Văn công tỉnh lẻ - buồn tẻ phận đời

Đoàn Văn công Tây Ninh không biểu diễn ở một nhà hát cố định. Họ chủ yếu lưu diễn ở các xã, huyện vùng sâu vùng xa, thực hiện những suất diễn phục vụ bà con nghèo. Đời nghệ sĩ phong trần, sương gió lang bạt, nhiều cái khổ, thế mà cũng có những điều thú vị.

Đêm xuống. Đèn lên. Ở một công viên giải trí miền quê đã đóng cửa, người ta bắt đầu dỡ gỗ, sắt từ một chiếc xe tải xuống rồi bắt đầu sắp xếp, nâng, trải, buộc dây… Dàn âm thanh được bày ra, chỉnh sửa. Ghế được xếp thành hàng thẳng tắp trên bãi cỏ. Và đằng sau hậu trường, những chiếc balace được mở ra, phấn son được bày biện. Những con người mới, cuộc đời mới sắp sửa thành hình. Rồi sau đó, một đêm diễn bắt đầu.Ai về Tây Ninh, chắc hẳn cũng nghe chút tiếng tăm của đoàn văn công tỉnh nơi đây.

Chính mình ban ngày, hóa thân về đêm

Một tháng sống với đoàn, tôi được trải nghiệm không ít chuyện về cuộc sống của một người nghệ sĩ. Đoàn cải lương được cấp một khu nhà tập thể ở phía sau Bảo tàng tỉnh Tây Ninh trên đường 30 tháng 4 ở thị xã. Đó là khu nhà cấp 4, diện tích chỉ khoảng 25m2/căn cho một gia đình. Khu vườn xung quanh rất rộng, người ta có thể phát quang cây cỏ, thay vào đó họ trồng sắn, đu đủ, ớt, mận, cây kiểng và nuôi gà, nuôi chó mèo làm bầu bạn, giữ nhà. Cuộc sống nghèo, bình dị là thế.


NSƯT Anh Thư và nghệ sĩ Đông Dương  trong vở Chuyện tình bên xóm Miễu. Ảnh: SONG ANH

NSƯT Anh Thư và nghệ sĩ Đông Dương  trong vở Chuyện tình bên xóm Miễu. Ảnh: SONG ANH

“Nắng Tây Ninh, nắng cháy da người. Em gái thị thành tình duyên thắm, không ngại đường xa đến thăm anh” – câu hát trong bài ca cổ “Thao trường em đến thăm anh” của soạn giả Thành Phương như đã khái quát lên được khí hậu khắc nghiệt của vùng ven biên giới này. Nhất là vào mùa hè, cái nắng gắt gao nhất trong năm, kèm với những cơn mưa rào ngẫu hứng và râm ran dàn hợp xướng ve sầu, bù tọt… chính là nét đặc trưng của nơi đây. Sẽ chẳng ai có thể nhận ra được những người nghệ sĩ trong vở tuồng tối qua khi thấy họ sinh hoạt vào buổi sáng. Cuộc sống rất đỗi bình thường- đi chợ, nấu cơm, chơi với con cái, trồng cây, đào sắn… Đời nghệ sĩ chỉ nhộn nhịp khi màn đêm kéo xuống, xe đoàn lăn bánh đến các điểm diễn và sân khấu lên đèn. “Diễn mùa mưa rất cực. Đi diễn mà cứ cầu cho trời đừng mưa vì đất sình lầy lội lắm. Xe đoàn di chuyển mà cứ thấp tha thấp thỏm. Làm tuồng (hóa trang) mất 2 tiếng đồng hồ mà làm xong mưa tự nhiên ào xuống là phải tẩy đi hết. Dù chỉ là diễn phục vụ, nhưng vì mưa mà không làm được thì buồn lắm” – nghệ sĩ Lê Thanh, kép chánh đoàn Tây Ninh kể lại.


