Tết Hàn thực 3/3 âm lịch: Vì sao phải cúng bánh trôi, bánh chay?

Dân trí Hàng năm cứ đến ngày 3/3 (âm lịch) nhiều gia đình người Việt lại làm bánh trôi, bánh chay thắp hương lên bàn thờ tổ tiên. Đây là một phong tục đã có từ lâu đời, tuy nhiên không phải ai cũng hiểu được ý nghĩa, nguồn gốc và vì sao lại phải thắp hương bánh trôi, chay trong ngày lễ Hàn thực.

Tết Hàn thực bắt nguồn từ Trung Quốc?

Trao đổi với Pv Dân trí, Ts. Nguyễn Ánh Hồng, Trưởng Khoa Văn hóa Phát triển (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) cho biết, theo nghĩa chữ Hán, “Hàn” có nghĩa là “lạnh”, “thực” là ăn, Tết Hàn Thưc có nghĩa là Tết ăn đồ lạnh. Ngày Tết này ở Việt Nam thực ra bắt nguồn từ một phong tục của người Trung Quốc được lưu truyền cho đến ngày nay.

Chuyện kể rằng, vào đời Xuân Thu, vua Tấn Văn Công nước Tần, gặp loạn nên phải bỏ nước lưu vong khắp nơi. Bây giờ, có một hiền sĩ tên Giới Tử Thôi, theo phò vua đã giúp đỡ nhiều mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn kiệt, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong, hỏi ra mới biết đem lòng cảm kích vô cùng.

Theo nghĩa chữ Hán, “Hàn” có nghĩa là “lạnh”, “thực” là ăn, Tết Hàn Thưc có nghĩa là Tết ăn đồ lạnh. Ảnh minh họa
Theo nghĩa chữ Hán, “Hàn” có nghĩa là “lạnh”, “thực” là ăn, Tết Hàn Thưc có nghĩa là Tết ăn đồ lạnh. Ảnh minh họa

Giới Tử Thôi theo phò vua Tấn Văn Công trong vòng mười chín năm trời, cùng nhau nếm mật nằm gai, khổ luyện thành tài. Về sau, Tấn Văn Công giành lại được ngôi vương, phong thưởng rất hậu cho những người có công nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi không oán giận gì, về nhà đưa mẹ vào núi ở ẩn.

Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm Tử Thôi. Nhưng vì là người không tham danh vọng, Tử Thôi nhất quyết không quay về lĩnh thưởng. Tấn Văn Công ra lệnh đốt rừng (muốn thúc ép Tử Thôi quay về). Không ngờ Tử Thôi quyết chí, hai mẹ con cùng chịu chết cháy trong rừng. Vua đau lòng, thương xót nên đã lập miếu thờ và hạ lệnh trong dân gian phải kiêng đốt lửa ba ngày, chỉ ăn đồ nguội nấu sẵn tưởng nhớ Giới Tử Thôi.

Cũng từ đó, ngày mùng 3/3 âm lịch hằng năm ở Trung Quốc được coi là ngày Tết Hàn thực.

Vì sao phải thắp hương bánh trôi, bánh chay?

Việc dùng bánh trôi, bánh chay để cúng lễ cũng mang nhiều ý nghĩa tốt đẹp. Ảnh minh họa
Việc dùng bánh trôi, bánh chay để cúng lễ cũng mang nhiều ý nghĩa tốt đẹp. Ảnh minh họa

Theo Ts Nguyễn Ánh Hồng dù bắt nguồn từ một truyền thuyết của Trung Quốc nhưng khi du nhập vào Việt Nam thì lại có những thay đổi phù hợp với văn hóa, phong tục của người Việt. “Tên gọi của Tết Hàn Thực nghe có vẻ bắt chước từ Trung Quốc nhưng không phải, mà khi vào Việt Nam nó đã hợp nhất với Tết bánh trôi, bánh chay, Tết tháng 3 của người Việt. Bản thân ngày Tết này cũng mang ý nghĩa và thể hiện rõ nét về đặc trưng văn hóa, lối sống, những khát vọng mơ ước rất riêng của người Việt. Chính điều này đã tạo nên sức sống lâu bền của ngày Tết bánh trôi, bánh chay”, Ts Nguyễn Ánh Hồng nói.

