Trai gái Ma Coong ra sức đập vỡ trống để được vào rừng tình tứ

(Dân trí) - Trong đêm lễ hội, nam, nữ người Ma Coong tại tỉnh Quảng Trị vừa hát, vừa ra sức gõ vào mặt trống. Trống vỡ là lúc đêm yêu đương chính thức bắt đầu, các cặp đôi dắt nhau ra suối, vào rừng tình tứ.

Rộn ràng Lễ hội đập trống của người Ma Coong (Video: Tiến Thành).

Lễ hội Đập trống là nghi lễ tâm linh gắn với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Ma Coong (dân tộc Bru - Vân Kiều) tại xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Trị. Lễ hội này được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia vào năm 2019.

Đây là "Di sản nằm trong lòng di sản", nơi mà đồng bào Ma Coong đang sinh sống nằm trong vùng lõi của Di sản thiên nhiên thế giới, Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Được tổ chức vào ngày 16 tháng Giêng hằng năm, lễ hội không chỉ là dịp để cầu mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu mà còn là cơ hội để những đôi trai gái trong bản tìm mối lương duyên.

Nói về đêm hẹn hò của trai gái người Ma Coong nơi miền sơn cước, già làng Đinh Xon cho biết, trải qua mấy cuộc loạn ly, lại thêm bệnh dịch hoành hành nên tộc người Ma Coong có lúc đứng trước nguy cơ diệt vong. Thế nên khi ấy, những người có uy tín trong bản đã quyết định tổ chức "đêm hội yêu đương" để duy trì, phát triển giống nòi.

Theo truyền thuyết của người Ma Coong, xưa kia vùng đất họ ở xuất hiện một con khỉ ác màu vàng, hằng đêm nó thường vào rẫy của bà con dân bản ăn ngô, lúa… Già làng sau đó nghĩ ra cách dùng chiêng, trống tạo ra âm thanh vang vọng làm khỉ khiếp sợ và bỏ đi. Cũng từ đó lễ hội Đập trống ra đời.

Nói đến lễ hội Đập trống, quan trọng nhất vẫn là chiếc trống mà người Ma Coong sử dụng. Khung trống được làm từ cây chi cúp - một loại cây ruột rỗng - có thể dùng hết năm này sang năm khác. Mặt trống trước đây được bịt bởi da sơn dương, tuy nhiên về sau này, khi biết chủ trương của nhà nước không được săn bắt động vật rừng, người Ma Coong dùng da trâu, bò thay thế.

Trống trong lễ hội được chằng bằng sợi dây mây rừng xâu chéo với nhau, rồi lấy những nêm tre nêm chặt lại để trống có hình thù như quả cầu gai. Tiếng trống là hiện thân của tâm linh, của tiếng nói thần kỳ, như tiếng của người Ma Coong giữa rừng xanh không bị khuất phục bởi gió, mưa, thú dữ.

Lễ hội Đập trống theo 2 phần, phần lễ do người chủ lễ là già làng, người có uy tín điều hành với các nghi thức cúng truyền thống. Phần hội là các hoạt động vui chơi, múa hát theo phong tục của đồng bào Ma Coong.

Trước ngày diễn ra lễ hội, dân bản sẽ dùng gạo nếp nấu rượu, chuẩn bị mâm cỗ với đầy đủ xôi, gà, cá, chuối rừng... để làm lễ cúng và tiếp khách.

Sau khi già làng làm lễ, bà con dân bản vừa hát, uống rượu, nhảy múa theo nhịp trống và hô vang câu "Roa lữ Giàng ơi" (sướng quá trời ơi). Trai gái trong bản dùng gậy gỗ chuẩn bị sẵn, ra sức đập vào mặt trống.

Theo người dân đồng bào Ma Coong, khi mặt trống bị vỡ là lúc các đôi trai gái thầm để ý, yêu nhau được phép dắt nhau ra suối, vào rừng tâm sự, trao nhau những ước nguyện hẹn hò đôi lứa sắt son. Những người trẻ sau một đêm lễ hội sẽ cùng nhau ước hẹn, chọn ngày mời bố mẹ, già làng đến nhà cô gái đặt lễ xin cưới.

Với những người già trong bản và du khách thập phương, họ sẽ ở lại uống rượu cần, trò chuyện, chia sẻ những câu chuyện vui buồn trong cuộc sống hằng ngày.

Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị tặng quà già làng, người có uy tín trong cộng đồng Ma Coong ở xã Thượng Trạch tại lễ hội Đập trống. Người Ma Coong sinh sống rải rác tại 18 bản làng thuộc xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Trị, trong vùng lõi của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Toàn xã Thượng Trạch hiện có trên 800 hộ dân, 4.000 nhân khẩu.