Dàn nhạc của Đoàn văn công Tây Ninh.  Ảnh: S.A

Dàn nhạc của Đoàn văn công Tây Ninh.  Ảnh: S.A

Có một lần đoàn đi diễn ở xã Thạnh Tây (huyện Tân Biên), một xã nghèo cách 45 phút đi xe. Đó là một khu vui chơi thiếu nhi cũ kỹ. Không gian sân khấu, không gian hóa trang và cả chỗ cho khán giả xem vở rất chật hẹp. Các nghệ sĩ phải rất cẩn thận khi di chuyển để không bị lọt vào những cái hố lõm xuống ẩn sau bụi cỏ cao. Lúc nào họ cũng phải tự chuẩn bị dầu gió, hoặc kem chống muỗi. Hôm đó đoàn diễn vở “Chuyện tình bên xóm Miễu”. “Vở này tình tiết khá rời rạc và dễ dãi, hay pha vào các tình tiết tấu hài và tạp kỹ nhưng khán giả lại thích. Suất diễn nào cũng đông nghẹt” – NSƯT, đào chánh Anh Thư kể lại.

Các suất diễn không sắp xếp ghế cho khán giả ngồi, họ phải tự chuẩn bị ghế, hoặc ngồi chồm hổm, hoặc lót báo, lót dép ngồi xem. Loa xe của đoàn sẽ đi vòng vòng quanh xóm quảng cáo vở mới. Khoảng 17 giờ các diễn viên được đưa đến điểm diễn và bắt đầu làm tuồng, thay trang phục. 18 giờ, những đứa con nít bắt đầu tụ tập phía trước sân khấu, có những đứa tò mò len lén vào sau hội trường xem nghệ sĩ. Chúng say sưa ngắm nhìn, chúng bàn luận, đoán già đoán non nghệ sĩ này vào vai gì, nghệ sĩ kia vai gì...

Khán giả đến càng lúc càng đông, họ bế con đứng xem hát, họ ngồi phệt xuống nền đất. Khán giả đặc nghẹt sân cỏ. “Không đâu, vầy là còn ít đó. Chứ có mấy bữa diễn ở sân đình, sân ủy ban là khỏi có chỗ nhúc nhích luôn” – nhạc sĩ Thành Trí, trưởng dàn cổ nhạc của đoàn, vừa chỉnh đàn phía trước sân khấu vừa nói. Khán giả ủng hộ nhiệt tình lắm. Những khúc pha trò thì họ cười ầm lên, còn những khúc bi ai thì họ bàn tán rôm rả.

Ngẫu hứng thời trẻ, lo âu tuổi già

Một suất diễn thường diễn ra từ 19 giờ đến 21 giờ. Sau đó cả đoàn được bà con xã, huyện đãi cháo và gỏi gà lót dạ. Của ít lòng nhiều, ly rượu đế uống vào lòng càng ấm áp.


Bà con xã Thạnh Tây (huyện Tân Biên) đi xem rất đông.  Ảnh: S.A

Bà con xã Thạnh Tây (huyện Tân Biên) đi xem rất đông.  Ảnh: S.A

Nói về cải lương hiện nay, Đoàn Tây Ninh là một trong số ít đoàn còn phục vụ vở diễn với hình thức gần gũi với ngày xưa – thời kỳ hoàng kim của cải lương. Những đoàn khác như Đồng Nai, các nhà hát TP.HCM thường chỉ phục vụ hoặc bán vé những đêm diễn tổng hợp- hát, múa, ca nhạc, trích đoạn. Còn Đoàn Tây Ninh, đêm diễn tổng hợp như vậy thường chỉ diễn ra vào ngày tết, khi họ phải phục vụ ở các điểm du lịch như Núi Bà. “Ngày xưa còn cộng tác với các đoàn tỉnh khác, có nhiều cái bất hợp lý lắm. Chương trình tổng hợp nhiều khi như nồi lẩu thập cẩm, thù lao lại không thỏa đáng. Hồi những năm 2000, một đêm diễn diễn viên chỉ được nhận 30.000 đồng, còn các ca sĩ, có khi chỉ là nghiệp dư, lên sân khấu hát vài ba bài là được cả trăm nghìn rồi. Khán giả lại thưa thớt. Mình không thể trang trải cuộc sống đã đành, còn không được diễn thỏa cái nghề của mình nữa” – nghệ sĩ Lê Thanh chia sẻ.

