Kỳ quặc ăn Tết bằng... lá ngón

Từ muôn đời nay, ai cũng biết lá ngón là một thứ cực độc. Chỉ cần vài lá nhỏ, đủ kết liễu một cuộc đời tươi đẹp. Ấy thế nhưng, có một nơi, người ta trồng lá ngón ngay trong vườn nhà để dùng như một món khoái khẩu. Chưa hết, loài lá có hoa nở trong mùa xuân này được coi là đặc sản trong mâm cỗ ngày Tết của họ, nếu không có món lá ngón thì coi như không có… Tết!

Lá ngón ăn được ở Mường So tròn và to hơn lá ngón có độc. Ảnh: C.T
Lá ngón ăn được ở Mường So tròn và to hơn lá ngón có độc. Ảnh: C.T

Lá ngón “làm sang” mâm cỗ

Trong chuyến đi công tác cuối năm về tỉnh Lai Châu, tôi được một người bạn học cũ mời về nhà chiêu đãi món… lá ngón. Vừa nghe tên, tôi đã giật thót bởi từ trước đến nay, mọi người đều biết lá ngón là một loại kịch độc gây chết người. Đoán biết sự hoang mang hiện rõ trên khuôn mặt tôi, anh bạn cười nắc nẻ, trấn an: “Đây là loại lá ngón ăn được, rất ngon là đằng khác. Với người Thái trắng bọn tớ, ngày lễ, ngày Tết mâm cỗ mà thiếu món lá ngón là mất sang”.

Câu chuyện của người bạn cũ khiến tôi đầy hoài nghi và tò mò. Như để chứng minh về loại lá ngón ăn được này, cậu bạn hứa sẽ đưa tôi về vùng đất Mường So - nơi mà người dân coi lá ngón là một món đặc sản.

5h sáng hôm sau, trong cái lạnh cuối năm, tôi và người bạn chạy xe máy về quê anh – một bản làng người Thái trắng - ở xã Mường So, huyện Phong Thổ, Lai Châu. Vượt qua những con đường ngoằn ngèo với cả trăm khúc cua, lại là vùng núi cao nên cả hai đều thấm mệt. Dù vậy, nghĩ đến món lá ngón ăn mà không chết do anh bạn kể, tôi vô cùng hào hứng.

Đến Mường So đúng phiên chợ sáng, tôi dạo quanh vài vòng chợ thì quả thật, có rất nhiều người chào mua… lá ngón. Thấy chúng tôi, người phụ nữ dân tộc Thái trắng nhanh miệng chào: “Các chú mua rau rừng đi, tươi ngon lắm. Hôm nay, có cả lá ngón, dịp Tết nên khan hiếm. Các chú mua nhiều về mà ăn dần”. Người phụ nữ này cũng cho biết, giá một bó lá ngón là 4.000 đồng, nấu canh được hai bữa, xào thì đầy một đĩa to.

Tại các chợ cóc ven đường, nhiều người dân bày bán lá ngón ăn được. Ảnh: C.T
Tại các chợ cóc ven đường, nhiều người dân bày bán lá ngón ăn được. Ảnh: C.T

Mang theo sự hoang mang chưa dứt, tôi tìm đến nhà già làng Lò Văn Bắc - Người nắm giữ lịch sử lâu đời của dân tộc Thái trắng cũng như những gốc tích của nền văn hóa vùng cao riêng biệt. Vừa nghe giới thiệu có nhà báo dưới xuôi lên thăm, già Bắc cười vui như “bắt được vàng”. “Ở đây, xa trung tâm nên cứ có khách đến thăm là chúng tôi rất vui. Lại có dịp được khoe món lá ngón ăn không chết người của đồng bào Thái trắng. Mà chỉ Mường So chúng tôi mới có loại lá ngón này thôi nhé”, già Bắc vừa cười, vừa nói.

