGK của NXB Giáo dục VN).

“Để phát triển năng lực, phẩm chất học sinh  đòi hỏi phải có sự liên hoàn, tính hệ thống từ cấp tiểu học lên THPT. Đồng thời, nhất thiết phải có một người bao quát, kiểm soát tốt việc biên soạn từ tiểu học đến THPT để tránh chồng chéo, trùng lặp, lãng phí, có định vị năng lực cho từng đối tượng học sinh, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi" - GS Nguyễn Hữu Đĩnh chia sẻ.

Với những tích lũy trong cả cuộc đời làm khoa học, GS Nguyễn Hữu Đĩnh cho hay, "ở tuổi tôi, tiền bạc không có nhiều ý nghĩa, nên nếu không vì tâm huyết, tôi đã từ chối một việc khó như thế này".

Cũng chia sẻ về hướng đi cho bộ SGK đã và đang được biên soạn, PGS.TS Phan Doãn Thoại, Chủ biên môn Toán tiểu học, đồng thời là Phó trưởng ban biên soạn SGK mới của Công ty CP Đầu tư và Phát triển Giáo dục Hà Nội cho biết: “Chương trình đưa ra các yêu cầu cần đạt về năng lực, phẩm chất học sinh nhưng chúng tôi thấy rằng, không phải có bao nhiêu yêu cầu đều đưa hết vào một môn học, một lớp học. Vì thế chúng tôi phải có các nghiên cứu, thực nghiệm với đối tượng học sinh ở nhiều vùng, miền để định vị năng lực của học sinh ở mỗi lớp. Theo đó, có những yêu cầu về năng lực, phẩm chất đưa vào môn này mà chưa đưa vào môn kia, mức độ cũng khác nhau để việc phát triển năng lực, phẩm chất học sinh đạt được trong một tiến trình phù hợp, xét trên tổng thể các môn học, cấp học và có tính tiếp nối”.

Dựa trên cơ sở khoa học về tâm lý lứa tuổi, về định vị năng lực học sinh và kết quả thực nghiệm, các chủ biên, tác giả tham gia biên soạn bộ SGK lớp 1 “Cùng học để phát triển năng lực” đã tìm một hướng đi chung nhất quán cho SGK của các môn học.

“Mỗi bài học đều xuất phát từ tình huống thực tế, thu hút sự quan tâm của học sinh. Từ đó, cung cấp thông tin, chất liệu để học sinh sử dụng trong các hoạt động, thao tác cụ thể, tạo ra sản phẩm học tập.

“Sản phẩm đó có thể “vô hình” là kiến thức thu thập được nhưng cũng có thể “hữu hình” là những bảng biểu, đồ thi học sinh vẽ được, hoặc kết quả thí nghiệm.

Để học sinh có thể thực hiện các hoạt động học, sách giáo khoa phải viết theo các bước cụ thể với hệ thống câu hỏi, câu lệnh để học sinh thực hiện, từ đó hình thành các kĩ năng nghiên cứu, tập hợp tư liệu, quan sát, so sánh, phân tích tư liệu, đánh giá, suy đoán, đưa ra kết luận…

Cách triển khai như thế giúp học sinh phát triển năng lực tự học, rèn luyện các kĩ năng làm việc nhóm, thuyết trình, phản biện…trong quá trình học tập”- GS Nguyễn Hữu Đĩnh bày tỏ quan điểm.

Ông Dĩnh khẳng định với cách này, mỗi SGK của bộ sách “Cùng học để phát triển năng lực” sẽ trở thành cuốn sách hướng dẫn tự học, phù hợp với từng lứa tuổi và đảm bảo đặc trưng của mỗi môn học.

GS.TSKH Đinh Thế Lục, Tổng chủ biên môn Toán của bộ SGK “Cùng học để phát triển năng lực” cũng cho biết:  “Giáo viên chỉ là “đạo diễn”, còn người thực hiện các hoạt động học tập là học sinh. Chính từ các hoạt động tìm hiểu, quan sát tình huống thực tế, đến các thao tác cụ thể, học sinh sẽ trả lời được câu hỏi “vì sao phải làm thế?”, “làm như thế nào?”, những bài toán sẽ trở nên dễ hiểu, thú vị chứ không trừu tượng khô cứng.

Ở các môn Tiếng Việt, Đạo đức lớp hay Hoạt động trải nghiệm lớp 1, các tổng chủ biên của bộ SGK “Cùng học để phát triển năng lực” cũng nhất quán với cách tiếp cận “đi từ thực tế và qua hoạt động học, trải nghiệm của học sinh”.

