“Tiến về Hà Nội" - ca khúc “kỳ lạ” nhất viết về ngày Giải phóng Thủ đô

Dân trí Trong số rất nhiều ca khúc viết về Hà Nội thì “Tiến về Hà Nội” của cố nhạc sĩ Văn Cao được xem là ca khúc “kỳ lạ” nhất viết về ngày Giải phóng Thủ đô. Nói “kỳ lạ” bởi ca khúc được sáng tác vào năm 1949, tức là ra đời trước 5 năm khi Hà Nội hoàn toàn được giải phóng.

Ra đời trước 5 năm mà trùng khớp kỳ lạ

Theo nhiều nhạc sĩ thì “Tiến về Hà Nội” được xem như một bài hát mang tính dự báo về ngày Giải phóng Thủ đô nhưng lại trùng khớp một cách kỳ lạ với những gì đã diễn ra sau đó. Vào tháng 10/1954, Hà Nội đón những đoàn quân từ chiến khu Việt Bắc về tiếp quản và hình ảnh những đoàn quân “đi như sóng” tiến về Hà Nội đẹp không khác gì lời bài hát mà nhạc Văn Cao đã viết từ trước đó: “Trùng trùng quân đi như sóng/ Lớp lớp đoàn quân tiến về/ Chúng ta đi nghe vui lúc quân thù đầu hàng, cờ ngày nào tung bay trên phố…/ Năm cửa ô đón mừng đoàn quân tiến về/ Như đài hoa đón mừng nở năm cánh đào…”.

Hình ảnh các đoàn quân tiến vào giải phóng Thủ đô năm 1954. Ảnh: TL.
Hình ảnh các đoàn quân tiến vào giải phóng Thủ đô năm 1954. Ảnh: TL.

Đặc biệt, những bức ảnh ghi lại thời khắc đoàn quân từ chiến khu trở về tiếp quản Hà Nội trong rừng cờ hoa, trong sự chào đón của người dân Hà Nội và các Trung đoàn tiếp quản Thủ đô đều đi từ 5 cửa ô tiến vào nội thành càng “đúng như in” với những gì vị nhạc sĩ tài ba đã hình dung.

Trong những tư liệu hiếm hoi còn lại, nhạc sĩ Văn Cao từng chia sẻ về hoàn cảnh ra đời ca khúc “Tiến về Hà Nội” rằng, vào cuối năm 1948, ông được lệnh điều về công tác tại Chi hội Văn nghệ Liên khu 3. Cùng đi với ông thời đó còn có nhà văn Nguyễn Đình Thi và hoạ sĩ Tô Ngọc Vân. Vì hoàn cảnh chiến tranh lúc đó là "thời kỳ cầm cự" có thể chiến tranh kéo dài không biết đến bao giờ nên ông đã mang theo vợ con vượt đường số 6 đi bộ gần một tháng mới về đến chợ Đại thuộc huyện Ứng Hòa, Sơn Tây nay là Hà Nội. Đây từng được xem là “thủ phủ” của các văn nghệ sĩ trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

“Về tới chợ Đại chúng tôi phải đến gặp ngay đồng chí Lương Xuân Nhị và đồng chí Tử Phác lúc đó là cán bộ lãnh đạo Chi hội Văn nghệ Liên khu 3. Riêng về nhiệm vụ công tác của tôi là phải sáng tác một bài hát cho Hà Nội. Tôi còn nhớ trong một buổi họp chi bộ ở Liên khu 3 tôi đã hứa với các đồng chí Khuất Duy Tiến và đồng chí Lê Quang Đạo là tôi sẽ viết một ca khúc về Hà Nội.

Tối hôm ấy, tôi đã cùng ăn cơm với anh Lê Quang Đạo. Anh Đạo đã nắm chặt tay tôi và nói: "Những ca khúc của cậu đã làm tôi rất xúc động. Nhất là bài Làng tôi và bài Trường ca Sông Lô. Nét nhạc và lời ca thơ mộng lắm. Làm mình rất nhớ Việt Bắc. Dù sao thì chất lãng mạn của cậu vẫn không thay đổi. Riêng bài sông Lô có đoạn như "Đoàn quân thời chinh chiến ca rằng: Đây Vôn-ga đây Dương Tử đây sông Lô đây sóng căm hờn vút cao...". Không những lời ca hay mà nét nhạc lại rất du dương và hùng tráng nữa chứ. Vậy nếu cậu yêu Hà Nội nhớ Hà Nội thì hãy sáng tác cho Hà Nội một bài hát vừa hùng tráng vừa trữ tình nhé!".