Chuyên gia văn hóa này cũng cho rằng, khác với Tết Hàn thực ở Trung Quốc thường không đốt lửa trong 3 ngày và chỉ ăn đồ lạnh đã nấu sẵn trước đó, ở Việt Nam người dân không kiêng lửa, mọi việc nấu nướng vẫn diễn ra bình thường.

Việc dùng bánh trôi, bánh chay để cúng lễ cũng mang nhiều ý nghĩa tốt đẹp. Thứ nhất nó thể hiện cho văn hóa lúa nước. Cả hai thứ bánh đều được làm từ bột gạo nếp thơm, thành quả lao động vất vả mới có được để dâng lên ông bà, tổ tiên.

Ngoài ra, nó còn bắt nguồn từ tích truyện “bọc trăm trứng của mẹ Âu Cơ”. Bánh trôi tượng trưng cho 50 quả trứng nở ra thành 50 người con lên rừng theo mẹ. Bánh chay tượng trưng cho 50 quả trứng nở ra thành 50 người con theo cha xuống biển. Chính vì thế, Tết Hàn thực của người Việt chủ yếu mang ý nghĩa hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công lao của những người đã khuất.

Có nên cúng bánh trôi, bánh chay ngũ sắc trong Tết Hàn thực?

Cũng theo Ts Nguyễn Ánh Hồng, bánh trôi của Việt Nam cũng khác với bánh trôi Tàu của người Trung Quốc. Bánh trôi truyền thống được làm từ bột nếp trắng, tròn đầy, tinh khiết, bên trong bọc đường. Từ thời xưa, thứ bánh trắng trong này cũng đã đi vào những câu thơ của thi sĩ Hồ Xuân Hương, gắn liền với thân phận và những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ Việt như: sự tảo tần, trong trắng, hy sinh, lam lũ... Chính vì thế, ngoài ý nghĩa hướng về cội nguồn, ngày Tết Hàn thực ở Việt Nam còn được xem là ngày Tết tôn vinh vẻ đẹp của người phụ nữ.

Việc dùng bánh trôi, bánh chay nhiều màu sắc để thắp hương không đúng với nguyên gốc và những ý nghĩa tốt đẹp của Tết Hàn thực
Việc dùng bánh trôi, bánh chay nhiều màu sắc để thắp hương không đúng với nguyên gốc và những ý nghĩa tốt đẹp của Tết Hàn thực

Ngày nay, nhiều gia đình thường “chuộng” bánh trôi chay, nhiều màu sắc để thắp hương, dâng lên ông bà tổ tiên tuy nhiên theo Ts Nguyễn Ánh Hồng, điều này không đúng với nguyên gốc và những ý nghĩa của ngày lễ Hàn thực. “Bánh trôi nguyên bản là màu trắng, hình tròn đầy thể hiện cho khát vọng về những điều tốt đẹp, viên mãn tròn đầy, tinh khiết trong cuộc sống”, Ts Nguyễn Ánh Hồng khẳng định.

Chuyên gia này cũng cho rằng, vào ngày lễ này các gia đình không cần chuẩn bị “mâm cao, cỗ đầy”, bày vẽ các thủ tục tốn kém mà chỉ cần thành tâm, dâng bánh trôi, chay lên ban thờ ông bà, tổ tiên, nguyện cầu những điều tốt đẹp, an lành trong cuộc sống.

Trong những ngày này, dù ai đi đâu, ở đâu cũng cố gắng về bên gia đình, ngồi bên mâm cơm sum họp, thưởng thức vị ngọt ngào của bánh trôi chay như nhắc nhở nhau nhớ đến những truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Chính điều này đã tạo nên nét đẹp, làm cho ngày Tết này bám rễ, ăn sâu vào đời sống văn hóa của người Việt và có sức sống cho đến tận bây giờ.

Hà Trang

MỚI NHẤT
Những công dụng “đáng ngạc nhiên” của màng bọc thực phẩm
Những công dụng “đáng ngạc nhiên” của màng bọc thực phẩm

(Dân trí) - Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực nội trợ, màng bọc thực phẩm còn có rất nhiều công dụng cực kỳ hữu ích khác, mà chắc hẳn sẽ làm bạn phải bất ngờ. Trong số đó có thể kể đến như: bẫy ruồi, giúp ly không bị tràn nước hay thậm chí là thông tắc bồn cầu!