Những người nghệ sĩ ở đoàn tỉnh, như một lẽ thường tình, tiếng vang, độ nổi tiếng của họ khó được lan rộng rãi trên các kênh truyền thông đại chúng như các nghệ sĩ ở thành phố lớn. Thỉnh thoảng họ chỉ có thể xuất hiện trên Đài truyền hình tỉnh Tây Ninh để thu vài ba bài ca cổ. Dịp lớn để các nghệ sĩ giao lưu, góp nhặt huy chương tranh danh hiệu, mở cơ hội tiến thân với nghề chỉ có các cuộc thi lớn. Hiện nay, nổi lên nhất là cuộc thi “Chuông vàng vọng cổ” – nơi học hỏi, phát triển tài năng của cả giới nghiệp dư lẫn chuyên nghiệp. Các nghệ sĩ trẻ từ các đoàn tỉnh cũng tham gia, nếu họ tiến sâu vào các vòng trong, sẽ có nhiều cơ hội được công chúng biết đến hơn. Theo quy định xét nghệ sĩ ưu tú, nghệ sĩ phải có ít nhất 1 Huy chương Vàng, 2 Huy chương Bạc của hội diễn này và 15 năm gắn bó với nghiệp diễn mới có điều kiện xét ưu tú. Vì thế mà mỗi mùa hội diễn đến, các vấn đề nhân sự, vở diễn, tài chính… càng nảy sinh. “Đoàn Tây Ninh là đoàn nghèo, chi phí đầu tư có hạn nên vở diễn sẽ không được hoành tráng như những đoàn bạn khác. Tuy nhiên nghệ sĩ vẫn có rất nhiều cơ hội nhận huy chương nếu thật sự khả năng của họ được công nhận” – Trưởng đoàn, Nghệ sĩ Ưu tú Kim Thoại cho biết.

Trở lại với NSƯT Anh Thư, chị cho biết: “Tôi cũng 40 tuổi rồi, cũng đến lúc phải nhường vị trí đào chánh, đào đẹp cho các diễn viên trẻ hơn. Nhà ở hiện tại là do đoàn cấp cho, nhưng chỉ trong thời gian làm nghề thôi, sau này đến lúc nghỉ hưu, con cái lớn lên thì chưa biết sẽ như thế nào. Ước mơ của tôi bây giờ là mua được miếng đất, cất được cái nhà nhỏ cho hai vợ chồng khi về già”.

Tôi biết, những nghệ sĩ nơi đây tuy nghèo, đời sống vật chất thiếu thốn, nhưng họ bình dị và hạnh phúc được theo nghiệp tổ.

 

Nói về cải lương hiện nay, đoàn Tây Ninh là một trong số ít đoàn còn phục vụ vở diễn với hình thức gần gũi với ngày xưa – thời kỳ hoàng kim của cải lương. Những đoàn khác như Đồng Nai, các nhà hát TP.HCM thường chỉ phục vụ hoặc bán vé những đêm diễn tổng hợp: hát, múa, ca nhạc, trích đoạn.

 

Theo Nguyễn Song Thục Anh

Dân Việt

MỚI NHẤT
Xuân Yêu thương đến với bà con kiều bào tại Đức
Xuân Yêu thương đến với bà con kiều bào tại Đức

(Dân trí) - Ngày 26/1, tại Nhà hát Berliner Festspiele ở Thủ đô Berlin, Đại sứ quán Việt Nam tại CHLB Đức đã phối hợp với Cục Hợp tác Quốc tế (Bộ VHTTDL) và Nhà hát Tuổi trẻ tổ chức chương trình nghệ thuật Xuân yêu thương đón mừng xuân Bính Thân và phục vụ bà con kiều bào tại Đức.

Thứ tư, 27/01/2016 - 02:50

Bi kịch gây chấn động giới truyền hình Mỹ lên phim
Bi kịch gây chấn động giới truyền hình Mỹ lên phim

(Dân trí) - Một bộ phim đã vừa được thực hiện để kể lại cuộc đời bi kịch của một nữ biên tập viên truyền hình người Mỹ. Người phụ nữ trẻ trung, xinh đẹp và thành đạt ấy đã tự sát bằng súng khi đang lên sóng truyền hình.