Cố nhạc sĩ Văn Cao đã để lại nhiều tác phẩm âm nhạc bất hủ. Ảnh: TL.
Cố nhạc sĩ Văn Cao đã để lại nhiều tác phẩm âm nhạc bất hủ. Ảnh: TL.

Khi anh Đạo tiễn tôi ra về anh đã khoác tay tôi đi trên đường làng một quãng dài anh thủ thỉ nói với tôi "Khẩu hiệu của Trung ương là tất cả cho tổng phản công nhưng nếu có một bài hát cho Hà Nội đầy tình cảm cũng là mơ ước của những người dân thủ đô đấy".

Đêm hôm ấy tôi ra về đi dọc đường làng trăng sáng lung linh bên những bụi tre xanh và những nét nhạc đầu tiên của bài "Tiến về Hà Nội" đã đến với tôi "Trùng trùng quân đi như sóng. Lớp lớp đoàn quân tiến về..." Chỉ hai tuần lễ sau đó tôi đã viết xong ca khúc "Tiến về Hà Nội" khi ấy là mùa xuân 1949. Bài hát "Tiến về Hà Nội" của tôi đã được anh Khuất Duy Tiến cho in vào tờ báo Thủ đô hồi ấy”, cố nhạc sĩ “Tiến quân ca” đã kể lại.

Lời tiên đoán lịch sử chân xác

Theo hoạ sĩ Văn Thao – con trai trưởng của cố nhạc sĩ Văn Cao thì vào thời điểm đó nhạc sĩ còn sáng tác bài “Tổng phản công” nhưng do ca khúc “Tiến về Hà Nội” tạo tiếng vang lớn nên bài hát “Tổng phản công” ít được nhắc tới.

Hoạ sĩ Văn Thao cho biết thêm, vào cuối năm 1949, thực dân Pháp bất ngờ mở trận càn lớn ở Hà Nam Ninh (nay là Nam Định, Ninh Bình, Hà Nam), đánh lên khu vực Hòa Bình. Để bảo toàn lực lượng, toàn bộ lực lượng văn nghệ khu 3 ta phải rút lui, nhạc sĩ Văn Cao cùng với một số nghệ sĩ khác di chuyển sang Thái Bình. Tại đây, đầu năm 1950, nhạc sĩ Tạ Phước đã dàn dựng bài “Tiến về Hà Nội” phục vụ bộ đội và nhân dân địa phương vì thế bài hát lan nhanh khắp nơi. Nhưng cũng ngay sau đó, ca khúc bị cất đi do quan điểm được cho là chưa hợp với thời cuộc lúc bấy giờ. Mãi tới ngày Giải phóng Thủ đô, “Tiến về Hà Nội” mới được khơi dậy và vang lên khắp nơi.

Chỉ tiếc rằng, chính trong ngày các đoàn quân từ chiến khu trở về tiếp quản Thủ đô và ca khúc của ông được vang lên “đường đường chính chính” thì tác giả lại không có mặt để chứng kiến giờ phút thiêng liêng này. Thời điểm đó, nhạc sĩ Văn Cao theo phái đoàn Văn hóa cứu quốc đầu tiên của Việt Nam sang thăm Liên Xô và Trung Quốc.

Những hình ảnh về ngày giải phóng Thủ đô đã đi vào lịch sử. Ảnh: TL.
Những hình ảnh về ngày giải phóng Thủ đô đã đi vào lịch sử. Ảnh: TL.

Nhiều người cho rằng, nếu ca khúc “Người Hà Nội” là lời thề son sắt buổi lên đường thì “Tiến về Hà Nội” là lời reo vui của ngày chiến thắng. Bài hát được viết theo thể loại hành khúc đem lại không khí sôi nổi đầy khí thế, nghe trong câu hát có nhịp chân hành quân gấp gáp đầy kiêu hãnh, xôn xao, hạnh phúc giữa cả rừng cờ hoa chào đón hân hoan.

