Số phận bi thảm của cậu bé gầy trơ xương trong bức ảnh gây ám ảnh thế giới

Khoảnh khắc khiến cả thế giới day dứt

Tháng 3/1993, tờ The New York Times (Mỹ) đăng bức ảnh do phóng viên ảnh người Nam Phi Kevin Carter chụp tại Sudan - quốc gia thuộc Bắc Phi - nơi nạn đói đang cướp đi sinh mạng của nhiều người giữa cuộc xung đột kéo dài.

Bức ảnh mang tên “The Vulture and the Little Girl” (tạm dịch: Chim kền kền và bé gái) ghi lại cảnh một đứa trẻ gầy trơ xương, gục xuống trên đường đến điểm cứu trợ lương thực ở Ayod. Cách đó không xa, một con kền kền đứng chờ.

Sự tương phản giữa thân hình bé nhỏ, kiệt quệ của đứa trẻ và dáng vẻ chờ đợi của con chim ăn xác thối khiến bức ảnh trở thành biểu tượng ám ảnh về nạn đói ở châu Phi. Không cần những lời bình dài, khoảnh khắc ấy phơi bày sự mong manh của con người trước thảm họa nhân đạo.

Ngay sau khi bức ảnh được công bố, tòa soạn The New York Times nhận được hàng trăm thư và cuộc gọi từ độc giả muốn biết chuyện gì đã xảy ra với đứa trẻ. Nhiều người đau xót trước cảnh tượng trong ảnh, nhưng cũng không ít người phẫn nộ, đặt câu hỏi vì sao người chụp lại bấm máy thay vì giúp đỡ nạn nhân.

Nhiếp ảnh gia Carter đến Sudan năm 1993 theo lời mời tham gia ghi lại cuộc khủng hoảng nhân đạo. Ông cùng đồng nghiệp Joao Silva tới khu vực nạn đói hoành hành, nơi những người dân phải vật lộn để tìm kiếm thức ăn và sự sống giữa điều kiện khắc nghiệt.

Cũng như nhiều phóng viên ảnh tác nghiệp tại vùng xung đột, Carter phải chứng kiến những cảnh tượng vượt quá sức chịu đựng của con người. Những gì ông nhìn thấy không chỉ là những khuôn hình đau lòng, còn là nỗi tuyệt vọng của những người đang đứng bên bờ vực sinh tử.

Sau khi chụp được bức ảnh nổi tiếng, Carter kể với đồng nghiệp Silva rằng, ông vừa ghi lại một cảnh tượng khiến mình sửng sốt. Khi đang chụp đứa trẻ gục xuống, ông đổi góc máy và bất ngờ thấy con kền kền xuất hiện phía sau.

Theo lời kể được tạp chí TIME dẫn lại năm 1994, nhiếp ảnh gia đã chờ một lúc, sau đó đuổi con chim đi và ngồi dưới gốc cây. Ông bật khóc vì hình ảnh em bé khiến ông nhớ đến con gái mình.

Tuy nhiên, những chi tiết ấy không xóa bỏ được tranh cãi. Với công chúng, câu hỏi vẫn còn đó. Liệu người cầm máy có thể chỉ làm nhiệm vụ ghi lại sự thật khi trước mắt họ là một sinh mạng đang cần được cứu giúp?

Bức ảnh giúp thế giới nhìn thấy nỗi đau của người dân Sudan, nhưng đồng thời cũng đặt chính người chụp trước sự phán xét gay gắt. Công chúng không chỉ nhìn vào đứa trẻ và con kền kền, còn chất vấn đạo đức của người đứng sau ống kính.

Năm 1994, Carter được trao giải Pulitzer ở hạng mục nhiếp ảnh phóng sự nhờ bức hình này. Đây là hệ thống giải thưởng danh giá của Mỹ trao tặng hàng năm cho những thành tựu xuất sắc của lĩnh vực báo chí, văn chương, kịch nghệ và âm nhạc.

Sự ghi nhận nghề nghiệp đến vào thời điểm ông đang phải đối mặt với nhiều áp lực cá nhân cùng những ký ức về bạo lực và cái chết mà ông chứng kiến trong quá trình tác nghiệp.

Ngày 27/7/1994, ở tuổi 33, nhiếp ảnh gia Carter đột ngột quyết định từ giã cõi đời. Trong thư tuyệt mệnh để lại, ông nhắc đến những ký ức sống động về giết chóc, sự giận dữ, đau đớn và những đứa trẻ đói khát và bị thương.

Không thể quy toàn bộ bi kịch của ông cho một bức ảnh, nhưng những gì ông chứng kiến trong nhiều năm làm nghề rõ ràng đã để lại những tổn thương sâu sắc.

Số phận đứa trẻ chỉ được hé lộ sau gần 20 năm

Trong nhiều năm, danh tính và số phận của đứa trẻ trong bức ảnh vẫn là một dấu hỏi. Đến năm 2011, các nhà báo Tây Ban Nha của El Mundo tìm về Sudan để xác minh câu chuyện.

Theo thông tin được gia đình cung cấp, đứa trẻ trong ảnh không phải bé gái như tên gọi của bức ảnh. Em là một bé trai có tên Kong Nyong. Cậu bé đã sống sót sau nạn đói năm 1993 và được đưa đến điểm cứu trợ lương thực.

Tuy nhiên, cuộc đời em vẫn kết thúc khi còn rất trẻ. Gia đình cho biết Kong Nyong qua đời năm 2007 vì một căn bệnh gây sốt, nhưng không xác định được chính xác bệnh gì.

Thông tin ấy khép lại phần nào câu hỏi kéo dài gần hai thập kỷ về số phận đứa trẻ. Em đã vượt qua khoảnh khắc sinh tử được ghi lại trong bức ảnh, nhưng không thể sống một cuộc đời dài lâu.

Suốt hàng chục năm qua sau, bức hình "Chim kền kền và bé gái" vẫn được nhắc đến như một trong những bức ảnh gây tranh luận sâu sắc nhất lịch sử báo chí ảnh. Nó ghi lại nạn đói, phơi bày sự khắc nghiệt của một cuộc khủng hoảng nhân đạo, đồng thời đặt ra câu hỏi không dễ trả lời về trách nhiệm của người đứng sau ống kính trước nỗi đau con người.

Bức ảnh ấy không chỉ kể câu chuyện của một đứa trẻ Sudan. Nó còn nhắc rằng phía sau mỗi khuôn hình về chiến tranh, đói nghèo hay thảm họa là những số phận có thật. Và phía sau ống kính, người ghi lại nỗi đau cũng là một con người phải đối diện với những giới hạn, day dứt và tổn thương của chính mình.

Theo AIT