Chủ nhật 07/02/2016 - 09:00

Triết lý sâu sắc đằng sau 3 chú khỉ “che mắt, che tai, che miệng”

Dân trí Ý nghĩa đằng sau hình tượng 3 chú khỉ “không nhìn, không nghe, không nói” quả thực rất uyên thâm và sâu sắc, là một lẽ sống đẹp trong cuộc đời.

Triết lý sâu sắc đằng sau 3 chú khỉ “che mắt, che tai, che miệng” - 1

Trong cuộc sống thường ngày, có thể ở đâu đó chúng ta đã nhìn thấy hình ảnh 3 chú khỉ che mắt, che tai, che miệng. Thoạt đầu, ai không hiểu sâu kỹ sẽ nghĩ bộ tượng này “đại khái” khuyên chúng ta “không nhìn, không nghe, không nói” những điều xấu xa trong cuộc sống, rằng chúng ta hãy sống cuộc sống của mình, đừng quan tâm đến chuyện người khác.

Thậm chí, có thể ai đó còn tưởng rằng bộ tượng này khuyên con người sống “yếm thế”, “không nhìn, không nghe, không nói”, mặc kệ những gì “chướng tai, gai mắt” đang xảy ra xung quanh, sống bàng quan, “thây kệ” tất cả.

Tuy vậy, ý nghĩa của hình tượng 3 chú khỉ “không nhìn, không nghe, không nói” này quả thực rất uyên thâm và sâu sắc, là một lẽ sống đẹp trong cuộc đời.

Trong cuộc sống mỗi người, nhiều khi chúng ta phải chứng kiến những điều sai trái, thị phi, nhiễu nhương, nếu ai cũng chỉ an phận “không nhìn, không nghe, không nói”, thì xã hội, cộng đồng, gia đình và bản thân cuộc đời mỗi người rồi sẽ đi về đâu? Và nếu cứ tự “bịt tai, bịt mắt, bịt miệng” mình như thế cả cuộc đời, thì cuộc sống liệu có còn ý nghĩa?

Triết lý sâu sắc đằng sau 3 chú khỉ “che mắt, che tai, che miệng” - 2

Luận xung quanh bức tượng 3 chú khỉ “không nhìn, không nghe, không nói” này có nhiều lý giải.

Lý giải thứ nhất cho rằng nguồn gốc của bộ tượng này bắt nguồn từ Ấn Độ vài ngàn năm trước. Khởi nguyên của loạt tượng này là từ thần Vajrakilaya - một vị thần có 6 tay chuyên phá tan mọi trở lực.

Thần Vajrakilaya đôi khi được khắc họa trong hình ảnh lấy tay bịt tai, mắt và miệng, nhằm răn dạy chúng sinh không nhìn bậy, không nghe bậy, không nói bậy.

Lý giải thứ hai cho rằng bộ tượng bắt nguồn từ tư tưởng “tam không” của Nhật Bản. Tại Nhật, ở đền Toshogu, thuộc thành phố Nikko, cho tới nay vẫn còn lưu giữ được một bức điêu khắc cổ khắc họa 3 chú khỉ được đặt tên là Mizaru, Kikazaru và Iwazaru với ý nghĩa lần lượt là “bịt mắt”, “bịt tai”, “bịt miệng”, do nghệ nhân Hidari Jingoro nổi tiếng thực hiện từ thế kỷ 17.

Triết lý sâu sắc đằng sau 3 chú khỉ “che mắt, che tai, che miệng” - 3

Thực tế, cái đuôi “zaru” trong tên của cả 3 chú khỉ gần âm với từ “saru” trong tiếng Nhật nghĩa là con khỉ. Con che mắt tên Mizaru hàm ý rằng “tôi không nhìn điều xấu”. Con bịt miệng tên Iwazaru hàm ý “tôi không nói điều xấu”. Con bịt tai tên Kikazaru hàm ý “tôi không nghe điều xấu”.

Ngoài ra, người Nhật còn có thêm một hàm ý sâu xa hơn gửi gắm trong “ba ông khỉ thông thái”, đó là “bịt mắt để dùng tâm mà nhìn”, “bịt tai để dùng tâm mà nghe”, “bịt miệng để dùng tâm mà nói”.