“Chúng tôi chú ý đến việc thiết kế các tình huống để học sinh có suy nghĩ, tư duy, bộc lộ cảm xúc riêng, chứ không chỉ bắt chước theo mẫu, làm theo giáo viên. Cách thiết kế bài học như thế để học sinh thấy được tôn trọng, các em hình thành dần thói quen chủ động suy nghĩ, nói lên ý kiến riêng và các em cũng biết có nhiều cách làm, nhiều phương án đúng chứ không chỉ có một phương án đúng do cô giáo đưa ra”- PGS.TS Trần Thị Hiền Lương, Chủ biên môn Tiếng Việt bậc tiểu học chia sẻ cách tiếp cận của mình và cộng sự.

Sách giáo khoa phải là cuốn sách tự học của học sinh - 2

Bộ SGK của “trường học mới”?

Mô hình trường học mới (VNEN) dù có nhiều ý kiến trái chiều, nhưng hiện vẫn duy trì thực hiện ở 52 tỉnh, thành. Nó đã và đang thay đổi căn bản tư duy quản lý, phương pháp dạy học của giáo viên. Và một điểm thú vị là tinh thần cốt lõi của mô hình này cũng chính là điểm mới đặc trưng mà chương trình GD phổ thông mới sẽ triển khai trong năm học tới.

Công ty CP Đầu tư và Phát triển Giáo dục Hà Nội từng là đơn vị duy nhất biên soạn tài liệu dạy học cho mô hình trường học mới trước đây. Chính vì thế mà nhiều người nghĩ rằng bộ SGK “Cùng học để phát triển năng lực” do đơn vị này tổ chức biên soạn là “sách VNEN”.

Chia sẻ về điều này, PGS.TS Phan Doãn Thoại cho biết: “Nếu  xét ở góc độ  tiếp cận lấy hoạt động học của học sinh làm trung tâm thì bộ SGK “Cùng học để phát triển năng lực” và tài liệu biên soạn cho mô hình trường học mới có cùng quan điểm. Chú trọng việc dạy-học tích cực, nội dung SGK thiết kế các hoạt động học gắn với thực tế và sách giáo viên đi kèm hướng dẫn tổ chức các hoạt động, nhằm giúp học sinh hình thành năng lực giải quyết vấn đề.

Ông Thoại cũng cho hay, bộ SGK mới đã kế thừa những yếu tố tích cực của SGK hiện hành nói chung, trong đó có những ưu điểm của mô hình trường học mới, đồng thời chú ý khắc phục những hạn chế bộc lộ trong quá trình thực hiện mô hình này.

Cụ thể, vai trò của giáo viên được xác định rõ hơn trong việc tổ chức hoạt động học của học sinh, thể hiện qua các bước hướng dẫn trong sách giáo viên.

Quan điểm “học tích cực” của học sinh không chỉ thể hiện ở các hoạt động tương tác theo hình thức chia nhóm, mà đa dạng, linh hoạt thực hiện tùy theo điều kiện dạy học.

Nhưng trong đó, đặc biệt chú trọng thao tác cá nhân của học sinh trong từng hoạt động để “không bỏ rơi một học sinh nào”, đặc biệt xử lý linh hoạt trong tình huống lớp học có sĩ số đông.

 Cũng thiết kế theo chuỗi hoạt động học như tài liệu của mô hình trường học mới, nhưng SGK và sách giáo viên của bộ sách “Cùng học để phát triển năng lực” đều được định hướng viết theo quan điểm “mở”, dễ hiểu, dễ hình dung, thực hiện nhưng không cứng nhắc mà mang tính gợi mở cho giáo viên- học sinh linh hoạt thực hiện.

Thái Bình

MỚI NHẤT
Bộ GD&ĐT yêu cầu tổ chức thanh tra thi chọn học sinh giỏi quốc gia
Bộ GD&ĐT yêu cầu tổ chức thanh tra thi chọn học sinh giỏi quốc gia

(Dân trí) - Bộ GD&ĐT vừa có công văn gửi các Giám đốc Sở GD&ĐT, Giám đốc Sở Giáo dục, khoa học và công nghệ Bạc Liêu, Giám đốc ĐH Quốc gia Hà Nội, Hiệu trưởng trường ĐH Sư phạm HN, Hiệu trưởng trường ĐH Vinh về tổ chức thanh tra thi chọn học sinh giỏi năm 2019 - 2020.

Thứ tư, 11/12/2019 - 03:14

Những băn khoăn rất cần được Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước giải đáp?
Những băn khoăn rất cần được Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước giải đáp?