Nhạc sĩ Huy Hoàng cho rằng: "Tiến về Hà Nội" là một lời tiên đoán lịch sử thật chính xác nhưng có lẽ có một điều quan trọng hơn: đây một tác phẩm âm nhạc xuất sắc. Một lời tiên đoán đúng đến mấy thì chỉ sau khi sự việc xảy ra nó mới được kiểm chứng, còn một tác phẩm âm nhạc thì được kiểm chứng từng giây từng phút sau khi ra đời.

Ca khúc đã được yêu mến, được hát vang trên những con đường Hà Nội trong ngày giải phóng 10/10, trong những năm tháng "mịt mù bão lửa" cho đến "một thời hòa bình". "Tiến về Hà Nội"vẫn tràn sức sống cho tới tận ngày nay, bởi nó mang lại cho người nghe một cảm giác lạc quan tin tưởng và hạnh phúc khó tả”.

Từ khi ra đời đến nay, “Tiến về Hà Nội” vẫn được nhiều người yêu mến. Âm thanh của ca khúc vẫn thường xuyên vang lên, đặc biệt là trong dịp kỷ niệm ngày giải phóng thủ đô 10/10. Ca khúc như đã trở thành một “khúc ca khải hoàn” của người Hà Nội trong ngày hôm qua, hôm nay và mãi mãi về sau.

TIẾN VỀ HÀ NỘI

Trùng trùng quân đi như sóng

Lớp lớp đoàn quân tiến về

Chúng ta đi nghe vui lúc quân thù đầu hàng

cờ ngày nào tung bay trên phố

Trùng trùng say trong câu hát lấp lánh lưỡi lê sáng ngời

Chúng ta đem vinh quang sức dân tộc trở về

Cả cuộc đời tươi vui về đây

Năm cửa ô đón mừng đoàn quân tiến về

Như đài hoa đón mừng nở năm cánh đào

Chảy dòng sương sớm long lanh

Chúng ta ươm lại hoa sắc hương say ngày xa

Ôi phố phường Hà Nội xưa yêu dấu

Những bông hoa ngày mai đón tương lai vào tay

Những xuân đời mỉm cười vui hát lên

Khi đoàn quân tiến về là đêm tan dần

Như mùa xuân xuống cành đường nghe gió về

Hà Nội bừng tiến quân ca

Hà Tùng Long

MỚI NHẤT
Hà Duy: “Không có tiền mua áo dài tặng mẹ, tôi quyết tâm trở thành NTK”
Hà Duy: “Không có tiền mua áo dài tặng mẹ, tôi quyết tâm trở thành NTK”

(Dân trí) - Từ cậu thanh niên nghèo không có tiền mua áo dài tặng mẹ, Hà Duy đã trở thành NTK thời trang tên tuổi, giành ngôi Á quân Ngôi sao thiết kế 2013, Quán quân Cặp đôi hoàn hảo mùa 3,… Học trò cưng của NTK Minh Hạnh sẽ mang một “Hà Nội mới” đến Festival Áo dài HN 2016.

Thứ ba, 11/10/2016 - 06:00

“Hương Ga” đoạt giải tại LHP Quốc tế Ý tưởng mới - San Francisco 2016
“Hương Ga” đoạt giải tại LHP Quốc tế Ý tưởng mới - San Francisco 2016

(Dân trí) - Đạo diễn Cường Ngô vừa từ Mỹ báo tin về chia vui cùng êkip thực hiện phim “Hương Ga”, bộ phim ăn khách nhất rạp chiếu năm 2014 do Trương Ngọc Ánh sản xuất và đóng vai nữ chín, vừa đoạt giải “Best Vietnamese Film” tại San Francisco International New Concept Film Festival 2016 (LHP Quốc tế ý tưởng mới San Francisco).

