6 chàng trai Việt mở công ty với 30 triệu đồng và dấu ấn triệu USD ở Nhật

Quán cà phê góc phố Hà Nội một ngày giữa năm 2012, Lê Văn Hoàng - 26 tuổi - gặp người bạn cùng lớp Trịnh Công Huân để gửi thiệp mời cưới thì bất ngờ nghe bạn rủ... nghỉ việc.

Lời đề nghị đến vào lúc Hoàng đang giữ vị trí quản lý ở tập đoàn công nghệ hàng đầu Việt Nam và chuẩn bị bước vào đời sống hôn nhân, xây dựng tổ ấm riêng.

Ổn định hay bứt phá? Khởi nghiệp từ tay trắng thực hiện giấc mơ ấp ủ thời sinh viên, nhưng chưa rõ sẽ thành hay bại? Lê Văn Hoàng trăn trở...

Dòng hồi ức về những ngày đầu gian khó bỗng bị cắt ngang khi điện thoại hiện thông báo. Đó là những hình ảnh nóng hổi gửi về từ Diễn đàn Công tư về hợp tác kinh tế và khoa học công nghệ Việt Nam - Nhật Bản sáng 9/11 tại Tokyo, Nhật Bản.

Sự kiện có sự góp mặt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đại diện phía Nhật Bản, lãnh đạo nhiều doanh nghiệp 2 nước.

Tại sự kiện, Công ty Cổ phần Kaopiz Holdings do anh Hoàng làm Tổng Giám đốc đã trao văn kiện hợp tác phát triển giải pháp công nghệ với KDDI Biz Edge - doanh nghiệp thành viên thuộc Tập đoàn viễn thông KDDI (Nhật Bản).

Lần hợp tác này nối dài danh sách hơn 1.000 dự án của công ty công nghệ phát triển từ giấc mơ của 6 kỹ sư Bách khoa hơn 10 năm trước.

Chỉ với số vốn góp chung 5 triệu đồng mỗi người, 6 chàng trai đã từng bước xây dựng một công ty lớn mạnh, nâng số nhân sự lên hơn 800 người, doanh thu hàng trăm tỷ đồng mỗi năm.

Không chỉ khiến cuộc sống của bản thân bước sang trang mới, họ còn tạo dựng môi trường để nhiều kỹ sư trẻ phát triển sự nghiệp, an cư lạc nghiệp với chính sách hỗ trợ trả lãi 2 năm đầu cho nhân sự có đóng góp tích cực khi mua nhà Hà Nội...

Bỏ việc lương cao, góp vốn mở công ty

Nhớ lại 12 năm trước, CEO Lê Văn Hoàng chia sẻ, ngày ấy anh và 3 người bạn cùng lớp Trịnh Công Huân, Phùng Chí Hướng, Vũ Ngọc Quân kết hợp cùng 2 người em khóa dưới Lê Hải Băng, Đặng Văn Hiến thành lập công ty, đặt mục tiêu hướng tới thị trường Nhật Bản.

Từ ngày đi học, cả nhóm đã tham gia các chương trình hợp tác giữa Đại học Bách khoa Hà Nội với Nhật Bản, được học tiếng Nhật. Bản thân anh Hoàng cũng có 4  năm du học tại đất nước mặt trời mọc, còn các thành viên khác cũng từng có thời gian làm việc tại quốc gia này.

Năm 2014, nhận thấy xu hướng nhiều doanh nghiệp Nhật Bản bắt đầu dịch chuyển hoạt động sang Việt Nam, lại sẵn am hiểu thị trường này, cả nhóm quyết định góp 5 triệu đồng mỗi người làm vốn khởi nghiệp.

Theo anh Hoàng, thời điểm đó, một số thành viên đã có gia đình, một số có công việc tại các doanh nghiệp lớn với mức thu nhập rất tốt. Việc từ bỏ một công việc ổn định để khởi nghiệp không phải quyết định dễ dàng. Họ cũng hiểu rằng, cả nhóm có thể thất bại, nhưng nếu không thử sức, họ sẽ không biết khả năng của mình đến đâu.

Sáu người sau đó dùng 30 triệu đồng vốn góp để mua tên miền và lập công ty, còn lại tận dụng chính chất xám của mỗi người để nhận về các dự án, chắt chiu từng khoản tiền đầu tiên.

Khi có chút vốn liếng, cả nhóm thuê một văn phòng nhỏ trên đường Tố Hữu. Gọi là văn phòng nhưng nơi đây khá chật chội, luôn trong tình trạng… thiếu chỗ ngồi. Mỗi lần cần tuyển dụng nhân sự mới, nhân sự cũ phải tạm ra ngoài để lãnh đạo có chỗ tiếp ứng viên. Có hôm không thể sắp xếp, gian phòng được chia đôi, một bên sếp phỏng vấn, bên kia nhân viên vẫn ngồi làm việc bình thường.

