Fica
DTiNews
Nội vụ & Xã hộiGiải mã bí ẩn hồ nước ở châu Âu thường biến mất vào mùa hè
(Dân trí) - Tùy thời điểm ghé thăm, du khách có thể thấy hồ Cerknica (Slovenia) rộng mênh mông hoặc biến mất, để lại đồng cỏ. Hiện tượng này từng được người dân cho là do phù thủy gây ra.
Hồ nước có thể biến thành đồng cỏ
Vào mùa xuân, từ núi Slivnica nhìn xuống, du khách có thể thấy hồ Cerknica trải rộng, phía xa là những đỉnh núi Alps còn phủ tuyết. Khi đầy nước, hồ rộng khoảng 26km2, sâu trung bình 6m và trở thành hồ lớn nhất Slovenia.
Nhưng vào một thời điểm khác trong năm, khung cảnh có thể thay đổi hoàn toàn. Nước rút gần hết, để lộ vùng đất rộng với hoa dại và những đàn gia súc thong thả gặm cỏ. Chính sự thay đổi này khiến Cerknica được biết đến như một trong những "hồ nước biến mất" đặc biệt của châu Âu.
Cerknica là một hồ đặc biệt, có lúc đầy nước nhưng cũng có thời điểm gần như biến mất. Nguyên nhân nằm ở lớp đá vôi bên dưới, nơi có nhiều khe nứt, hang và đường dẫn nước tự nhiên.
Người địa phương có câu nói nổi tiếng về sự kỳ lạ của nơi này: "Bạn có thể câu cá, săn bắn, cày cấy và gặt hái trên cùng một mảnh đất trong vòng một năm".
Hồ Cerknica có thể thay đổi diện mạo hoàn toàn theo từng thời điểm trong năm (Ảnh: I feel Slovenia).
Vào mùa thu, nước hồ theo các hố và khe đá rút xuống lòng đất. Đến mùa đông và mùa xuân, mưa cùng tuyết tan khiến lượng nước bên dưới tăng lên. Khi nước không kịp thoát, nó tràn lên bề mặt, biến vùng đồng bằng thành hồ nước rộng lớn.
Hiện tượng này đã khiến con người tò mò từ hàng nghìn năm trước. Nhà địa lý Hy Lạp cổ đại Strabo từng ghi chép về sự thay đổi của hồ Cerknica.
Khi khoa học chưa thể lý giải, người dân địa phương cho rằng hiện tượng này có liên quan đến phù thủy. Theo truyền thuyết, núi Slivnica bên cạnh hồ từng là nơi các phù thủy tụ tập, đứng đầu là một phù thủy già tên Ursula.
Đến thế kỷ XVII, Nam tước Janez Vajkard Valvasor (1641-1693), một học giả sống tại vùng đất ngày nay là Slovenia, bắt đầu tìm lời giải bằng cách trực tiếp quan sát hồ.
Nam tước đi tìm lời giải cho hồ nước "biến mất"
Valvasor sống trong thời kỳ mà khoa học còn chưa phát triển, trong khi niềm tin vào phù thủy, ma quỷ và những hiện tượng siêu nhiên vẫn phổ biến. Bản thân ông vừa tìm hiểu tự nhiên bằng cách quan sát thực tế, vừa tin vào một số câu chuyện huyền bí của thời đại.
Khi nước rút, một phần hồ Cerknica biến thành đồng cỏ rộng lớn (Ảnh: I feel Slovenia).
Valvasor từng được giới học thuật châu Âu biết đến. Ông là thành viên Hội Hoàng gia London, được nhà thiên văn học Edmond Halley - người nổi tiếng với sao chổi mang tên mình - đề cử. Các công trình của ông sau này còn được triết gia Immanuel Kant nhắc tới.
Thay vì chỉ nghe những câu chuyện về phù thủy, Valvasor nhiều lần đến Cerknica để quan sát. Ông ghi nhận những dòng nước chảy dưới lòng đất, sự thay đổi của thời tiết trước khi nước tràn lên đồng bằng và cả những ánh sáng bí ẩn xuất hiện vào ban đêm.
Qua thời gian theo dõi, ông nhận ra mưa lớn và tuyết tan có liên quan đến việc hồ đầy nước, từ đó tiến gần đến lời giải cho hiện tượng Cerknica xuất hiện rồi biến mất.
Năm 1687, Valvasor công bố nghiên cứu về hồ trên Philosophical Transactions, tạp chí của Hội Hoàng gia London. Thay vì dựa vào lời truyền miệng, ông đưa ra nhận định từ những gì mình trực tiếp quan sát.
Vào mùa mưa và thời điểm tuyết tan, nước dâng trở lại, tạo thành hồ rộng lớn (Ảnh: I feel Slovenia).
Valvasor cũng chỉ ra một số điểm chưa chính xác trong ghi chép trước đó của nhà du hành Edward Browne. Theo ông, Browne chỉ quan sát hồ trong một ngày nên có những nhận định sai, trong đó có việc ước tính diện tích hồ lớn hơn nhiều so với thực tế.
Tuy nhiên, với kiến thức ở thế kỷ XVII, Valvasor vẫn chưa thể giải thích hoàn toàn chính xác hiện tượng này. Bản thân ông cũng gọi hồ Cerknica là một "phép màu của tự nhiên".
Khoa học dần giải mã bí ẩn
Ngày nay, hiện tượng "biến mất" của Cerknica đã được giải thích. Nước không thực sự biến mất mà rút xuống các khe đá, hang và dòng chảy bên dưới lòng đất, sau đó dâng trở lại khi có nhiều mưa và tuyết tan. Hồ nước nằm một cánh đồng đá vôi khổng lồ, hoạt động giống như một chiếc bồn tắm có van xả tự động.
Hiện tượng hồ đầy rồi cạn từng được người dân địa phương gắn với những câu chuyện về phù thủy (Ảnh: I feel Slovenia).
Vì vậy, tùy thời điểm ghé thăm, du khách có thể thấy Cerknica là một hồ nước mênh mông hoặc chỉ còn lại đồng cỏ. Có khi đến đúng địa điểm, nhưng hồ nước đã gần như "biến mất".
Thời điểm lý tưởng nhất để ghé thăm hồ Cerknica là vào mùa xuân (tháng 4 đến tháng 5), lúc này tuyết tan từ dãy Alps kết hợp mưa xuân khiến mực nước dâng cao tối đa, biến Cerknica thành hồ nước lớn nhất Slovenia. Du khách có thể chèo thuyền len lỏi qua các rặng cây ngập nước và ngắm các loài chim di cư quay về làm tổ.
Vào mùa thu (tháng 9 đến tháng 10), những cơn mưa thu trút xuống khiến nước từ các hang động ngầm phun ngược lên qua các hố, làm hồ đầy lại chỉ trong thời gian ngắn. Cảnh sắc rừng cây quanh hồ chuyển sang màu vàng đỏ lãng mạn.