Thứ ba, 11/10/2016 - 06:00

Victoria Beckham đưa con trai sang châu Phi để trải nghiệm thực tế
Victoria Beckham đưa con trai sang châu Phi để trải nghiệm thực tế

(Dân trí) - Victoria Beckham mới đây đã đưa con trai cả Brooklyn sang châu Phi để cậu có được một góc nhìn chân thực về cuộc sống.

Thứ ba, 11/10/2016 - 05:43

Khảo cổ tìm lăng mộ Vua Quang Trung: Phát hiện dấu vết nghi móng tường thành xưa
Khảo cổ tìm lăng mộ Vua Quang Trung: Phát hiện dấu vết nghi móng tường thành xưa

(Dân trí) - Vào cuối giờ chiều 10/10, ở hố khảo cổ cuối cùng, đoàn khảo cổ đã tìm ra một dấu vết rất quan trọng nghi là nền móng tường thành xưa.

Thứ ba, 11/10/2016 - 03:00

Trao 42 huy chương Vàng, 81 huy chương Bạc cho các nghệ sĩ chèo
Trao 42 huy chương Vàng, 81 huy chương Bạc cho các nghệ sĩ chèo

(Dân trí) - Tối 8/10, tại Nhà hát chèo Ninh Bình đã diễn ra Lễ bế mạc “Cuộc thi Nghệ thuật Sân khấu Chèo chuyên nghiệp toàn quốc năm 2016”. Tại lễ này, BTC đã trao 42 huy chương Vàng, 81 huy chương Bạc cho các nghệ sĩ – diễn viên tham gia cuộc thi.

Thứ hai, 10/10/2016 - 09:07

Khảo cổ tìm lăng mộ vua Quang Trung: Đào 2 hố khảo cổ cuối cùng
Khảo cổ tìm lăng mộ vua Quang Trung: Đào 2 hố khảo cổ cuối cùng

(Dân trí) - Sáng nay, nhóm chuyên gia đã bắt đầu tiến hành đào 2 hố khảo cổ cuối cùng trong tổng số 5 hố khảo cổ được đào tại vùng gò Dương Xuân, phường Trường An (TP Huế) để tìm các dấu vết lăng mộ vua Quang Trung.

Thứ hai, 10/10/2016 - 03:39

Kho báu trị giá hơn 60 tỷ USD của Hitler sắp được tìm thấy?
Kho báu trị giá hơn 60 tỷ USD của Hitler sắp được tìm thấy?

(Dân trí) - Những thợ săn kho báu đã truy tìm một kho báu gồm 540 hộp chứa đầy kim cương, vàng và đồ vật có giá trị khác của Đức quốc xã trong suốt 30 năm.

Thứ hai, 10/10/2016 - 03:12

Choáng ngợp trước nghệ thuật “body-painting” tàng hình
Choáng ngợp trước nghệ thuật “body-painting” tàng hình

(Dân trí) - Những bức ảnh ấn tượng dưới đây cho thấy người mẫu body-painting hòa quyện ngoạn mục vào cảnh quan, như thể người tàng hình.

Thứ hai, 10/10/2016 - 02:09

10 ca khúc bất hủ không thể bỏ qua khi Hà Nội vào Thu
10 ca khúc bất hủ không thể bỏ qua khi Hà Nội vào Thu

(Dân trí) - 10 giai điệu là 10 bản tình ca bất hủ viết về Hà Nội trong những ngày đất mảnh đất này bước vào mùa đẹp nhất trong năm – mùa Thu. Những giai điệu được viết nên bởi những trái tim yêu Hà Nội đến thiết tha và đã đi vào lòng người như những giai điệu đẹp nhất của âm nhạc.

Thứ hai, 10/10/2016 - 02:05

Sao Việt "cháy hết mình" với đêm nhạc "Niềm tin dâng Bác"
Sao Việt "cháy hết mình" với đêm nhạc "Niềm tin dâng Bác"

(Dân trí) - Chương trình nghệ thuật "Khát vọng trẻ 10 – Niềm tin dâng Bác" đã diễn ra với khí thế rực lửa, trẻ trung, thu hút hơn 20.000 khán giả cùng hòa nhịp những khát vọng ý nghĩa của tuổi trẻ.