Thứ tư, 18/04/2018 - 06:32

Đầu bếp, blogger ẩm thực: “Tôi chỉ chọn bia nấu từ 100% lúa mạch"
Đầu bếp, blogger ẩm thực: “Tôi chỉ chọn bia nấu từ 100% lúa mạch"

Một khảo sát mới đây trên 1.000 người tiêu dùng tại Việt Nam, do công ty nghiên cứu thị trường The Window thực hiện, đã chỉ ra: 76% người tiêu dùng cho rằng thương hiệu bia mà họ uống thường xuyên nhất được nấu hoàn toàn từ lúa mạch.

Thứ tư, 18/04/2018 - 06:00

Chuyện làm giàu khó tin của những người trở thành tỷ phú nhanh nhất lịch sử
Chuyện làm giàu khó tin của những người trở thành tỷ phú nhanh nhất lịch sử

(Dân trí) - Có những doanh nhân phải dành cả đời mới tích lũy được khối tài sản trị giá 10 con số. Ngược lại, cũng có không ít cái tên đã trở thành tỷ phú thế giới một cách thần tốc. Thậm chí có trường hợp chỉ mất đúng 1 năm sau khi khởi nghiệp.

Thứ tư, 18/04/2018 - 05:00

Bột giặt LIX- Sứ mệnh "Chăm sóc gia đình Việt"
Bột giặt LIX- Sứ mệnh "Chăm sóc gia đình Việt"

Ngày nay, với sự đa dạng của các nhãn hiệu chất tẩy rửa với đủ loại từ nhập khẩu đến sản xuất trong nước, Công ty CP Bột giặt Lix (http://www.lixco.com) vẫn luôn chiếm được thị phần bằng giá trị riêng của mình.

Thứ tư, 18/04/2018 - 04:57

Bác sỹ thú y kể chuyện “cười ra nước mắt” đỡ đẻ... chó mèo
Bác sỹ thú y kể chuyện “cười ra nước mắt” đỡ đẻ... chó mèo

(Dân trí) - Có những thú cưng được chủ nhân coi như thành viên trong gia đình, cưng chiều hết mực, khi sinh xong được cả họ hàng nội ngoại hai bên... đi ô tô đến đón. Thậm chí, nhiều người cẩn thận còn mời thầy làm lễ, chọn giờ sinh đẹp để thú cưng “mẹ tròn con vuông” khi lâm bồn.

Thứ ba, 17/04/2018 - 02:43

Hy hữu chuyện người bán hàng bị cấm… rao vì giọng quá to
Hy hữu chuyện người bán hàng bị cấm… rao vì giọng quá to

(Dân trí) - Một người bán rau củ quả đã vừa bị… cấm rao hàng sau 35 năm buôn bán ngoài chợ, bởi tiếng rao của ông quá to, như tiếng… máy cưa công nghiệp.

Thứ ba, 17/04/2018 - 06:55

Ngôi làng hẻo lánh Colombia dùng cocaine thay tiền mặt
Ngôi làng hẻo lánh Colombia dùng cocaine thay tiền mặt

Ngôi làng xa xôi hẻo lánh trên dãy Andes, có dân số chưa tới 200 người nhưng lại sản xuất hơn 100kg cocaine mỗi tháng, tổng trị giá lên tới 3 triệu USD.

Thứ ba, 17/04/2018 - 06:40

Điện lực TP Hồ Chí Minh không cắt điện dịp Lễ
Điện lực TP Hồ Chí Minh không cắt điện dịp Lễ

Để đảm bảo cấp điện cho người dân vui chơi dịp lễ giỗ Tổ Hùng Vương và dịp nghỉ lễ 30/4, điện lực TPHCM đã chuẩn bị nhiều phương án để cung ứng điện đầy đủ. Ngoài ra, ngành điện TP cũng tăng cường kiểm tra để xử lý các sự cố liên quan đến điện cho người dân 24/7.

Thứ ba, 17/04/2018 - 06:36

Các bác sĩ nha khoa Hàn Quốc khám chữa răng miễn phí cho trẻ mồ côi
Các bác sĩ nha khoa Hàn Quốc khám chữa răng miễn phí cho trẻ mồ côi

Vừa qua hơn 50 trẻ em mồ côi, khuyết tật tại mái ấm Mai Ân (số 523A Lê Đức Thọ, P.16, Q.Gò Vấp, Tp.HCM) đã được các bác sĩ Hàn Quốc đến từ Nha khoa thẩm mỹ Simpline khám chữa răng miễn phí.

