Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đưa 25 bộ tranh tứ bình vào sách song ngữ

Ngày 8/6 tại Hà Nội, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức ra mắt sách Tranh tứ bình - Sưu tập chọn lọc tranh dân gian Việt Nam, nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập bảo tàng (24/6/1966-24/6/2026).

Sách dày 230 trang, được xuất bản song ngữ Việt - Anh, do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam phối hợp với Nhà xuất bản Thế giới thực hiện. Cuốn sách giới thiệu 25 bộ tranh tiêu biểu gồm các chủ đề: Tứ quý, Tố nữ, Tứ dân, Bát tiên, Tranh lịch sử và tranh truyện… cùng một số bộ ván khắc được lựa chọn từ bộ sưu tập tranh tứ bình đang lưu giữ tại bảo tàng.

Chia sẻ tại sự kiện, ông Nguyễn Anh Minh - Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam - cho biết, tranh dân gian là một bộ phận quan trọng của mỹ thuật Việt Nam và là di sản quý báu cha ông để lại. Mỗi tác phẩm đều chứa đựng những thông điệp, ước vọng, tình cảm cùng triết lý sống được gửi gắm qua hình tượng nghệ thuật.

"Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đang lưu giữ gần 2.500 tác phẩm tranh dân gian thuộc nhiều dòng tranh nổi tiếng như tranh Hàng Trống, tranh Đông Hồ, tranh Kim Hoàng, tranh Làng Sình… Riêng tranh tứ bình có gần 100 bộ hoàn chỉnh, trong đó 25 bộ tiêu biểu nhất được tuyển chọn để giới thiệu tới công chúng", Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam nói.

Theo ông Nguyễn Anh Minh, tranh tứ bình là một trong những thể loại tranh dân gian quý hiếm, hàm chứa nhiều triết lý nhân sinh sâu sắc. Chữ “tứ” mang ý nghĩa là bốn, vì vậy mỗi bộ tranh thường gồm bốn bức, hàm ý ẩn dụ cho bốn giai đoạn trong một năm, bốn giai đoạn trong cuộc đời, bốn giai thoại trong một câu chuyện hoặc bốn vẻ đẹp khác nhau của các cô gái...

Một trong những bộ tranh phổ biến nhất là tứ quý với hình tượng Mai - Lan - Cúc - Trúc hoặc các loài cây, loài hoa tượng trưng cho Xuân - Hạ - Thu - Đông. Bộ tranh phản ánh quy luật vận động của tự nhiên, đồng thời gợi liên tưởng đến vòng đời con người từ tuổi thơ, trưởng thành, chín chắn đến tuổi già.

Chính vì vậy, từ lâu tranh tứ quý đã trở thành lựa chọn quen thuộc trong nhiều gia đình mỗi dịp Tết đến xuân về như một lời cầu chúc bình an, phú quý và cuộc sống viên mãn.

Quá trình biên soạn cuốn sách có sự tham gia của nhiều chuyên gia nghiên cứu, trong đó phần dịch thuật chữ Hán - Nôm được thực hiện bởi Viện Hán Nôm, phần chuyển ngữ tiếng Anh do dịch giả, họa sĩ nổi tiếng Trịnh Lữ đảm nhiệm.

Ông Trịnh Lữ chia sẻ, việc chuyển tải nội dung sách sang tiếng Anh là thách thức lớn bởi không chỉ đòi hỏi độ chính xác về ngôn ngữ mà còn phải truyền tải được những lớp nghĩa văn hóa, nghệ thuật đặc trưng của tranh dân gian Việt Nam tới độc giả quốc tế.

"Một cuốn sách có giá trị không chỉ là tài liệu nghiên cứu mà còn là một thực thể văn hóa đồng hành lâu dài với người đọc. Tác phẩm cũng góp phần gìn giữ ký ức và bản sắc dân tộc, đưa văn hoá truyền thống của Việt Nam tới bạn bè quốc tế", ông Trịnh Lữ nói.