Văn phòng đơn sơ của nhóm kỹ sư khi mới khởi nghiệp và bữa tiệc mừng sinh nhật công ty 1 tuổi.

Văn phòng nhỏ, trang thiết bị luôn trong tình trạng thiếu thốn. Bàn ghế được mua bổ sung dần theo nhu cầu nên mỗi chiếc một kiểu. Không ít ứng viên khi đến tuyển dụng đã "quay xe" vì nhận thấy, không gian làm việc tạm bợ, thiếu chuyên nghiệp, khác xa với những công ty lớn họ từng đến.

Tuy nhiên, cũng có những kỹ sư trẻ, bỏ qua vẻ hào nhoáng bên ngoài, xách chiếc máy tính đến nhận việc ngay sau buổi đầu phỏng vấn bởi cảm nhận được đam mê, nhiệt huyết từ những founder (nhà sáng lập) 8X.

Do nguồn lực tài chính hạn chế, các kỹ sư trẻ khi ấy phải tiết kiệm từng chút một. Họ không thuê lao công mà dựng bảng phân công vệ sinh để mọi người thay nhau dọn dẹp văn phòng, đổ rác, quét nhà. Các founder đến nhân viên chia nhau làm mỗi ngày, không có sự phân biệt vị trí hay công việc.

Thời gian ấy, mỗi ngày, nhóm anh Hoàng gần như chỉ ngủ 4-5 tiếng. Mỗi người đảm nhận một việc riêng, từ tìm kiếm khách hàng, triển khai dự án... Ngoài ra, họ phải học thêm về quản trị doanh nghiệp, vận hành công ty bởi đó là những kỹ năng hoàn toàn mới với dân kỹ thuật.

"Tính ra, cả năm tôi ăn chung với gia đình được vài ba bữa cơm tối, bởi ngày nào cũng đến công ty lúc 9h sáng, về nhà khi đã 9h tối. Nhiều khi để kịp tiến độ, chúng tôi làm việc đến 2-3h sáng. Khi ấy còn trẻ, sức khỏe tốt, mọi người đều có nhiều năng lượng và quyết tâm", CEO Lê Văn Hoàng nhớ lại.

Cũng theo vị Tổng Giám đốc, giai đoạn đầu không ít gian nan, nhất là khi công ty chịu ảnh hưởng bởi khó khăn chung của chu kỳ kinh tế những năm 2015-2016. Khi đó, công ty chưa có trụ sở ở Nhật Bản nên các dự án còn nhỏ giọt, quy mô chưa lớn.

Tuy nhiên, điều may mắn là nhóm 6 kỹ sư luôn đoàn kết, chưa từng có mâu thuẫn lớn hay tranh cãi tới mức ảnh hưởng đến công việc.

Phía sau họ, những người vợ luôn đồng hành, ủng hộ. Ở công ty, luôn có những nhân sự trẻ nhiệt huyết, gắn bó. "Đây chính là nền tảng quan trọng giúp chúng tôi vượt qua những giai đoạn khó khăn", anh Hoàng nói.

Bài học đầu tiên và hành trình xây dựng chỗ đứng tại Nhật Bản

Theo anh Lê Văn Hoàng, Nhật Bản là thị trường chiến lược của công ty. Đây là thị trường giàu tiềm năng về công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Tuy nhiên, đây cũng là quốc gia nổi tiếng với những yêu cầu khắt khe với chất lượng sản phẩm, tiến độ và uy tín của đối tác.

Các doanh nghiệp Nhật Bản đặc biệt coi trọng chữ tín, sự tỉ mỉ và việc thực hiện đúng cam kết. Để xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài, doanh nghiệp Việt phải chứng minh năng lực từ những công việc nhỏ nhất.

Hành trình chinh phục thị trường Nhật Bản cũng để lại cho doanh nghiệp không ít bài học đắt giá. Trước năm 2016, Kaopiz từng hợp tác với một doanh nghiệp Nhật Bản với kỳ vọng có thể thành lập công ty chung. Theo kế hoạch, phía Nhật phụ trách phát triển thị trường, còn Kaopiz đảm nhiệm phát triển phần mềm.

Do nóng vội mở rộng hoạt động, hai bên chưa dành đủ thời gian tìm hiểu kỹ về nhau. Những bất đồng trong quá trình điều hành khiến việc hợp tác thất bại. Công ty chịu tổn thất tài chính đáng kể, phần vốn tích lũy trong 2-3 năm bị hao hụt nghiêm trọng.

