Vị doanh nhân Bắc Ninh và cuộc thương thảo 2h sáng mua ấn vàng 153 tỷ đồng

Có khách đến tham quan, nhân viên của Bảo tàng tư nhân Hoàng Gia Nam Hồng (Bắc Ninh) lấy ấn vàng "Hoàng đế chi bảo" từ trong kho, cẩn thận đặt vào chiếc hộp kính ở giữa căn phòng rộng hơn 100m2.

Đây là món cổ vật đã được ông Nguyễn Thế Hồng - doanh nhân ở Bắc Ninh - chi 6,1 triệu Euro (153 tỷ đồng thời điểm mua năm 2022), tại Pháp với sự đồng ý từ các bộ, ngành và cơ quan Việt Nam. 

Ấn vàng "Hoàng đế chi bảo" được đặt tên Con dấu vàng quý hiếm Kim bảo tỷ của Hoàng đế Minh Mạng (1791-1841).

Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng được ông thành lập năm 2017. Hiện nay, vị doanh nhân người Bắc Ninh đang tiến hành tu sửa, bố trí không gian trưng bày hiện vật để kịp khai trương thời gian tới.

Hành trình đưa ấn vàng hồi hương

Ngắm nhìn chiếc ấn vàng, ông Nguyễn Thế Hồng cho biết, để đưa được cổ vật này về Việt Nam phải trải qua quá trình rất gian nan.

Năm 2022, biết tin hãng Millon ở Pháp tổ chức đấu giá nhiều hiện vật, trong đó có chiếc bát vàng thời nhà Nguyễn, vị doanh nhân cùng vợ bay sang Pháp. Ông hy vọng mua được món đồ này đưa vào bộ sưu tập đồ cổ của cá nhân. 

Hôm diễn ra cuộc đấu giá, chiếc bát vàng được đánh số thứ 100, còn chiếc ấn vàng mang mã số 101 với giá khởi điểm khoảng 4 triệu Euro (115 tỷ đồng).

"Ban đầu, tôi nghĩ khó mua được chiếc ấn, vì 6 nhà sưu tập tham gia đấu giá đến từ nước khác đều có tiềm lực tài chính mạnh", ông nhớ lại.

Khi bát vàng được trả ở mức 670.000 Euro (hơn 19 tỷ đồng), sàn bất ngờ thông báo phiên đấu giá ấn vàng bị tạm hoãn. Vị doanh nhân người Bắc Ninh quyết định chuyển hướng, dồn lực với hy vọng mua được chiếc ấn quý giá.

"Đó là thời cơ rất quan trọng. Nếu các đại gia nước ngoài mua được ấn vàng, rất khó sưu tập lại được", ông bày tỏ. 

Biết khả năng khó cạnh tranh với những nhà sưu tập có tiềm lực tài chính mạnh trên thế giới, ông Hồng lập tức gọi điện cho Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch trình bày nguyện vọng hồi hương cổ vật.

Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Ngoại giao, Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp tiến hành làm việc kịp thời.

"Để sàn Millon hoãn hai phiên đấu giá ấn vàng trong thời gian hơn 1 tuần, tôi bỏ ra chi phí 38.000 Euro (hơn 1,1 tỷ đồng), ngoài ra còn có 75.000 Euro (2,2 tỷ đồng) chi phí thuê luật sư làm các thủ tục...", ông nói.

Tháng 11/2022, đoàn công tác liên ngành gồm Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, hai chuyên gia của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cùng ba chuyên gia thuộc các bộ, ngành liên quan.

Đoàn làm việc với ông Hồng và Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp, thống nhất để ông Hồng đại diện phía Việt Nam thương thảo với các đối tác.

"Quá trình thương thảo diễn ra căng thẳng, có những thời điểm chúng tôi cùng phía sàn đấu giá phải làm việc đến 2h sáng với bên sở hữu cổ vật. Trải qua các cuộc làm việc và đưa ra những bằng chứng cho thấy ấn vàng này của Việt Nam, bên sở hữu hạ giá từ 20 triệu Euro xuống 6 triệu Euro", ông nhớ lại.

Sau các cuộc đàm phán, các bên thống nhất không đấu giá ấn vàng "Hoàng đế chi bảo", mà để ông Hồng đại diện Việt Nam đứng ra mua theo giá thỏa thuận.

Cuối tháng 11/2022, Cục Di sản văn hóa đã xin phép và ký kết thỏa thuận về việc đàm phán mua ấn vàng "Hoàng đế chi bảo" từ Pháp đưa về Việt Nam và chuyển nhượng ấn vàng cho Nhà nước với Công ty TNHH Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng.

Ông Hồng cam kết và bảo đảm ấn vàng sẽ chỉ chuyển giao cho Nhà nước khi ông không còn nhu cầu sở hữu, trưng bày, phát huy giá trị tại Bảo tàng Hoàng Gia Nam Hồng. 