Khi tâm ở trạng thái tĩnh, không bị rối loạn bởi những điều xấu do mắt nhìn thấy, tai nghe thấy, miệng nói ra, thì tự khắc tâm phát sinh điều thiện và người ta sẽ sống “có tâm”, sẽ nhìn - nghe - nói và làm những điều “có tâm”.

Triết lý sâu sắc đằng sau 3 chú khỉ “che mắt, che tai, che miệng” - 4

Cuối cùng, tư tưởng “tam không” này cũng mang nhiều sự đồng điệu với tư tưởng của Khổng Tử, khi học trò Nhan Uyên hỏi thầy về đức nhân, Khổng Tử đã trả lời rằng: “Phi lễ vật thị, phi lễ vật thính, phi lễ vật ngôn, phi lễ vật động” (nghĩa là “không nhìn điều sai, không nghe điều bậy, không nói điều trái, không làm điều quấy”).

Hình ảnh bộ khỉ “tam không” còn nhắc nhở chúng ta về “tâm viên, ý mã” (tâm nhảy nhót như khỉ, ý nghĩ lồng lộn như ngựa), rằng chúng ta phải biết kiểm soát cái tâm vọng động, nó vốn chẳng khác gì con khỉ thích chạy lăng xăng.

“Tâm viên” là chỉ tâm thế không khi nào được yên, lộn xộn, rối rắm, suy nghĩ hết chuyện này đến chuyện khác, từ quá khứ, hiện tại đến tương lai, đó là “tâm viên”. Tâm này sẽ đưa con nguời đến loạn động, phát sinh ra đủ thứ phiền não…

Muốn không rơi vào cảnh “tâm viên”, không tự làm khổ nội tâm chính mình, nhất là trong bối cảnh đời sống đương đại, khi luồng thông tin phát sinh mỗi ngày nhiều như vũ bão, con người càng cần học ở “ba ông khỉ thông thái”, để không khổ vì nghe chuyện thiên hạ, vì nói chuyện thế gian và nhìn ngó chuyện người khác.

Triết lý sâu sắc đằng sau 3 chú khỉ “che mắt, che tai, che miệng” - 5

Bản chất của con người vốn là sự tò mò nên bất cứ chuyện nào, về bất cứ ai, dù không liên quan thì cũng muốn nghe, muốn thấy, để kể lại, bình luận với người khác. Tuy vậy, việc nghe - nhìn - nói về chuyện của người khác chỉ khiến bản thân mất thời gian và trở nên xấu xí. Xấu ở đây là ở cái tâm, bởi soi mói chuyện người khác thường không mấy khi chăm chú vào điều tốt đẹp.

Bởi vậy, nghe - nhìn - nói đều cần phải có chọn lọc, thì mới hy vọng giữ được cho mình cái tâm bình lặng. Khi sự nhận thức về thế giới xung quanh thông qua nghe - nhìn - nói trở nên tinh tế, sâu sắc từ trong tâm, con người ta sẽ quan sát, đánh giá được mọi vấn đề một cách vẹn toàn. Hình ảnh “bộ khỉ tam không” mang những giáo lý sâu sắc như vậy…

Hoa xuân ca - Nhóm 5 dòng kẻ

Bích Ngọc
Tổng hợp

MỚI NHẤT
Nỗi niềm ngày Tết của hai “quý ông” độc thân Minh Quân, Lê Anh
Nỗi niềm ngày Tết của hai “quý ông” độc thân Minh Quân, Lê Anh

(Dân trí) - Được xem là hai quý ông độc thân vui tính của làng showbiz miền Bắc, ca sỹ Minh Quân và MC Trịnh Lê Anh đã có những chia sẻ rất riêng về ngày Tết. Và nếu ca sỹ Minh Quân muốn dành ngày Tết để đi chơi hội thì MC Trịnh Lê Anh lại ở nhà để hoàn thành việc viết luận án.