"Ban đầu, chúng tôi nghĩ hợp tác với một doanh nghiệp bản địa sẽ là con đường nhanh và dễ dàng hơn. Tuy nhiên, việc tự mình phát triển thị trường đã mang đến sự chủ động, tự tin và nhiều giá trị lâu dài", anh Hoàng chia sẻ.

Năm 2016 đem đến bước ngoặt với doanh nghiệp công nghệ non trẻ, khi anh Trịnh Công Huân - Chủ tịch HĐQT quyết định chuyển cả gia đình sang Nhật sinh sống để mở chi nhánh, chinh phục khách hàng.

Theo anh Hoàng, người Nhật Bản vốn cẩn trọng, không gặp trực tiếp thì không an tâm giao việc. Tuy nhiên, khi đã chiếm được sự tin tưởng khách hàng, họ sẵn sàng hợp tác lâu dài.

Anh còn nhớ, năm 2016, một doanh nghiệp Nhật Bản hoạt động trong lĩnh vực giáo dục tìm đến, đề nghị xây dựng hệ thống website. Dự án có yêu cầu kỹ thuật phức tạp, thời hạn hoàn thành gấp, trùng với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán tại Việt Nam.

Thời điểm các gia đình sum họp đón năm mới, 4-5 kỹ sư của công ty miệt mài làm việc xuyên Tết nhằm đảm bảo tiến độ. Nỗ lực của nhóm kỹ sư Việt Nam được đền đáp khi dự án hoàn thành đúng tiến độ, khách hàng hài lòng. 

Ngay sau đó, đối tác quyết định mở rộng quy mô hợp tác lên gấp 5-6 lần, dù số nhân sự cần huy động vượt quá khả năng của công ty. Thay vì tìm kiếm đơn vị khác, doanh nghiệp Nhật Bản đồng ý để công ty tuyển dụng, đào tạo thêm kỹ sư, từng bước mở rộng dự án.

"Đến nay, sau hơn 1 thập kỷ, doanh nghiệp Nhật Bản nói trên vẫn là một trong những khách hàng lớn, duy trì hợp tác lâu dài với chúng tôi", anh cho hay.

Nhờ có nhân sự trực tiếp làm việc tại Nhật, các dự án phát triển phần mềm, chuyển đổi số (DX), AI/OCR, Cloud... của công ty tăng nhanh chóng qua mỗi năm. Nhiều sản phẩm tạo tiếng vang.

Vượt qua những khó khăn ban đầu, công ty từng bước mở rộng hoạt động tại Nhật Bản. Hiện công ty có khoảng 70 nhân sự làm việc tại đây, trong đó gần 10 người Nhật phụ trách tiếp thị, bán hàng và chăm sóc khách hàng. Năm 2026, công ty dự kiến đạt doanh thu khoảng 500 tỷ đồng, trong đó Nhật Bản chiếm hơn 90% tổng doanh thu.  

Giúp nhân viên thực hiện giấc mơ mua nhà

Những ngày đầu thành lập công ty, CEO Lê Văn Hoàng thường cùng nhân viên ăn trưa tại một quán cơm bình dân, mỗi suất khoảng 30.000 đồng. Trong bữa cơm giản dị ấy, anh em kể về các công ty khác có môi trường làm việc chuyên nghiệp, mức lương hấp dẫn và chế độ đãi ngộ tốt.

Những lời tâm sự khiến vị CEO không khỏi trăn trở. Bởi, đằng sau lời kể của nhân viên là những băn khoăn rất thực tế về tương lai. Liệu một công ty nhỏ mới thành lập có thể phát triển đến đâu? Thu nhập, phúc lợi của nhân viên sau này có được cải thiện? Và quan trọng hơn, liệu ban lãnh đạo có thể tạo dựng một môi trường đủ tốt để mọi người yên tâm gắn bó lâu dài?

"Nhân viên đã lựa chọn đồng hành với mình trong khi điều kiện làm việc còn nhiều hạn chế. Bởi vậy, tôi luôn tự hỏi phải làm thế nào để mọi người cảm thấy quyết định đi cùng mình là xứng đáng", anh Hoàng chia sẻ.

Những khó khăn về mặt bằng, lương thưởng dần được giải quyết khi năm 2020, doanh thu của công ty đạt mức gần 100 tỷ đồng. Đến nay, từ 6 người sáng lập và 4 nhân sự đầu tiên, công ty đã có hơn 800 nhân sự, trong đó có 70 người đang sinh sống và làm việc tại Nhật Bản.

Nhiều kỹ sư Việt đã coi Nhật Bản như quê hương thứ hai, mua nhà, lập gia đình, sinh con, có cuộc sống ổn định và có thể chăm lo cho người thân ở Việt Nam.