Theo già Bắc, cây lá ngón không độc được phát hiện từ rất lâu. Không ai biết lâu bao nhiêu mà chỉ hay, từ đời cha ông, các cụ đã biết vào rừng hái loại lá này về nấu ăn. Loại lá này nấu ăn rất ngon, có mùi thơm đặc biệt nên nhà này truyền tai nhà khác kéo nhau vào rừng hái lá ngón. Về sau, người dân lấy thân cây lá ngón về trồng tại vườn để tiện ăn dần và đãi khách phương xa như một thứ đặc sản của người Thái trắng.

Ăn Tết phải có món lá ngón

Bà Trần Thị Thái, 70 tuổi ở thôn Tây Nguyên, xã Mường So đang hái lá ngón để mang ra chợ bán. Ảnh: Cao Tuân
Bà Trần Thị Thái, 70 tuổi ở thôn Tây Nguyên, xã Mường So đang hái lá ngón để mang ra chợ bán. Ảnh: Cao Tuân

Những cây lá ngón ăn chết người mà chúng tôi từng chứng kiến trong rất nhiều vụ việc đau lòng ở vùng cao còn có tên là cây cỏ ngón, thuốc rút ruột. Đây là loại cây cực độc, lá dài, đầu lá nhọn hình lưỡi mác. Hoa của loại lá ngón độc này màu vàng, mọc thành chùm ở đầu ngọn và kẽ lá. Loại lá này độc đến mức một người chỉ cần ăn 3 lá là chất độc ngấm vào cơ thể và tử vong ngay sau ít phút. Thành thử, cứ nghe đến lá ngón là người dân vùng cao nói riêng và mọi miền nói chung sợ hãi.

Già Bắc kể, ngày trước, dân làng cũng từng mang hai loại lá ngón này ra so sánh với nhau. Cây lá ngón ăn được ở xã Mường So cũng có thân leo giống như cây lá ngón độc, có điều lá của nó tròn và ngắn hơn, bản lá thì như bàn tay. Sau một thời gian mang về trồng tại vườn, người dân phát hiện hoa của hai loại cây này cũng khác nhau. Cây lá ngón độc thường nở hoa trong khoảng thời gian từ tháng 6 tới tháng 10, còn cây lá ngón ăn được lại nở hoa vào dịp gần Tết Nguyên đán. Từ đó, người Thái trắng ở Mường So bắt đầu dùng lá và hoa của cây này để luộc, nấu canh hoặc làm các món xào thay rau rừng. Những món ăn này dần trở nên phổ biến và quen thuộc trong những bữa cơm của dân bản. Trong lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu ngày Tết của người Thái trắng ở Mường So thì nhất định phải có món… lá ngón.

Nói rồi ông Bắc mời chúng tôi ở lại ăn bữa cơm với món lá ngón xào hoa tỏi để biết mùi vị của loài cây cực lạ này. Ban đầu tôi cứ rờn rợn, sợ nhỡ ra ở cái chốn thâm sơn cùng cốc này thì biết làm sao… Vậy nhưng trước sự nhiệt tình của chủ nhà, lẫn lời đảm bảo ban đầu của anh bạn thân, tôi đành quyết định “đánh quả liều” để thưởng thức món đặc sản này. Bữa cơm rau lá ngón dọn lên trong nỗi hoang mang của tôi. Gìn dứ một lúc, nhìn chủ nhà “ăn mẫu” mấy gắp, tôi mới dám đưa nhón lá ngón nhỏ vào miệng. Lạ kỳ, miếng rai lá ngón xào đầu tiên đã cho tôi cảm nhận mùi vị ngọt bùi như rau rừng nhưng lại thơm hơn. Lúc này thì tôi vừa ăn vừa nhâm nhi cái vị ngon khó tả của nó. Cùng với những chén rượu ngô nồng ấm, chúng tôi đã được ăn bữa cơm rất ngon, đặc biệt là hương vị không thể nào quên của món rau ngón rừng với gia đình già làng Bắc.