Thứ ba, 09/02/2016 - 02:00

Bình Định: Mùng 1 Tết đi hội Chợ Gò cầu may
Bình Định: Mùng 1 Tết đi hội Chợ Gò cầu may

(Dân trí) - Chẳng biết phiên chợ Gò họp từ thời nào nhưng hàng trăm năm nay, đúng mùng 1 Tết người dân lân cận huyện Tuy Phước (tỉnh Bình Định) lại nô nức trẩy hội đầu xuân để mua lộc, cầu may mắn ngày đầu năm mới.

Thứ ba, 09/02/2016 - 01:00

Cô gái Việt tham gia phim bom tấn
Cô gái Việt tham gia phim bom tấn

Cô gái ấy là ai mà được ghi tên trong ê-kíp làm phim “bom tấn” Mỹ đang “làm mưa làm gió” và “càn quét” các phòng vé trên khắp thế giới.

Thứ hai, 08/02/2016 - 03:20

Những quan niệm kiêng kỵ trong ngày đầu năm mới
Những quan niệm kiêng kỵ trong ngày đầu năm mới

(Dân trí) - Theo quan niệm, thói quen của một số nước Á Đông trong đó có Việt Nam, để mang lại may mắn trong năm mới, một số điều dưới đây nên và không nên làm trong ngày mồng 1 Tết.

Thứ hai, 08/02/2016 - 12:36

Những nét xưa còn sót lại ở “làng cổ đẹp nhất Việt Nam”
Những nét xưa còn sót lại ở “làng cổ đẹp nhất Việt Nam”

(Dân trí) - Được mệnh danh là một trong những làng cổ đẹp nhất Việt Nam, nhưng đến nay, làng cổ Đông Sơn đang bị chi phối bởi quá trình đô thị hóa, cùng với thời gian đã làm phai nhạt những nét đặc sắc nơi ngôi làng cổ nổi tiếng này...

Thứ hai, 08/02/2016 - 09:50

Đạo diễn Đỗ Thanh Hải chia sẻ về những áp lực khi làm Táo Quân 2016
Đạo diễn Đỗ Thanh Hải chia sẻ về những áp lực khi làm Táo Quân 2016

(Dân trí) - Táo Quân 2016 đã được phát sóng chính thức vào tối qua (7/2) trên sóng VTV sau những mong chờ của khán giả. Tuy nhiên, ít ai biết được để có được chương trình Táo Quân nhiều sự bất ngờ và thú vị như đã phát, êkíp thực hiện đã vấp phải những áp lực gì.

Thứ hai, 08/02/2016 - 09:37

"Ngọc Hoàng" Quốc Khánh cùng các Táo chúc mừng năm mới báo Dân Trí
"Ngọc Hoàng" Quốc Khánh cùng các Táo chúc mừng năm mới báo Dân Trí

(Dân trí) - Nhân dịp Tết Bính Thân, "Ngọc Hoàng" Quốc Khánh cùng các Táo Xã hội - Chí Trung, Táo Giáo dục - Vân Dung, Táo Tinh thần - Tự Long và Thiên Lôi - Bình Minh đã có những lời chúc tốt đẹp đến Ban biên tập và độc giả báo Dân trí.

Thứ hai, 08/02/2016 - 03:00

10 câu nói ý nghĩa cho ngày đầu năm
10 câu nói ý nghĩa cho ngày đầu năm

(Dân trí) - Những ngày đầu năm, người ta thường dành lời hay ý đẹp để gửi tới nhau. Dưới đây là những câu nói đầy ý nghĩa cho ngày đầu năm mà chúng tôi xin gửi tới quý độc giả. Kính chúc quý độc giả một năm mới vạn sự như ý!

Thứ hai, 08/02/2016 - 01:00

Táo Quân 2016 rộn ràng tiếng cười
Táo Quân 2016 rộn ràng tiếng cười

(Dân trí) - 20h tối nay (7/2) tức 29 Tết, theo thông lệ, chương trình Táo Quân 2016 đã được phát sóng để phục vụ khán giả trong đêm giao thừa. Sau hơn 2 tiếng, chương trình đã để lại những tiếng cười sâu sắc tới khán giả màn ảnh nhỏ.