(Dân trí) - Việc công nhận ứng viên đạt tiêu chuẩn GS,PGS năm 2019 đã kết thúc, tuy nhiên có nhiều nhà khoa học cho rằng, họ chưa tâm phục (nên không thể "khẩu phục") trong đợt xét này về lý lịch khoa học của các thành viên Hội đồng Giáo sư Nhà nước.

Thứ tư, 11/12/2019 - 11:55

Cán bộ, giảng viên phân hiệu ĐH Y Hà Nội sẽ được hỗ trợ lên đến 1,3 tỷ đồng
Cán bộ, giảng viên phân hiệu ĐH Y Hà Nội sẽ được hỗ trợ lên đến 1,3 tỷ đồng

(Dân trí) - Với mục tiêu phấn đấu trở thành cơ sở hoàn chỉnh về cơ cấu tổ chức và bộ máy với quy mô đào tạo vào năm 2025 khoảng 1.300 sinh viên đại học (ĐH) và sau ĐH. Tuy nhiên, sau 3 năm, phân hiệu Trường ĐH Y Hà Nội tại Thanh Hóa mới chỉ thu hút được 30 bác sĩ nội trú...

Thứ tư, 11/12/2019 - 11:47

Hà Nội: Học sinh mầm non đồng loạt nghỉ vì phụ huynh phản đối hiệu trưởng
Hà Nội: Học sinh mầm non đồng loạt nghỉ vì phụ huynh phản đối hiệu trưởng

(Dân trí) - Do phản đối hiệu trưởng nên hàng loạt phụ huynh Trường mầm non Tam Đồng (Mê Linh, Hà Nội) cho con em đồng loạt nghỉ học. Đây là nơi có học sinh từng bị ngã gãy chân trong trường nhưng hiệu trưởng phát ngôn vô cảm với gia đình học sinh đó, khiến nhiều người bức xúc.

Thứ tư, 11/12/2019 - 11:36

Thần đồng 9 tuổi bất ngờ bỏ đại học dù sắp tốt nghiệp
Thần đồng 9 tuổi bất ngờ bỏ đại học dù sắp tốt nghiệp

(Dân trí) - Cậu bé Bỉ 9 tuổi, người nổi tiếng toàn cầu vì sắp tốt nghiệp đại học trong vài tháng tới, đã bất ngờ nghỉ học.

Thứ tư, 11/12/2019 - 10:38

TPHCM tập huấn cho giáo viên dạy lớp 1 chương trình mới
TPHCM tập huấn cho giáo viên dạy lớp 1 chương trình mới

(Dân trí) - Bắt đầu từ tháng 12 này, TPHCM sẽ tổ chức bồi dưỡng cho cán bộ quản lý và giáo viên dạy lớp 1 đại trà năm học 2020-2021.

Thứ tư, 11/12/2019 - 10:30

Mỹ: Bà mẹ 6 con phát hơn 100 suất ăn nhanh miễn phí mỗi ngày cho học sinh
Mỹ: Bà mẹ 6 con phát hơn 100 suất ăn nhanh miễn phí mỗi ngày cho học sinh

(Dân trí) - Cứ mỗi ngày vào khoảng 2h30 chiều, cảnh tượng quen thuộc lại xuất hiện trên con phố trong khu St. Louis (bang Missouri, Mỹ) khi Anderson - một bà mẹ 48 tuổi có 6 người con - chuẩn bị suất ăn nhanh trên chiếc bàn bên ngoài căn nhà của bà.

Thứ tư, 11/12/2019 - 09:21

Ra mắt Bộ giáo trình tiếng Hàn tổng hợp phiên bản mới
Ra mắt Bộ giáo trình tiếng Hàn tổng hợp phiên bản mới

(Dân trí) - Ngày 10/12, tại Trường Đại học Ngoại ngữ - ĐH Quốc gia HN sẽ diễn ra chương trình “Workshop: Cơ hội việc làm cho người học tiếng Hàn & ra mắt Bộ Giáo trình Tiếng Hàn Tổng hợp phiên bản mới”.

Thứ tư, 11/12/2019 - 09:06

85 sinh viên Việt Nam nhận học bổng Korcham năm 2019
85 sinh viên Việt Nam nhận học bổng Korcham năm 2019

(Dân trí) - Mới đây tại Hà Nội, Hiệp hội doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (Korcham) kết hợp cùng Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam đã trao học bổng cho 85 sinh viên Việt học giỏi có hoàn cảnh khó khăn trong khuôn khổ sự kiện “Đêm CSR Doanh nhân Hàn Quốc: Chung tay chia sẻ 2019”.