Trước khi chuẩn bị tạm biệt bản So, già Bắc giới thiệu chúng tôi sang nhà bà Trần Thị Thái (70 tuổi, thôn Tây Nguyên, xã Mường So) để mua vài bó lá ngón về xuôi làm quà. Dẫn chúng tôi ra vườn, vừa hái lá ngón bà Thái vừa giới thiệu: “Loại lá ngón này ăn ngon lắm, xào với thịt thì hết ý. Còn nếu xào với hoa đu đủ đực thì khắc chế được cả bệnh ung thư gan và điều trị bệnh gan nhiễm mỡ (?)”.

Bà Thái cũng cho biết, từ 7 năm trước, khi bà đi làm rừng phát hiện loại cây giống hệt cây lá ngón mà mọi người vẫn thường ăn nên lấy về trồng. Loại cây này ra lá quanh năm, đến mùa xuân thì nhiều hoa. Do nhà bà trồng nhiều nên mỗi buổi sáng bà thường hái khoảng chục bó mang ra chợ bán với giá 3.000 – 4.000 đồng/bó.

“Cứ mang ra bao nhiêu là hết bấy nhiêu. Nhiều hôm không còn lá ngón để mang ra chợ bán một số người thích ăn lại vào tận nhà tôi hỏi mua. Một số người đang dùng để chữa bệnh gan nhiễm mỡ thấy hiệu quả nên cứ gạ mua bằng được. Còn nếu dùng lá ngón để gói thịt chua thì rất hợp và dậy mùi. Ngày Tết, nhà nào mà có vườn cây lá ngón để đãi khách là nhất Mường So đấy”, bà Thái chia sẻ.

Theo lời bà Thái, đặc biệt nhất, trong lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu (lễ hội ẩm thực) của người Thái Mường So ngày xuân thì chắc chắn phải có lá ngón. Đây là dịp để người dân tạ ơn thần linh, ông bà, tổ tiên đã ban phúc cho một vụ mùa bội thu. Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu được tổ chức tại bản Huổi Én, xã Mường So với cuộc thi nấu ăn của người Thái. Các món ăn được người Thái kết hợp với các loại gia vị lấy trong rừng như: Mắc khén (hay còn gọi là hạt tiêu rừng), thảo quả… Những loại gia vị này được tẩm ướp cùng với thực phẩm tạo nên hương vị đặc trưng trong các món ăn của núi rừng Tây Bắc nói chung và người Thái trắng nói riêng.

Miền gái đẹp

Không chỉ nổi tiếng với món lá ngón ăn được, Mường So còn nức danh là miền gái đẹp. Nhà thơ Trần Mạnh Hảo từng viết những dòng cảm xúc khi đến thăm: “Nơi hoa bản nở thành người con gái Thái”. Không ít khách phương xa đã không thể cầm lòng được với những “bông hoa rừng hoang sơ” toát ra từ các thiếu nữ Thái ở vùng này. Không biết thế giới có những cuộc thi hoa hậu từ khi nào và cuộc thi hoa hậu Việt Nam chính thức tổ chức lần đầu tiên ở đâu, nhưng những cô gái Thái ở Mường So đã thi sắc đẹp từ rất lâu. Mỗi năm, số người nhận “vương miện” ngày càng nhiều. Áp lực cuộc sống không nhiều cộng với tinh thần văn hóa đầy đủ làm cho con người nơi đây luôn tươi trẻ.

Chưa biết tên khoa học

Trao đổi với PV báo GĐ&XH, ông Nguyễn Thế Hải, Trưởng phòng NN&PTNT huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu cho biết: “Đúng là ở Mường So người dân thường ăn một loại lá trông giống hệt lá ngón nhưng to hơn một chút. Ở các cuộc thi ẩm thực vùng miền, người Thái trắng cũng coi món lá ngón như một món đặc sản. Đến nay, chúng tôi cũng chưa biết chính xác tên khoa học của loài lá này là gì, chỉ biết rằng loại lá này ăn rất ngon và không độc. Đặc biệt, nghe bà con nói thì món lá ngón này còn ngăn chặn được những bệnh hiểm nghèo như ung thư, gan nhiễm mỡ...”.