Thứ ba, 17/04/2018 - 06:30

Mối quan hệ giữa giấc ngủ và sự phát triển của bé
Mối quan hệ giữa giấc ngủ và sự phát triển của bé

Một nghiên cứu trên 11,000 trẻ em xuất bản trên tạp chí Journal of Epidemiol Community chứng minh trẻ không được ngủ đúng giờ cho tới năm 3 tuổi sẽ gặp phải vấn đề liên quan đến khả năng nhận thức, khả năng đọc và thậm chí là kỹ năng toán học.

Thứ ba, 17/04/2018 - 06:00

Thị trường máy lạnh 2018 - công nghệ nào đang dẫn đầu?
Thị trường máy lạnh 2018 - công nghệ nào đang dẫn đầu?

Đầu mùa hè được coi là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để mua sắm điều hoà nhiệt độ khi các nhà sản xuất đồng loạt tung ra nhiều mẫu sản phẩm mới với công nghệ được cải tiến vượt trội. Thị trường điều hoà năm nay vẫn sẽ là sự cạnh tranh gay gắt về công nghệ giữa các hãng lớn.

Thứ ba, 17/04/2018 - 05:38

Bạn có biết: Không phải bia nào cũng từ 100% lúa mạch
Bạn có biết: Không phải bia nào cũng từ 100% lúa mạch

Năm 2016, người Việt tiêu thụ 3,8 tỷ lít bia, tăng gần 400.000 lít so với năm 2015. Rõ ràng, người Việt đang uống bia ngày càng nhiều, nhưng khi tiếp xúc với nhiều người thích uống bia, có thể thấy họ chưa hiểu biết hết về loại thức uống này. Với một quốc gia dân số trẻ và tiêu thụ bia đứng Top 10 thế giới như Việt Nam nhưng không phải ai cũng biết bia mình chọn nấu từ 100% lúa mạch hay pha trộn lúa mạch với các ngũ cốc khác.

Thứ ba, 17/04/2018 - 05:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Rùng mình với món "cá đang bơi" Shirouo trứ danh của Nhật Bản
Rùng mình với món "cá đang bơi" Shirouo trứ danh của Nhật Bản

(Dân trí) - “Shirouo” là một trong những món ăn “kinh dị” nhất của đất nước Nhật Bản. Để thưởng thức đặc sản này, thực khách sẽ phải dùng đũa gắp từng chú cá đang bơi và cho vào miệng, để rồi cảm nhận rõ sự ngọ nguậy của chúng ngay trong miệng mình.

Thứ hai, 16/04/2018 - 08:25

PTI - OPEN 99 ra mắt bảo hiểm Insurance theo chuyến cho khách hàng
PTI - OPEN 99 ra mắt bảo hiểm Insurance theo chuyến cho khách hàng

Tổng Công ty Cổ phần Bảo hiểm Bưu điện (PTI) và Công ty cổ phần Mai Linh Đông Đô với thương hiệu taxi open 99 đã chính thức ký kết hợp đồng cung cấp và cho ra mắt dịch vụ bảo hiểm tai nạn cá nhân theo chuyến xe với tên gọi Trip Insurance

Thứ hai, 16/04/2018 - 08:24

Tiệc sinh nhật trong hầm rượu của đại gia ngành địa ốc
Tiệc sinh nhật trong hầm rượu của đại gia ngành địa ốc

“Để tổ chức tiệc sinh nhật cho mình, vị đại gia không thuê nhà hàng sang trọng, đắt đỏ mà quyết định tiếp khách ngay trong hầm rượu ngôi biệt thự mà ông đang ở”, Nguyễn Quang Phú - một nam PB chia sẻ.