Thứ tư, 11/12/2019 - 09:00

Rầm rộ khởi công các dự án trường học rồi đồng loạt “đắp chiếu”
Rầm rộ khởi công các dự án trường học rồi đồng loạt “đắp chiếu”

(Dân trí) - Hàng loạt công trình trường học trên địa bàn huyện Hoằng Hóa (Thanh Hóa) dù đã đến thời gian đi vào sử dụng nhưng hầu hết “đắp chiếu” hoặc chậm tiến độ.

Thứ tư, 11/12/2019 - 05:03

Học sinh trường cấp 2 tại Hà Nội trang trí cây thông Noel “siêu to khổng lồ”
Học sinh trường cấp 2 tại Hà Nội trang trí cây thông Noel “siêu to khổng lồ”

(Dân trí) - Xuất phát từ ý tưởng muốn các em học sinh có một hoạt động ý nghĩa để rèn luyện tính tập thể và tinh thần đoàn kết, trường THCS Trưng Nhị (quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) đã cho học sinh cùng trang trí 3 cây thông "khổng lồ" ở sân trường để tạo không khí đón Giáng sinh.

Thứ ba, 10/12/2019 - 03:11

Tuyên dương ba học sinh tiểu học trả lại gần 30 triệu đồng cho người đánh rơi
Tuyên dương ba học sinh tiểu học trả lại gần 30 triệu đồng cho người đánh rơi

(Dân trí) - Ba em học sinh tiểu học ở Hà Tĩnh nhặt được số tài sản có giá trị gần 30 triệu đồng đã nhanh chóng tìm chủ nhân để trả lại.

Thứ ba, 10/12/2019 - 02:03

ĐÁNG QUAN TÂM
Không công bố đề thi minh họa thi THPT quốc gia 2020: Bộ Giáo dục nói gì?
Không công bố đề thi minh họa thi THPT quốc gia 2020: Bộ Giáo dục nói gì?

(Dân trí) - Trao đổi với PV Dân trí sáng 10/12, ông Mai Văn Trinh, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng giáo dục (Bộ GD&ĐT) cho biết, giáo viên và học sinh sẽ dựa vào đề thi minh họa năm 2019 để ôn tập.

Thứ ba, 10/12/2019 - 11:32

SCG Sharing The Dream - Một góc nhìn mới về học bổng
SCG Sharing The Dream - Một góc nhìn mới về học bổng

(Dân trí) - Là một chương trình trách nhiệm xã hội tạo được tiếng vang trong thời gian qua, học bổng SCG Sharing The Dream là cầu nối giữa doanh nghiệp, địa phương và thế hệ trẻ, hướng đến mục tiêu xây dựng nền tảng cho sự phát triển cộng đồng.

Thứ ba, 10/12/2019 - 11:00

Phụ huynh tố thầy giáo nói nữ sinh “hàng to”, “thầy tán em được không”
Phụ huynh tố thầy giáo nói nữ sinh “hàng to”, “thầy tán em được không”

(Dân trí) - Ngày 10/12, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết đang chỉ đạo thanh tra Sở làm rõ vụ việc tố cáo của phụ huynh về việc con gái mình bị một thầy giáo Thể dục trong trường nói lời khiếm nhã xâm phạm đến cháu.

Thứ ba, 10/12/2019 - 09:30

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam: “Tự chủ đại học là sứ mệnh sáng tạo tri thức”
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam: “Tự chủ đại học là sứ mệnh sáng tạo tri thức”

(Dân trí) - Tại lễ kỷ niệm 10 năm thành lập Trường ĐH Khoa học và Công nghệ Hà Nội (ĐH Việt-Pháp), ngày  9/12, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho rằng, tự chủ giáo dục đại học là sứ mệnh không chỉ là chuẩn mực tri thức mà còn là nơi sáng tạo ra tri thức trong trường đại học.

Thứ ba, 10/12/2019 - 08:13

Đề nghị xử phạt lãnh đạo trường sửa học bạ và tổ chức dạy thêm trái quy định
Đề nghị xử phạt lãnh đạo trường sửa học bạ và tổ chức dạy thêm trái quy định

(Dân trí) - Trước việc hai Phó Hiệu trưởng trường THCS Trần Văn Ơn (huyện Krông Pắk, Đắk Lắk) đã chỉ đạo cho nhân viên nhà trường xé trang học bạ, giả chữ ký giáo viên bộ môn nâng điểm cho 6 học sinh lưu ban được lên lớp và vi phạm trong dạy thêm, học thêm, Phòng GD-ĐT đã kiến nghị UBND huyện xử phạt và xử lý kỷ luật với lãnh đạo nhà trường.