Theo Báo Gia đình & Xã hội

MỚI NHẤT
Ngắm bộ ảnh cưới đẹp nhất Hội An
Ngắm bộ ảnh cưới đẹp nhất Hội An

(Dân trí) - Được bình chọn vào top 10 thành phố lãng mạn nhất thế giới, Hội An là chốn hẹn hò lý tưởng cho các cặp tình nhân và là nơi thực hiện những bộ ảnh cưới đẹp lung linh. Valentine (14/2), cùng xem lại những bức ảnh đoạt giải Cuộc thi Ảnh cưới đẹp ở Hội An.

Thứ bảy, 13/02/2016 - 08:39

Những mẹo phong thủy giúp gia chủ có nhiều tài lộc trong năm 2016
Những mẹo phong thủy giúp gia chủ có nhiều tài lộc trong năm 2016

Cũng giống như khí âm, dương tồn tại trong tự nhiên, mỗi căn phòng, mỗi căn nhà đều có những khu vực tốt và xấu và ai cũng mong muốn gia đình mình sẽ đón được nhiều tài lộc trong năm mới. Những cách đơn giản sau sẽ giúp bạn có được sự thịnh vượng trong năm mới.

Thứ bảy, 13/02/2016 - 07:04

Những nhận thức sai lầm khi đi lễ chùa đầu năm
Những nhận thức sai lầm khi đi lễ chùa đầu năm

Thực tế, nhiều người không hiểu rõ bản chất về lễ chùa dẫn đến những việc làm và suy nghĩ sai lầm…

Thứ bảy, 13/02/2016 - 06:52

Những món quà Valentine “triệu đô” của giới thượng lưu
Những món quà Valentine “triệu đô” của giới thượng lưu

(Dân trí) - Quà tặng cho ngày lễ Tình nhân Valentine’s Day thực sự là "điều muốn nói" của những người yêu nhau. Các tỷ phú nổi tiếng cũng có cách chọn quà riêng “không đụng hàng”. Dưới đây là những món quà chỉ dành cho giới quý tộc lắm tiền nhiều của.

Thứ bảy, 13/02/2016 - 06:36

Bữa cơm đoàn viên thực tế ảo của người lính đảo
Bữa cơm đoàn viên thực tế ảo của người lính đảo

Trước Tết này, chắc hẳn anh Đặng Văn Họa – đồn biên phòng đảo Lý Sơn và nhiều người xem VTV chưa bao giờ nghe đến cụm từ “thực tế ảo”. Nhưng sau 30 Tết năm nay, hẳn “thực tế ảo” sẽ là một trải nghiệm khó quên của anh Họa và nhiều người xem, khi chứng kiến công nghệ ấy đã giúp anh Họa một bữa cơm Tết thật kỳ lạ với người thân dù đang ở cách xa họ hơn ngàn cây số.

Thứ bảy, 13/02/2016 - 06:00

Chật kín Thánh đường lớn nhất Bạc Liêu ngày Tết
Chật kín Thánh đường lớn nhất Bạc Liêu ngày Tết

(Dân trí) - Mấy ngày qua, hàng ngàn người từ khắp nơi đã đổ về Thánh đường Tắc Sậy- thánh đường lớn nhất tỉnh Bạc Liêu- để cúng viếng, cầu bình an đầu năm mới.

Thứ sáu, 12/02/2016 - 03:20

Nụ cười và nước mắt của kiều nữ nhậu thuê
Nụ cười và nước mắt của kiều nữ nhậu thuê

Với một cô gái chuyên nhậu thuê, chỉ nhậu tốt là chưa đủ, mà còn phải có ngoại hình khá trở lên, khả năng ứng xử khéo léo và có học thức.