Đối với các nhân sự trong nước, anh Hoàng xây dựng nhiều chính sách động viên người lao động an tâm làm việc, cống hiến. Đặc biệt trong đó có chương trình K-Home, hỗ trợ trả lãi suất mua nhà Hà Nội 2 năm đầu đối với những nhân sự có nhiều đóng góp. Chương trình này đã triển khai hơn 5 năm.

Theo CEO sinh năm 1988, thời điểm mới thành lập, động lực khởi nghiệp của cả nhóm có thể xuất phát từ mong muốn xây dựng sự nghiệp, cải thiện cuộc sống cho bản thân và gia đình. Tuy nhiên, càng về sau, điều khiến họ cố gắng nhiều hơn chính là những người anh em, đồng nghiệp đã tin tưởng đi cùng họ trong suốt chặng đường dài.

"Nếu chỉ nghĩ cho mình thì chúng tôi không thể nỗ lực, bền bỉ được như vậy. Chúng tôi muốn công ty phát triển để các kỹ sư trẻ có môi trường làm việc tốt hơn, thu nhập tốt hơn và cơ hội trưởng thành trong nghề nghiệp.

Đặc biệt, chúng tôi muốn khẳng định trí tuệ công nghệ Việt, vươn ra thế giới một cách tự hào nhất, để công nghệ Việt Nam được ghi nhận bằng chất lượng, năng lực sáng tạo và những giá trị mang lại cho khách hàng quốc tế", anh Hoàng chia sẻ.

Thích ứng với AI, hướng tới vai trò đối tác đồng sáng tạo công nghệ

Dù đạt được những kết quả tích cực, anh Hoàng nhận định thị trường Nhật Bản đang thay đổi nhanh chóng trước sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI). Công nghệ này giúp nâng cao năng suất nhưng cũng đặt ra yêu cầu mới đối với các doanh nghiệp phát triển phần mềm.

"Chưa bao giờ tôi thấy AI thay đổi nhanh đến như vậy. Những hiểu biết của chúng ta cách đây 3 tháng có thể đã rất khác so với hiện tại. Để thích ứng, các phòng ban đang đẩy mạnh ứng dụng AI, mở rộng hoạt động tư vấn chuyển đổi số và hiện đại hóa những hệ thống công nghệ cũ tại Nhật Bản", anh tiết lộ.

Một dấu mốc mới là thỏa thuận hợp tác với KDDI Biz Edge, doanh nghiệp thành viên thuộc tập đoàn viễn thông KDDI, hướng tới nghiên cứu, phát triển các giải pháp chuyển đổi số.

Đối tác Nhật Bản có mạng lưới khách hàng rộng lớn, trong khi công ty sở hữu đội ngũ kỹ sư và kinh nghiệm phát triển phần mềm. Sự kết hợp này mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào thị trường Nhật Bản.

Tuy nhiên, điều khiến nam CEO trăn trở là vị thế của doanh nghiệp công nghệ Việt Nam trong chuỗi giá trị quốc tế.

Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp Việt chủ yếu tham gia thị trường Nhật Bản với vai trò gia công phần mềm theo yêu cầu. Lợi thế về nhân lực và chi phí cạnh tranh giúp doanh nghiệp có chỗ đứng, nhưng giá trị tạo ra còn hạn chế.

Trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ, nếu tiếp tục phụ thuộc vào lợi thế nhân công giá rẻ, doanh nghiệp Việt sẽ khó nâng cao vị thế.

"Không phải là câu chuyện công ty Nhật thuê một công ty Việt Nam thực hiện các yêu cầu của họ. Câu chuyện đặt ra hiện nay là hai bên cùng nhau đồng sáng tạo, hợp tác nhằm tạo ra giá trị cho doanh nghiệp hai nước", anh Hoàng nhấn mạnh.

Anh mong muốn có thêm những chương trình kết nối doanh nghiệp, hợp tác nghiên cứu, để doanh nghiệp công nghệ Việt cùng các tập đoàn Nhật Bản phát triển những sản phẩm có giá trị cao, đồng thời được tạo điều kiện về thủ tục đi lại để doanh nhân, kỹ sư Việt Nam thuận lợi tiếp cận khách hàng Nhật Bản.

Từ thực tế đó, anh Hoàng đặt kỳ vọng vào chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm góp phần thúc đẩy hợp tác khoa học công nghệ, AI và chuyển đổi số giữa hai nước.

"Chúng tôi mong muốn chuyến thăm sẽ mở ra nhiều cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ gia công phần mềm sang tư vấn, nghiên cứu và cùng các tập đoàn Nhật Bản phát triển những sản phẩm công nghệ có giá trị cao", vị CEO bày tỏ.

Ảnh: Nguyễn Hà Nam