Thứ tư, 27/01/2016 - 02:00

Cần Thơ: Khai mạc sắc xuân miệt vườn
Cần Thơ: Khai mạc sắc xuân miệt vườn

(Dân trí) - Ngày 27/1 chương trình Sắc xuân miệt vườn 2016 đã được khai mạc tại Bảo tàng thành phố Cần Thơ với nhiều hoạt động hấp dẫn đón Tết cổ truyền như: gói bánh tét, làm bánh …

Thứ tư, 27/01/2016 - 01:33

1500 diễn viên sẽ biểu diễn trong dạ hội “Sắt son niềm tin”
1500 diễn viên sẽ biểu diễn trong dạ hội “Sắt son niềm tin”

(Dân trí) - Vào 20h ngày 28/1, dạ hội “Sắt son niềm tin” chào mừng thành công Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng sẽ diễn ra tại Sân Vận động Quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội. Chương trình với thời lượng khoảng 90 phút sẽ được truyền hình trực tiếp trên VTV1.

Thứ tư, 27/01/2016 - 01:10

Sự kết hợp chưa có tiền lệ của nhạc dân tộc, nhạc nhẹ và nhạc giao hưởng
Sự kết hợp chưa có tiền lệ của nhạc dân tộc, nhạc nhẹ và nhạc giao hưởng

Chương trình OSSSO FUSION với chủ đề Khúc Giao Hòa Ngày Xuân sẽ được công diễn vào ngày 29-1 tại Nhà hát Lớn Thành phố Hồ Chí Minh. Đây sẽ là lần đầu tiên khán thính giả yêu nhạc tại Việt Nam sẽ có dịp thưởng thức một chương trình âm nhạc giao hoà Á Âu chưa có tiền lệ, quy tụ nhiều tên tuổi nghệ sĩ và chuyên gia âm nhạc nổi tiếng trong nước và quốc tế.

Thứ tư, 27/01/2016 - 01:00

"Tết sum vầy" - MV ca nhạc trọn vẹn ý nghĩa vào dịp cuối năm
"Tết sum vầy" - MV ca nhạc trọn vẹn ý nghĩa vào dịp cuối năm

​Một câu chuyện cảm động về ước mong sum vầy ngày Tết của những người con xa quê được kể lại trên nền nhạc da diết, thanh âm trong trẻo của bài hát Tết xuân, MV Tết sum vầy thực sự là một món quà ý nghĩa nhân dịp Tết Bính Thân 2016.

Thứ tư, 27/01/2016 - 12:52

Vụ "Thạch Sanh dùng búa, được thiên thần dạy dỗ": Nhà nghiên cứu nói gì?
Vụ "Thạch Sanh dùng búa, được thiên thần dạy dỗ": Nhà nghiên cứu nói gì?

Một số cụm từ trong truyện cổ tích Thạch Sanh được một vị phụ huynh phản ánh là “lạ” thực chất như thế nào? PV Dân Việt đã có cuộc trò chuyện với nhà nghiên cứu văn học Lại Nguyên Ân về thông tin này.

Thứ ba, 26/01/2016 - 03:57

Sự thật đằng sau việc nhiều danh hài mới không thể tham gia Táo Quân
Sự thật đằng sau việc nhiều danh hài mới không thể tham gia Táo Quân

(Dân trí) - Nhiều năm qua Táo Quân luôn cố định với dàn diễn viên quen thuộc khiến nhiều người đặt ra câu hỏi vì sao đạo diễn Đỗ Thanh Hải lại không thay đổi diễn viên? Tại sao lại không mời những “cây” hài nổi tiếng như: Hoài Linh, Hồng Vân, Việt Hương… tham gia để màu sắc Táo Quân không “rặt” Bắc?

Thứ ba, 26/01/2016 - 03:00

Cuộc đời “xuống đáy vực” của diễn viên đóng vai phản diện
Cuộc đời “xuống đáy vực” của diễn viên đóng vai phản diện

(Dân trí) - Để đóng vai phản diện một cách thuyết phục, nhiều khi người diễn viên đã phải trải qua những tăm tối trong cuộc đời thật của chính mình.