Thứ hai, 16/04/2018 - 06:59

Duối cổ hình chữ Tâm “đẹp nhất Việt Nam”, giá triệu đô của đại gia Phú Thọ
Duối cổ hình chữ Tâm “đẹp nhất Việt Nam”, giá triệu đô của đại gia Phú Thọ

(Dân trí) - Cách đây không lâu, vị đại gia Phú Thọ từng gây xôn xao dư luận khi tuyên bố đây là “cây duối cổ đẹp nhất Việt Nam” và có giá lên tới cả triệu đô la.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 02:48

Góc khuất sau phận đời những cô gái "bán hoa" trong khu đèn đỏ nhếch nhác
Góc khuất sau phận đời những cô gái "bán hoa" trong khu đèn đỏ nhếch nhác

(Dân trí) - Nhiếp ảnh gia người Đức đã tới và ghi lại nhiều khoảnh khắc chân thực về cuộc sống những cô gái bán hoa trong khu đèn đỏ chật chội và nhếch nhác ở Bangladesh. Đó là khu nhà chứa lớn thứ 2 ở quốc gia này, với lịch sử tồn tại hơn 200 năm.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 02:39

Chàng trai run rẩy trước lời đề nghị trị giá 5.000 đô tại biệt thự vườn
Chàng trai run rẩy trước lời đề nghị trị giá 5.000 đô tại biệt thự vườn

Tham gia làm PB (Promotion Boy) phục vụ rượu tại buổi tiệc sinh nhật của giới nhà giàu, chàng trai bỗng tái mặt khi một người phụ nữ đưa ra lời đề nghị đặc biệt.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 07:50

Nô nức hội làng giữa phố Đà thành
Nô nức hội làng giữa phố Đà thành

(Dân trí) - Ngày 14/4, tại Đà Nẵng, đông đảo người dân và du khách gần xa nô nức về dự lễ hội Đình làng Hải Châu - đình làng đã có từ cách đây hơn 200 năm, hiện vẫn còn đó ngay trung tâm thành phố.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 07:46

Đẳng cấp sang chảnh "chẳng kém ai" của hội con nhà giàu Hungary
Đẳng cấp sang chảnh "chẳng kém ai" của hội con nhà giàu Hungary

(Dân trí) - Hội con nhà giàu Budapest ở thủ đô Hungary tuy không đình đám và tên tuổi như nhiều hội nhà giàu khác trên thế giới, nhưng cuộc sống của những "cậu ấm, cô chiêu" này cũng đẳng cấp và sang chảnh chẳng hề kém cạnh.

Thứ bảy, 14/04/2018 - 11:17

Ngợp mắt với sự xa hoa ở những khách sạn đắt đỏ nhất thế giới
Ngợp mắt với sự xa hoa ở những khách sạn đắt đỏ nhất thế giới

(Dân trí) - Tại những phòng VIP ở khách sạn đắt đỏ nhất thế giới, thượng khách được phục vụ và tận hưởng mọi dịch vụ tối ưu nhất. Và đương nhiên, chỉ tầng lớp thượng lưu mới đủ sức chi trả chi phí đắt đỏ ấy.

Thứ bảy, 14/04/2018 - 07:49

Cuộc gọi lúc 0 giờ của khách hàng giàu có khiến nữ PG hoảng sợ
Cuộc gọi lúc 0 giờ của khách hàng giàu có khiến nữ PG hoảng sợ

“Hôm đó, ngoài yêu cầu Lan phải biết uống rượu, nhóm thanh niên còn đề nghị cô phải mặc bikini và nhảy trong suốt thời gian diễn ra bữa tiệc”, Trung Đức - một nam PB cho biết.

Thứ bảy, 14/04/2018 - 07:11

Người kết nối hàng trăm cây cầu nông thôn ở miền Tây Nam Bộ
Người kết nối hàng trăm cây cầu nông thôn ở miền Tây Nam Bộ

(Dân trí) - Hơn 10 năm qua, khi nói tới nhiều cây cầu nông thôn được xây nên ở nhiều tỉnh, thành trong khu vực ĐBSCL, không ai không nhắc tới người có công rất lớn trong việc kết nối để cho ra đời những cây cầu này, đó là Thượng tọa Thích Minh Hạnh, trụ trì chùa Thiên Thới (xã Thới An Hội, huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng).

Thứ bảy, 14/04/2018 - 06:00

Ra mắt chuỗi nhà thuốc lớn nhất tại Việt Nam
Ra mắt chuỗi nhà thuốc lớn nhất tại Việt Nam

Bằng cửa hàng thứ 100 vừa khai trương sau 7 năm hoạt động, Pharmacity chính thức trở thành chuỗi nhà thuốc tiện lợi hiện đại lớn nhất Việt Nam hiện nay.

Thứ bảy, 14/04/2018 - 05:00