Thứ ba, 10/12/2019 - 08:07

Nhớ người thầy đáng kính của tôi
Nhớ người thầy đáng kính của tôi

(Dân trí) - Hai mươi năm đứng trên bục giảng với biết bao niềm vui và nỗi buồn của nghề "gõ đầu trẻ". Đã không ít lần tôi bị stress vì những áp lực của nghề giáo. Thế nhưng mỗi lần như thế, khi bình tâm, tôi lại nhớ đến những lời động viên năm xưa của người thầy kính yêu.

Thứ ba, 10/12/2019 - 06:15

Từ khó đi lên, 9x Việt tại Singapore trở về giúp đỡ các sinh viên nghị lực
Từ khó đi lên, 9x Việt tại Singapore trở về giúp đỡ các sinh viên nghị lực

(Dân trí) - 9x Kiều Trung Hiếu đã thực hiện được ước mơ du học của mình dù kinh tế gia đình eo hẹp, cha mất sớm. Anh đang là nghiên cứu sinh Tiến sĩ tại Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), đồng thời cũng là Chủ tịch Quỹ học bổng Đồng Hành Singapore - tổ chức phi lợi nhuận giúp đỡ các bạn sinh viên hoàn cảnh khó khăn, có ý chí vươn lên.

Thứ ba, 10/12/2019 - 06:00

Đề nghị Bộ Chính trị kỷ luật ông Triệu Tài Vinh vì vụ gian lận điểm thi
Đề nghị Bộ Chính trị kỷ luật ông Triệu Tài Vinh vì vụ gian lận điểm thi

(Dân trí) - Ủy ban Kiểm tra Trung ương nhận định, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang Triệu Tài Vinh có người thân nhờ nâng điểm trái quy định cho thí sinh trong kỳ thi THPT quốc gia 2018, vi phạm quy định của Đảng về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt…

Thứ hai, 09/12/2019 - 03:47

Tặng Giấy khen cho học sinh lớp 5 nhặt được của rơi trả lại người đánh mất
Tặng Giấy khen cho học sinh lớp 5 nhặt được của rơi trả lại người đánh mất

(Dân trí) - Sáng 9/12, lãnh đạo Tỉnh Đoàn Thanh Hóa đã tặng Giấy khen của Ban Thường vụ, Hội đồng Đội tỉnh Thanh Hóa cho em Nguyễn Hoàng Minh - học sinh lớp 5A, Trường Tiểu học Liên Lộc, xã Liên Lộc, huyện Hậu Lộc.

Thứ hai, 09/12/2019 - 02:50

Các tuyển thủ bóng đá nữ Việt Nam được tặng học bổng tương đương 90% học phí
Các tuyển thủ bóng đá nữ Việt Nam được tặng học bổng tương đương 90% học phí

(Dân trí) - Thay vì tặng tiền thưởng, một tổ chức giáo dục mời gọi các nữ tuyển thủ trong đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam đi học với quyết định trao tặng học bổng được thông báo vào chiều qua (8/12).

Thứ hai, 09/12/2019 - 02:49

Thủ tướng: “Dù khó khăn đến đâu cũng phải quyết tâm dạy tốt, học tốt”
Thủ tướng: “Dù khó khăn đến đâu cũng phải quyết tâm dạy tốt, học tốt”

(Dân trí) - Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nhấn mạnh như vậy tại Lễ kỷ niệm 65 năm trường học sinh miền Nam trên đất Bắc và 50 năm các thế hệ học sinh miền Nam thực hiện Di chúc của Bác Hồ ngày 8/12, tại Hà Nội.

Thứ hai, 09/12/2019 - 07:43

4 người trẻ khuyết tật tài năng vượt lũy tre làng, vươn ra thế giới
4 người trẻ khuyết tật tài năng vượt lũy tre làng, vươn ra thế giới

(Dân trí) - Trần Tôn Trung Sơn, Lê Bá Ninh, Phan Thị Rát, Trần Mạnh Chánh Quân đều sinh ra với cơ thể không lành lặn nhưng những người trẻ khuyết tật tài năng Việt này quyết không ngã lòng trước thực tế phũ phàng. Họ vượt khó, chăm chỉ với nghị lực, niềm tin cháy bỏng và lòng chân thành thay đổi số phận và vượt khỏi lũy tre làng, vươn mình ra thế giới…

Thứ hai, 09/12/2019 - 06:27