Thứ sáu, 12/02/2016 - 07:37

Cận ngày lễ tình nhân, hoa Đà Lạt "cháy hàng"
Cận ngày lễ tình nhân, hoa Đà Lạt "cháy hàng"

(Dân trí) - Lễ tình nhân (14/2) đang cận kề, nhiều loại hoa Đà Lạt (Lâm Đồng) đang trở nên khan hiếm, đội giá tăng cao. Tuy nhiên, hiện tại nhiều nhà vườn không còn hoa cung cấp cho thị trường, đặc biệt là hoa hồng đang được coi là “cháy hàng”.

Thứ sáu, 12/02/2016 - 07:24

Có điện rồi, việc học hành của các cháu sẽ được đảm bảo hơn!
Có điện rồi, việc học hành của các cháu sẽ được đảm bảo hơn!

(Dân trí) - Sau hàng chục năm sống trong bóng tối, chỉ biết đến ánh đèn dầu, cây nến thì mùa Xuân này, hàng nghìn hộ dân ở các bản làng khó khăn thuộc huyện miền núi Đakrông, tỉnh Quảng Trị, sẽ được đón một cái Tết căng tràn niềm vui, bởi ước nguyện có nguồn điện chiếu sáng đã trở thành hiện thực.

Thứ sáu, 12/02/2016 - 05:00

Hóa vàng sau 3 ngày Tết: Người Việt đang hiểu sai quan niệm
Hóa vàng sau 3 ngày Tết: Người Việt đang hiểu sai quan niệm

Cứ sau 3 ngày Tết, các gia đình thường hay làm lễ hóa vàng, coi như hết Tết và có nhiều người cho rằng lúc đó là tiễn tổ tiên đi sau 3 ngày ăn Tết cùng gia đình.

Thứ năm, 11/02/2016 - 03:07

Những câu chúc tết hay nhất trên Facebook
Những câu chúc tết hay nhất trên Facebook

Dưới đây là tổng hợp những câu chúc tết hay nhất trên Facebook.

Thứ năm, 11/02/2016 - 07:00

24 dinh thự của người nổi tiếng khiến bạn "há hốc mồm"
24 dinh thự của người nổi tiếng khiến bạn "há hốc mồm"

(Dân trí) - Ai trong chúng ta cũng đều muốn sống cuộc sống của một người nổi tiếng, bởi sự xa hoa bên trong. Nổi tiếng thường đi kèm với sự giàu có, điều đó có nghĩa người nổi tiếng đủ khả năng mua được những căn nhà tuyệt vời nhất trên thế giới.

Thứ năm, 11/02/2016 - 06:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Thành Vinh yên tĩnh và đẹp lạ ngày Tết
Thành Vinh yên tĩnh và đẹp lạ ngày Tết

(Dân trí) - Thời gian đã chuyển sang chiều Mồng 3 Tết (10/2/2016), thành phố Vinh (Nghệ An) vẫn yên tĩnh đến lạ. Hàng quán dường như vẫn ngủ yên, các cửa hiệu, siêu thị đóng cửa.

Thứ tư, 10/02/2016 - 10:09

Hàng chục ngàn khách hành hương đổ về đỉnh núi Cấm cầu an
Hàng chục ngàn khách hành hương đổ về đỉnh núi Cấm cầu an

(Dân trí) - Trong 3 ngày đầu năm của Tết Bính Thân 2016 đã có hàng chục ngàn lượt khách hành hương đổ về khu du lịch cáp treo Núi Cấm (huyện Tịnh Biên, An Giang) để tham quan, hành hương và thả cá phóng sinh cầu bình an, may mắn trong năm mới.

Thứ tư, 10/02/2016 - 04:56

Những vật dụng trang trí đón tài lộc trong năm mới
Những vật dụng trang trí đón tài lộc trong năm mới

Những món đồ trang trí không chỉ giúp không gian sống thêm sinh động mà còn mang ý nghĩa may mắn cho năm mới.