Chủ nhật, 07/02/2016 - 08:00

Gặp lại "cô bé giúp việc" trong phim Của để dành
Gặp lại "cô bé giúp việc" trong phim Của để dành

Bé Luyến trong phim “Của để dành” đã kết hôn và hiện là cô giáo dạy nhạc.

Chủ nhật, 07/02/2016 - 04:18

Người Hàn Quốc ăn Tết cổ truyền ngày càng… “Tây” hơn
Người Hàn Quốc ăn Tết cổ truyền ngày càng… “Tây” hơn

(Dân trí) - Tết cổ truyền của người Hàn Quốc đang dần thay đổi diện mạo. Thay vì thực hiện đầy đủ các nghi lễ, phép tắc mỗi dịp Tết đến, giờ đây, người Hàn Quốc càng lúc càng giản tiện mọi lễ nghi và đề cao sự tận hưởng đích thực.

Chủ nhật, 07/02/2016 - 03:00

Cuối năm, theo chân đội chiếu bóng lên vùng cao phục vụ bà con
Cuối năm, theo chân đội chiếu bóng lên vùng cao phục vụ bà con

(Dân trí) - Để mang ánh sáng văn hóa đến những bản làng hẻo lánh, xa xôi suốt mấy chục năm qua, các thành viên của Đội chiếu bóng của huyện miền núi Tây Giang đã âm thầm vượt biết bao con đường trắc trở mang phim ảnh về phục vụ bà con đồng bào vùng cao.

Chủ nhật, 07/02/2016 - 03:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Táo Quân 2016 bất ngờ rò rỉ trailer trước đêm giao thừa
Táo Quân 2016 bất ngờ rò rỉ trailer trước đêm giao thừa

(Dân trí) - Mặc dù đến đêm 30 Tết, Táo Quân mới được phát sóng. Tuy nhiên, những hình ảnh đầu tiên của Táo Quân 2016 sẽ được ưu ái gửi đến độc giả Dân Trí như một món quà.

Chủ nhật, 07/02/2016 - 06:00

Vân Dung rất sợ đêm giao thừa không được ở cùng gia đình
Vân Dung rất sợ đêm giao thừa không được ở cùng gia đình

(Dân trí) - Nghệ sỹ Vân Dung cho biết, chị rất sợ cảm giác không được ở bên gia đình trong đêm giao thừa vì chị đã từng trải qua cảm giác đón Tết một mình do nhận show diễn trong ngày Tết. Nhiều năm nay, cứ đến gần Tết là chị lại không nhận show để dành thời gian cho người thân.

Chủ nhật, 07/02/2016 - 02:00

Người dân Châu Á tất bật hoàn thành những việc cuối cùng đón Tết
Người dân Châu Á tất bật hoàn thành những việc cuối cùng đón Tết

(Dân trí) - Tết Nguyên đán đã cận kề. Người dân Châu Á đang tất bật hoàn thành những công việc cuối cùng để đón Tết. Nếu bạn đã tạm “ngơi tay” khỏi những công việc ngày cuối năm, hãy cùng thưởng thức phong vị Tết ở khắp các nước Á Đông qua những bức ảnh dưới đây…

Chủ nhật, 07/02/2016 - 01:00

Gặp lại bộ ba Thi - Quốc - Mớ trong "Tết này ai đến xông nhà"
Gặp lại bộ ba Thi - Quốc - Mớ trong "Tết này ai đến xông nhà"

Đã 14 năm kể từ khi bộ phim “Tết này ai đến xông nhà” ra mắt khán giả Việt. Đây cũng là dịp hội ngộ của ba diễn viên nổi tiếng: Quốc Khánh, Chí Trung, Quang Thắng.

Thứ bảy, 06/02/2016 - 10:11

Đưa tranh nghệ thuật “lên mạng” tìm khách
Đưa tranh nghệ thuật “lên mạng” tìm khách

(Dân trí) - Thị trường tranh nghệ thuật Việt Nam là trăn trở bấy lâu nay của giới họa sĩ. Bởi với quy mô nhỏ, ít khách, tranh nghệ thuật đang bị cạnh tranh bởi chính những bức tranh in hàng loạt và thực tế là rất khó bán.