Chi phí chuyển giao gồm: Chi phí trả cho việc thuê luật sư đàm phán; chi phí mua ấn vàng từ nhà đấu giá Millon, Pháp (bao gồm các loại thuế, phí liên quan); chi phí đưa ấn vàng về nước (chi phí hải quan, vận chuyển quốc tế).

Chiếc ấn cao 10,4cm, nặng 10,78kg, có mặt hình vuông với kích thước 13,8x13,7cm. Quai ấn đúc hình con rồng uốn khúc, đầu ngẩng cao, mắt nhìn về phía trước, tư thế vững vàng.

Trán rồng có khắc chữ, vây lưng và đuôi rồng dựng đứng. Bốn chân rồng đúc hiển thị rõ năm móng. Phần mặt dưới khắc nổi 4 chữ triện "Hoàng đế chi bảo".

Có gần 30 năm sưu tập các món đồ cổ từ trống đồng, gốm sứ...  ông Hồng thừa nhận có được bảo tàng như hôm nay là nhờ chữ "duyên".

"Tôi đam mê cổ vật từ vài chục năm trước. Với người sưu tập, được sở hữu mỗi món đều do cái duyên", ông Hồng chia sẻ.

Hiện nay, ấn vàng được đặt trong tủ kính chế tác riêng, phía dưới là chiếc kệ gỗ có từ thời Nguyễn mà ông Hồng mua lại từ một nhà sưu tập. 

“Việc bảo quản hiện vật không quá phức tạp, do ấn được đúc từ vàng, có độ bền cao, ít bị oxy hóa”, ông Hồng nói.

Để lên gian phòng đặt bảo vật ở tầng 5, khách phải di chuyển bằng thang máy, có nhân viên túc trực thường xuyên. Khi không có khách tham quan, ấn được bảo quản tại kho riêng biệt. 

Cổ vật được đặt trong hộp có kính bao quanh tạo thuận lợi cho du khách chiêm ngưỡng. Bên ngoài là ổ khoá bằng vân tay, chỉ có một nhân viên và gia đình ông Hồng mới mở được chiếc tủ đặc biệt này.

Ông Hồng xuất thân trong lĩnh vực bất động sản tại Bắc Ninh, có niềm đam mê với đồ cổ. Suốt nhiều năm, ông dành số tiền lớn, sưu tầm những món cổ vật có giá trị. Nhiều món đồ được ông sưu tầm từ Anh, Pháp, Mỹ và nhiều vùng miền ở Việt Nam.

Bảo tàng Hoàng Gia Nam Hồng được ông thành lập năm 2017. Trước đây, bảo tàng có đón du khách nhưng số lượng ít. Thời gian tới, công tác sắp xếp hiện vật hoàn tất, nơi đây sẽ mở cửa, bán vé đón du khách tham quan thường xuyên.

Căn phòng đặc biệt

Không gian tầng 5 - nơi đặt ấn vàng - được ông Hồng thiết kế mang đậm nét kiến trúc nhà gỗ truyền thống của Việt Nam.

Phía trên cùng là 3 gian thờ với hoành phi, câu đối và những chiếc tủ thờ cổ kính được nam doanh nhân sưu tầm từ nhiều nơi. Nhờ bàn tay sắp đặt tỉ mỉ của chủ nhân, từng món đồ được bố trí hài hòa, tạo nên không gian trầm mặc, gợi cảm giác như bước vào một ngôi nhà cổ.

Ngoài ấn vàng "Hoàng đế chi bảo", ông Hồng còn trưng bày cặp bát vàng thời vua Khải Định. Bên cạnh cặp bát vàng là bình vôi và khánh vàng. 

Bát vàng có từ thời vua Khải Định được ông Hồng đặt trong hộp kính (Ảnh: Trần Thành Công).

Xung quanh căn phòng là 10 tấm tranh thêu bằng chỉ vàng được ông sưu tập sau khi mua thành công ấn vàng "Hoàng đế chi bảo".

Nam doanh nhân người Bắc Ninh kể, nghe tin ông đưa được ấn vàng về nước, một nhà sưu tập ngỏ ý nhượng lại 9 bức tranh thêu chỉ vàng cho bảo tàng Hoàng Gia Nam Hồng trưng bày. Các tác phẩm này được nhà sưu tập dày công tìm kiếm trong 6 năm và lặn lội đưa về từ Pháp, Mỹ. 

Tranh thêu chỉ vàng Huế là dòng sản phẩm thủ công cao cấp. Các tác phẩm được hoàn thiện có sự kết hợp giữa bàn tay khéo léo của nghệ nhân và sợi chỉ ánh kim sang trọng.

Hình ảnh được thêu trong tranh thường là rồng, chữ phúc, bộ tứ quý tùng, trúc, cúc, mai...

"Đây là những bức tranh cầu kỳ, được thực hiện để tặng cho vua Khải Định và vua Bảo Đại. Tranh được thêu hoàn toàn bằng chỉ vàng, đòi hỏi kỹ năng điêu luyện. Mỗi bức tranh do các nghệ nhân tập trung trong 6 tháng đến 1 năm mới hoàn thành", ông chia sẻ.