Thứ bảy, 02/09/2017 - 07:15

Hồi ức của người "không được biểu lộ cảm xúc" giữa biển cờ hoa ngày 2/9/1945

Dân trí

“Nghe Bác đọc Tuyên ngôn độc lập, chúng tôi rất vui mừng, sung sướng khi đất nước thoát khỏi ách nô lệ, đất nước giành được độc lập, nhưng là nhiệm vụ quan trọng được quán triệt từ trước nên anh em chúng tôi không ai được biểu lộ cảm xúc như hàng vạn người dân có mặt ở Vườn hoa”.

72 năm đã trôi qua, nhưng ông Phạm Gia Đốc (SN 1924) - người đội trưởng bảo vệ Lễ đài Vườn hoa Ba Đình - vẫn bồi hồi, xúc động kể tường tận giây phút Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2/9/1945.

Trên bốn bức tường trong căn nhà nhỏ ở phố Hàng Quạt (quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội), ông Phạm Gia Đốc treo kín những bức ảnh chụp tại Vườn hoa Ba Đình ngày Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc Lập.

Bức ảnh chàng thanh niên 21 tuổi mặc đồng phục trắng, đứng nghiêm trang trước lễ đài, trước hàng vạn người dân, được ông Đốc coi đó là tài sản quý, nhắc nhở ông và các thành viên trong gia đình luôn nhớ đến những ngày tháng lịch sử hào hùng của dân tộc.

Ông Phạm Gia Đốc - một trong những chiến sĩ công an bảo vệ lễ đài Vườn hoa Ba Đình trong ngày 2/9/1945
Ông Phạm Gia Đốc - một trong những chiến sĩ công an bảo vệ lễ đài Vườn hoa Ba Đình trong ngày 2/9/1945

Năm nay đã 93 tuổi, dù đi lại khó khăn nhưng ông Phạm Gia Đốc vẫn minh mẫn hồi tưởng những kỷ niệm một thời.

Ông Phạm Gia Đốc sinh ra trong gia đình nghèo khó ở Hà Nội. Năm 1943, ông Đốc tham gia tổ chức Việt Minh.

“Nhiệm vụ của chúng tôi thời điểm đó là vận động nhân dân tham gia cách mạng, giữ gìn trật tự trên toàn địa bàn thành phố, nắm bắt tình hình địch, diệt trừ Việt gian... Vũ khí chúng tôi được trang bị rất thô sơ, trong khi công việc nguy hiểm bởi luôn đối đầu với quân Nhật, Pháp trong nội thành với vũ khí hiện đại”, ông Đốc nhớ lại.

Vượt qua những khó khăn, ông Đốc cùng những chiến sĩ công an Sở Công an Bắc Bộ góp phần quan trọng vận động, tập hợp quần chúng nhân dân tham gia cách mạng. Đến tháng 8/1945, khi thời cơ đến, các tổ chức ở Hà Nội đã nổi dậy tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Đến ngày 19/8/1945, cuộc tổng khởi nghĩa giành thắng lợi rực rỡ ở Hà Nội.

“Ngày tổng khởi nghĩa ở Hà Nội, các tầng lớp nhân dân tham gia rất đông, lấn át cả kẻ thù với vũ khí hiện đại. Từ mọi ngả đường, người dân cùng lực lượng tự vệ, trinh sát Việt Minh nhanh chóng chiếm đóng các vị trí quan trọng của kẻ thù như trại Bảo an binh, bốt cảnh sát… rồi tiến về khu vực Nhà hát Lớn”, ông Đốc bồi hồi kể.

Ngày 26/8/1945, Thường vụ Trung ương Đảng họp để bàn những chủ trương đối nội, đối ngoại trong tình hình mới. Cuộc họp cũng ra quyết định về việc tuyên bố bản Tuyên ngôn độc lập và chuẩn bị mít tinh lớn ở Hà Nội vào ngày 2/9.

Cuộc họp cũng đánh giá các địa điểm để tổ chức mít tinh và Trung ương đã quyết định chọn Vườn hoa Ba Đình (nay là Quảng trường Ba Đình).

Ông Phạm Gia Đốc cho biết, nhiệm vụ bảo vệ các thành viên Chính phủ lâm thời và quần chúng dự mít tinh được giao cho Sở Công an Bắc bộ cùng với quân đội và tự vệ Cứu quốc Hoàng Diệu.

Trước ngày diễn ra lễ mít tinh, ông Chu Đình Xương – Giám đốc Sở Công an Bắc bộ lựa chọn hàng chục đội trưởng công an trực tiếp bảo vệ lễ đài, trong đó có ông Phạm Gia Đốc.

Ông Phạm Gia Đốc và các chiến sĩ làm nhiệm vụ bảo vệ lễ đài trong ngày 2/9/1945
Ông Phạm Gia Đốc và các chiến sĩ làm nhiệm vụ bảo vệ lễ đài trong ngày 2/9/1945

“Làm nhiệm vụ quan trọng, nên khi được lựa chọn chúng tôi chưa biết thực hiện công việc gì. Hai ngày trước khi diễn ra lễ mít tinh chúng tôi được đưa đến xem xét địa bàn mình bảo vệ thì mới rõ nhiệm vụ cụ thể của từng người trong khu vực Vườn hoa Ba Đình trong ngày 2/9/1945”, ông Phạm Gia Đốc nói và cho biết, người bảo vệ trực tiếp Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời gian diễn ra lễ mít tinh là ông Chu Đình Xương, còn các chiến sĩ như ông bảo vệ vòng hai dưới lễ đài.

Vườn hoa Ba Đình là khu đất rộng có thể chứa hàng vạn người. Còn lễ đài cao khoảng 5m, xung quanh phủ nhung đỏ. Đúng 14h ngày 2/9/1945, buổi lễ mít tinh chính thức bắt đầu, nhưng ông Đốc và các chiến sĩ trong tổ bảo vệ đến Vườn hoa Ba Đình từ sáng sớm để chuẩn bị.

Các chiến sĩ mặc đồng phục trắng, đứng cách lễ đài khoảng 3m. Thời điểm Bác Hồ đọc Tuyên ngôn độc lập, các chiến sĩ công an đứng im, mắt hướng về phía hàng vạn người dân với nhiệm vụ quan sát những bất thường có thể xảy ra.

“Nghe Bác đọc Tuyên ngôn độc lập, chúng tôi rất vui mừng, sung sướng khi đất nước thoát khỏi ách nô lệ, đất nước giành được độc lập, nhưng là nhiệm vụ quan trọng được quán triệt từ trước nên anh em chúng tôi không ai được biểu lộ cảm xúc như hàng vạn người dân có mặt ở Vườn hoa”, ông Đốc cho hay.

Ông Đốc cho biết, lễ mít tinh diễn ra trong khoảng một giờ. Khi Bác Hồ rời lễ đài vẫy tay chào đồng bào, cả một “biển người” náo nức trong ngày lịch sử trọng đại của dân tộc. Còn các chiến sĩ bảo vệ Lễ đài cảm thấy vui mừng khi buổi lễ diễn ra thành công, tốt đẹp.

Sau ngày 2/9, ông Phạm Gia Đốc tiếp tục làm việc tại Sở Công an Bắc bộ đến cuối năm 1946, khi Thực dân Pháp quay lại xâm lược nước ta, Sở Công an Bắc bộ giải tán thực hiện nhiệm vụ mới.

Thời điểm đó, ông Đốc thực hiện nhiệm vụ bám trụ lại Hà Nội chiến đấu trong lòng địch đến năm 1954 khi kháng chiến kết thúc thắng lợi.

Quang Phong