Thứ bảy, 06/02/2016 - 09:18

Đất nước đầu tiên trên thế giới cấm các siêu thị vứt thực phẩm “ế”
Đất nước đầu tiên trên thế giới cấm các siêu thị vứt thực phẩm “ế”

(Dân trí) - Trong khi có nhiều người nghèo “ăn bữa nay, lo bữa mai” thì nhiều siêu thị hàng ngày vẫn tiêu hủy một lượng thực phẩm “ế” không nhỏ. Đó là một nghịch lý đã lần đầu tiên được điều chỉnh bằng luật pháp tại một quốc gia văn minh.

Thứ bảy, 06/02/2016 - 04:00

Phim tết - Bao giờ hết nhạt?
Phim tết - Bao giờ hết nhạt?

Cùng với nhu cầu "chơi Tết" đang dần trở nên quan trọng hơn "ăn Tết" thì câu hỏi "Tết này chiếu phim gì?" đã trở thành sự quan tâm của không ít khán giả. Có lẽ vì thế, thời điểm Tết Nguyên đán luôn được coi là một trong những "thời điểm vàng" để các đạo diễn tung ra những đứa con tinh thần của mình.

Thứ bảy, 06/02/2016 - 02:00

Tết Aza - nét văn hóa đặc sắc trên dãy Trường Sơn
Tết Aza - nét văn hóa đặc sắc trên dãy Trường Sơn

(Dân trí) - Tết Aza đánh dấu thời điểm kết thúc một năm làm việc vất vả và mở ra một năm mới với hy vọng vào những điều tốt đẹp hơn trong cuộc sống. Đây là dịp để người dân thể hiện lòng thành kính đến các Yàng, lòng biết ơn đến mẹ của các loại giống cây trồng đặc biệt là mẹ Lúa.

Thứ bảy, 06/02/2016 - 02:00

Chạy sô đến “bở hơi tai”
Chạy sô đến “bở hơi tai”

Những ngày giáp Tết, nghệ sĩ tất bật vào mùa chạy sô đến mức không kịp thở. Vừa có nhiều tiền lại là dịp để nghệ sĩ lấy lòng công chúng

Thứ bảy, 06/02/2016 - 08:21

45 năm - một thương hiệu gốm sứ: “Tinh hoa từ đất, tinh xảo từ người”
45 năm - một thương hiệu gốm sứ: “Tinh hoa từ đất, tinh xảo từ người”

Ngoảnh lại phía sau, ông Lý Ngọc Minh hoàn toàn có quyền tự hào về những năm tháng khởi nghiệp gian nan, tự trọng và lấp lánh đâu đó trong từng sản phẩm của ông là tài năng và sự sáng tạo không ngừng nghỉ.

Thứ bảy, 06/02/2016 - 06:44

Năm khỉ, xiếc khỉ lên ngôi
Năm khỉ, xiếc khỉ lên ngôi

(Dân trí) - Năm khỉ được xem là một năm đặc biệt may mắn cho các sở thú và đoàn xiếc khi họ có cơ hội trưng ra những chú khỉ đã được huấn luyện, có biệt tài làm xiếc hoặc biết trình diễn những tiết mục đầy tính giải trí.

Thứ bảy, 06/02/2016 - 06:10

Lý giải ngọn ngành tục kiêng quét nhà trong 3 ngày Tết
Lý giải ngọn ngành tục kiêng quét nhà trong 3 ngày Tết

Sở dĩ người Việt kiêng quét nhà đầu năm là vì: “có thờ có thiêng, có kiêng có lành”. Hơn nữa, theo lý giải của người xưa, nếu quét nhà chính là đuổi Thần Tài ra khỏi nhà. Ông Thần Tài là người mang đến may mắn về tiền bạc, tài chính cho gia đình, nếu ngày đầu năm đã đuổi ông đi thì cả năm gia đình sẽ mất lộc và túng thiếu..

Thứ bảy, 06/02/2016 - 06:00