Bóng đèn phát sáng 125 năm liên tục chưa hỏng và sự thật gây bất ngờ

Bóng đèn 125 tuổi vẫn phát sáng

Đầu mùa hè năm nay, một nhóm người đã tập trung bên trong trạm cứu hỏa số 6 ở Livermore thuộc bang California, Mỹ để hát mừng sinh nhật một "nhân vật đặc biệt".

Đó là chiếc bóng đèn sợi đốt mang tên Centennial Light, đến nay đã có tuổi đời 125 năm. Đây được xem là một trong những bóng đèn lâu đời nhất thế giới vẫn còn hoạt động. 

Centennial Light được sản xuất bởi Shelby Electric, một công ty của Mỹ từng nổi tiếng với những bóng đèn sợi đốt được chế tạo thủ công vào cuối thế kỷ 19.

Năm 1901, công ty điện và ánh sáng Livermore đã tặng chiếc bóng đèn cho sở cứu hỏa. Đến nay, chiếc bóng vẫn phát sáng trừ những lần bị tắt do mất điện hoặc chuyển đi nơi khác.

Suốt hơn một thế kỷ qua, chiếc bóng đèn được treo ở ít nhất 4 vị trí. Ban đầu, sở cứu hỏa đặt nó trong căn nhà chứa vòi chữa cháy rồi một số nơi khác.

Đến năm 1976, sở cứu hỏa dời chiếc bóng đèn và chuyển tới trạm số 6 cũng là địa điểm hiện tại của ngày nay. Bóng đèn được đặt trong chiếc hộp thiết kế đặc biệt. Thời gian bóng đèn bị tắt do di chuyển là 22 phút.

Khi tới trạm cứu hỏa số 6, bóng đèn Centennial Light được thắp sáng và tiếp tục hoạt động cho tới hiện tại.

Sự thật gây bất ngờ

Ngày nay, bóng đèn là vật dụng quen thuộc trong mọi gia đình. Tuy nhiên, vào thế kỷ 19, chúng từng được xem là mặt hàng xa xỉ và được sản xuất thủ công.

Những người thợ khi đó phải tìm cách tối ưu từng sản phẩm để bóng có thể hoạt động lâu nhất có thể.

Bóng đèn sợi đốt thời kỳ đầu sử dụng nguyên lý tương đối đơn giản. Nó gồm một sợi dây kim loại mảnh được đặt bên trong vỏ thủy tinh kín khí. Khi dòng điện chạy qua, sợi dây nóng lên đến mức phát sáng.

Tuy nhiên, chính nguyên lý này tạo ra một bài toán khó đối với các nhà sản xuất. Đó là, bóng càng sáng thì càng nóng và tuổi thọ càng ngắn.

Chiếc bóng đèn Centennial Light chỉ tiêu thụ khoảng 4W điện. Không những vậy, nó còn phát sáng yếu hơn một bóng đèn 4W thông thường do hiệu suất rất thấp.

Theo nhận định của các chuyên gia, có khả năng những người thợ của công ty Shelby Electric tạo ra chiếc bóng đèn này vô tình làm ra một bóng đèn có cấu tạo đặc biệt khiến sợi đốt không cần hoạt động ở nhiệt độ quá cao.

Chính việc hoạt động ở mức công suất rất thấp và không quá nóng đã giúp sợi đốt ít bị hao mòn. Nói cách khác, Centennial Light không phải là một "siêu bóng đèn" có khả năng vừa sáng rực vừa hoạt động hơn một triệu giờ. Nó còn mờ hơn bóng đèn 4W thông thường do hoạt động kém hiệu quả nên thời gian tồn tại đã kéo dài 125 năm.

Nếu chỉ nhìn vào tuổi thọ, một bóng đèn có thể hoạt động hàng chục nghìn hoặc thậm chí hàng trăm nghìn giờ nghe có vẻ lý tưởng. Nhưng nếu bóng đèn đó phát ra ánh sáng quá yếu, tiêu thụ điện không hiệu quả hoặc có giá thành cao, người tiêu dùng chưa chắc đã muốn mua.

Đây chính là bài toán mà ngành công nghiệp bóng đèn phải giải quyết. Các nhà sản xuất không chỉ cạnh tranh về việc bóng có thể sáng bao lâu mà còn phải cân bằng giữa độ sáng, hiệu suất, chi phí sản xuất và lượng điện tiêu thụ.

Một bóng đèn có tuổi thọ 1.000 giờ nhưng đủ sáng, giá hợp lý và tiêu thụ điện ở mức chấp nhận được có thể thực tế hơn nhiều so với một bóng đèn sống hàng trăm nghìn giờ nhưng chỉ phát ra ánh sáng yếu.

Vì vậy, bóng đèn Centennial Light không thực sự chứng minh rằng các nhà sản xuất trong quá khứ đã cố tình làm bóng đèn hiện đại nhanh hỏng.

Ngược lại, nó cho thấy sự đánh đổi về mặt vật lý giữa độ sáng và tuổi thọ của bóng đèn sợi đốt. 

Ngày nay, sau bóng đèn sợi đốt, ngành công nghiệp dần chuyển sang đèn huỳnh quang và sau đó là đèn LED. Những công nghệ này không chỉ có tuổi thọ cao hơn mà còn tiết kiệm điện và hoạt động hiệu quả hơn bóng đèn sợi đốt truyền thống.

Sau 125 năm, ánh sáng của đèn Centennial Light có thể không rực rỡ. Nhưng chính sự mờ nhạt ấy lại là một phần quan trọng giúp nó trở thành cây bóng đèn đặc biệt nhất thế giới.