Thứ tư, 10/02/2016 - 12:00

Xem những chiêu trò "không thể nhịn cười" của linh vật năm Bính Thân
Xem những chiêu trò "không thể nhịn cười" của linh vật năm Bính Thân

(Dân trí) - Sẵn sàng đùa nghịch, thậm chí "cả gan" lấy trộm đồ của du khách hay "chọc ghẹo" cả cô gái mặc bikini..., những con khỉ tinh nghịch, thông minh và có phần láu cá, luôn có những hành động khiến người xem phải phì cười.

Thứ tư, 10/02/2016 - 08:46

Bánh Tết xứ Quảng
Bánh Tết xứ Quảng

(Dân trí) - Ngày Tết ở Quảng Nam rất nhiều món ngon đậm đà hương vị quê nhà; đặc biệt có 4 loại bánh hầu như nhà nào cũng có là bánh tét, bánh tổ, bánh nổ, bánh in.

Thứ tư, 10/02/2016 - 07:55

Nghịch cảnh biếu Tết nhà nội, nhà ngoại của chồng đại gia
Nghịch cảnh biếu Tết nhà nội, nhà ngoại của chồng đại gia

Tôi mới lấy chồng được 4 tháng, tết này là tết đầu tiên tôi phải lo lắng và nghĩ ngợi đến chuyện quà biếu bên nội bên ngoại.

Thứ tư, 10/02/2016 - 07:46

Khám phá địa điểm nghỉ dưỡng ngày lễ tết của giới siêu giàu thế giới
Khám phá địa điểm nghỉ dưỡng ngày lễ tết của giới siêu giàu thế giới

(Dân trí) - Những hòn đảo yên tĩnh với vùng biển đẹp nên thơ, nơi có đầy đủ mọi dịch vụ tiện nghi, thường sẽ trở thành điểm đến lý tưởng của "giới siêu giàu" trên thế giới.

Thứ tư, 10/02/2016 - 07:22

Gặp “nàng thơ” 9 tháng tuổi của làng thời trang thế giới
Gặp “nàng thơ” 9 tháng tuổi của làng thời trang thế giới

(Dân trí) - Công chúa nhỏ Charlotte của của Hoàng gia Anh mới chỉ 9 tháng tuổi nhưng “tên tuổi” của cô bé đã lừng lẫy trong làng thời trang thế giới. Thương hiệu Marc Jacobs đã lấy cảm hứng từ cô công chúa xứ Cambridge để tạo ra một mẫu son mang tên Charlotte.

Thứ ba, 09/02/2016 - 05:07

Phát ngượng vì chồng chỉ lì xì bố mẹ vợ 50 nghìn đồng
Phát ngượng vì chồng chỉ lì xì bố mẹ vợ 50 nghìn đồng

Mang tiếng cưới được anh con rể quý mà ngày tết chỉ sang lì xì nhà ngoại được 50 nghìn đồng.

Thứ ba, 09/02/2016 - 05:01

Mong mau tới Tết dựng nêu ăn chè
Mong mau tới Tết dựng nêu ăn chè

(Dân trí) - Trong ký ức của tôi, của những đứa trẻ quê ngày ấy cây nêu hiện lên sừng sững, lung linh như vừa bước ra từ câu chuyện cổ tích, lý thú và đầy mê hoặc.

Thứ ba, 09/02/2016 - 01:44

Tục lì xì đầu năm và những kiêng kị cần biết
Tục lì xì đầu năm và những kiêng kị cần biết

(Dân trí) - Lì xì là một tục lệ đẹp trong dịp Tết Nguyên đán ở Việt Nam cũng như một số nước châu Á. Tuy nhiên, lì xì và nhận lì xì thế nào cho đúng thì không phải ai cũng biết.

Thứ ba, 09/02/2016 - 11:36

Đố vui: Thử tài nhận biết màu sắc
Đố vui: Thử tài nhận biết màu sắc

(Dân trí) - Màu sắc, tưởng như là đơn giản nhưng đôi khi chúng trở nên phức tạp hơn bao giờ hết. Mời bạn đọc thử nhận biết màu sắc qua các bức hình sau.

Thứ ba, 09/02/2016 - 11:00