Thứ ba, 26/01/2016 - 02:42

Kiên quyết loại bỏ mọi linh vật lạ khỏi di tích Việt trước mùa lễ hội
Kiên quyết loại bỏ mọi linh vật lạ khỏi di tích Việt trước mùa lễ hội

(Dân trí) - Bộ VH,TT&DL vừa có công văn gửi các Sở VH,TT&DL địa phương về việc kiên quyết loại bỏ các linh vật, hiện tượng, biểu tượng có tạo hình ngoại lai khỏi di tích Việt.

Thứ ba, 26/01/2016 - 02:29

Nghệ sỹ Trần Nhượng tổ chức tiệc mừng được phong danh hiệu NSND
Nghệ sỹ Trần Nhượng tổ chức tiệc mừng được phong danh hiệu NSND

(Dân trí) - Vừa qua, nghệ sĩ Trần Nhượng đã tổ chức sinh nhật và mừng danh hiệu NSND. Rất nhiều đồng nghiệp như: Công Dũng, Hiệp gà, Việt Anh, Bình Trọng, Duy Khoa đến chúc mừng ông.

Thứ ba, 26/01/2016 - 02:28

Bị khởi tố vì làm… “gãy râu” Pha-ra-ông
Bị khởi tố vì làm… “gãy râu” Pha-ra-ông

(Dân trí) - Chiếc mặt nạ bằng vàng ròng huyền thoại của Pha-ra-ông Ai Cập Tutankhamun đã phải chịu những tổn hại không thể sửa chữa được. Giờ đây, những người gây ra sự tổn hại đó sẽ phải chịu sự truy tố của pháp luật.

Thứ ba, 26/01/2016 - 12:30

ĐÁNG QUAN TÂM
Dựng 100 lều bạt cạnh Văn Miếu để phục vụ Hội chữ Xuân Bính Thân
Dựng 100 lều bạt cạnh Văn Miếu để phục vụ Hội chữ Xuân Bính Thân

(Dân trí) - Xin chữ và cho chữ ngày xuân là một nét văn hoá mang tính truyền thống của đất Thăng Long – Hà Nội và nhiều địa phương trên cả nước. Năm nay, Hội chữ Xuân Bính Thân 2016 sẽ diễn ra từ ngày 2/2 đến 15/2 tại Hồ Văn, Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội.

Thứ ba, 26/01/2016 - 09:03

Cục Xuất bản, In và Phát hành cung cấp dịch vụ công trực tuyến
Cục Xuất bản, In và Phát hành cung cấp dịch vụ công trực tuyến

(Dân trí) - Từ ngày 11/01/2016, Cục Xuất bản, In và Phát hành - Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện đăng tải các thông tin và cung cấp một số dịch vụ công trực tuyến trên cổng thông tin điện tử của Cục Xuất bản, In và Phát hành (địa chỉ: https://ppdvn.gov.vn ).

Thứ ba, 26/01/2016 - 09:00

Tài tử Lee Byung Hun sẽ trao giải tại Oscar 2016
Tài tử Lee Byung Hun sẽ trao giải tại Oscar 2016

(Dân trí) - Nam tài tử Hàn Quốc - Lee Byung Hun - sẽ vinh dự là gương mặt đầu tiên của điện ảnh Hàn xuất hiện trên sân khấu của lễ trao giải Oscar vào ngày 28/2 tới đây. Thông tin này vừa được nhiều tờ tin tức uy tín của Hàn Quốc đồng loạt đưa ra.

Thứ ba, 26/01/2016 - 08:57

Phim về lần hẹn hò đầu tiên của vợ chồng Obama gây sốt
Phim về lần hẹn hò đầu tiên của vợ chồng Obama gây sốt

(Dân trí) - Bộ phim"Southside With You” kể về ngày hẹn hò đầu tiên của vợ chồng Tổng thống Mỹ Barack Obama đang gây sốt sau khi ra mắt hôm qua 24/1 tại Liên hoan phim Sundance (Mỹ).

Thứ hai, 25/01/2016 - 10:18

Một năm thất thoát bản quyền trong lĩnh vực biểu diễn
Một năm thất thoát bản quyền trong lĩnh vực biểu diễn

Theo Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) chi nhánh phía Nam, tổng số hợp đồng mà VCPMC phía Nam đã ký trong năm 2015 là 3.171 hợp đồng, tương ứng với số tiền đã thu là hơn 44,688 tỉ đồng, vượt 7% so với chỉ tiêu và tăng 12,7% so với năm 2014. Tuy nhiên, điều đáng nói là nhiều lĩnh vực trước đây đạt doanh thu cao lại bị thất thoát về tác quyền, điển hình là lĩnh vực biểu diễn giảm 35%.

Thứ hai, 25/01/2016 - 08:43

Đổi đời nhờ một lần được người nổi tiếng… khen xinh
Đổi đời nhờ một lần được người nổi tiếng… khen xinh

(Dân trí) - Sau một lần được người nổi tiếng… khen xinh, cô gái vô đanh bỗng được sống trong một cuộc đời “đẹp như cổ tích”.

Thứ hai, 25/01/2016 - 03:48

Ba phim Việt được đề cử tại Oscar2016 và giới thiệu tại Hồng Kông
Ba phim Việt được đề cử tại Oscar2016 và giới thiệu tại Hồng Kông

(Dân trí) - Phim “Chau, Beyond the Lines” đã lọt vào danh sách 5 đề cử chính thức giải Oscar 2016 ở hạng mục phim tài liệu ngắn xuất sắc nhất và "Vợ ba" (The third wife), phim truyện dài All My Daughters (Tất cả con gái tôi) cũng được chọn giới thiệu tại Hồng Kông.

Thứ hai, 25/01/2016 - 03:25

Gói cả Sài Gòn vào một… quyển sách
Gói cả Sài Gòn vào một… quyển sách

(Dân trí) - Một nhóm các bạn trẻ đang học chuyên ngành Thiết kế đồ họa tại trường ĐH Văn Lang đã cho ra đời một sản phẩm sách giới thiệu hình ảnh TPHCM. Sách có tên Sài Gòn Phố và thực hiện theo hình thức Pop-up, một dạng 3D thực.

Thứ hai, 25/01/2016 - 02:41

Ấn tượng đêm nghệ thuật “Sắc màu xứ Thanh”
Ấn tượng đêm nghệ thuật “Sắc màu xứ Thanh”

(Dân trí) - Ngày 20/1, tại Nhà hát Lam Sơn (Thanh Hóa), Sở VHTT&DL, Hội VHNT tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức Đêm nghệ thuật “Sắc màu xứ Thanh”, công diễn 18 tiết mục nghệ thuật đặc sắc, tái hiện lịch sử văn hóa xã hội của miền quê Thanh Hóa qua các thời kỳ.

Thứ hai, 25/01/2016 - 09:40

Hài hước cách “lên tinh thần” trong ngày giá rét
Hài hước cách “lên tinh thần” trong ngày giá rét

(Dân trí) - Giữa đợt bão tuyết lịch sử mà nước Mỹ đang phải trải qua, người dân ở bang Minnesota đã nghĩ ra một cách hài hước để “lên tinh thần” trong ngày giá rét.

Thứ hai, 25/01/2016 - 09:38

Ai đóng vai Ngọc Hoàng lâu nhất trong chương trình Táo quân?
Ai đóng vai Ngọc Hoàng lâu nhất trong chương trình Táo quân?

(Dân trí) - Đã trở thành món ăn tinh thần thông lệ vào đêm 30 Tết, chương trình Táo quân được xem như “giã từ năm cũ bằng tiếng cười vui vẻ”. Bạn biết đến đâu về chương trình được khán giả màn ảnh nhỏ yêu quý này?

Thứ hai, 25/01/2016 - 06:00

“Cô” Đẩu Công Lý và những khúc quanh “định mệnh” của một nghệ sỹ hài
“Cô” Đẩu Công Lý và những khúc quanh “định mệnh” của một nghệ sỹ hài

(Dân trí) - Sự thành công của Công Lý trong vai “cô” Đẩu của Táo Quân và nhiều vai diễn trên sân khấu kịch, phim truyền hình… đã giúp anh được biết đến nhiều và yêu mến hơn. Tuy nhiên, ít ai biết được, cuộc đời của nam nghệ sỹ này lại có khá nhiều khúc quanh với những buồn vui và đắng chát khó gọi tên.

Thứ hai, 25/01/2016 - 02:00