Thứ hai, 10/10/2016 - 02:03

“Hà Nội hội đủ các giá trị để trở thành kinh đô thời trang Việt Nam”
“Hà Nội hội đủ các giá trị để trở thành kinh đô thời trang Việt Nam”

(Dân trí) - Trong số 32 NTK, có những những NTK sinh ra, lớn lên tại Hà Nội, nhưng cũng có những NTK đến từ Thừa Thiên - Huế, TP HCM, nhưng họ gặp nhau ở một điểm là tình yêu với Thủ đô và thông qua Festival, quyết tâm biến Hà Nội trở thành một kinh đô thời trang cả nước.

Thứ hai, 10/10/2016 - 12:00

Phim tiểu sử về Lý Tiểu Long gây tranh cãi
Phim tiểu sử về Lý Tiểu Long gây tranh cãi

(Dân trí) - Người hâm mộ ngôi sao võ thuật Lý Tiểu Long hiện tại đang chỉ trích bộ phim tiểu sử mới ra mắt có tên “Birth of the Dragon” (Sự ra đời của rồng). Bộ phim bị cho là đưa ra những cách nhìn sai lệch về Lý Tiểu Long.

Thứ hai, 10/10/2016 - 11:00

ĐÁNG QUAN TÂM
NSND Ngọc Giàu và Hoa hậu Phạm Hương phát thuốc cho người nghèo
NSND Ngọc Giàu và Hoa hậu Phạm Hương phát thuốc cho người nghèo

(Dân trí) - Trưa ngày 9/10, tiếp nối chuỗi hành trình chia sẻ yêu thương- NSND Ngọc Giàu và Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam Phạm Hương đã cùng các tập thể y bác sĩ, các mạnh thường quân đã có chuyến thăm, phát thuốc và trao quà cho đồng bào tại tỉnh Bến Tre.

Thứ hai, 10/10/2016 - 08:00

Những nhan sắc Việt tự tin “đem chuông đi đánh xứ người”
Những nhan sắc Việt tự tin “đem chuông đi đánh xứ người”

(Dân trí) - Trong tuần qua, hai người đẹp của Việt Nam đã lên đường tới với những cuộc thi nhan sắc quốc tế trong tâm thế tự tin đầy bản lĩnh.

Thứ hai, 10/10/2016 - 06:00

Ca sĩ Thu Trang kể chuyện cuộc đời bằng album "Tôi bước vào yêu"
Ca sĩ Thu Trang kể chuyện cuộc đời bằng album "Tôi bước vào yêu"

Sau gần 10 năm đam mê với công việc của một MC, Thu Trang quyết định bước vào lĩnh vực ca hát với album đầu tay "Tôi bước vào yêu" sẽ ra mắt khán giả vào tháng 10 năm 2016. Xinh xắn, thông minh, hoạt ngôn và có giọng nói truyền cảm, trầm ấm là những lời khen mà khán giả giành cho Thu Trang ở cương vị là MC, nhưng khán giả còn nhớ đến một Thu Trang có giọng hát ngọt ngào, cách biểu diễn lôi cuốn khiến khán giả chìm vào trong câu chuyện.

Thứ hai, 10/10/2016 - 05:30

Nữ nghệ sĩ hào hứng mang áo dài Việt Nam tới Ấn Độ
Nữ nghệ sĩ hào hứng mang áo dài Việt Nam tới Ấn Độ

(Dân trí) - Nghệ sĩ Lương Giang có tình yêu đặc biệt với áo dài, đây cũng là chủ đề trong nhiều bức họa của cô. Được mời tham dự triển lãm tranh kỉ niệm 45 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt - Ấn vào tháng 1/2017, cô sẽ mang áo dài giới thiệu với bạn bè quốc tế.

Thứ hai, 10/10/2016 - 05:29

Lăng mộ Hoàng đế Quang Trung và bí mật lịch sử chưa lời giải (kỳ 1)
Lăng mộ Hoàng đế Quang Trung và bí mật lịch sử chưa lời giải (kỳ 1)

(Dân trí) - “Đi tìm dấu tích lăng mộ vua Quang Trung là một thao thức của các nhà sử học Việt Nam từ lâu, đặc biệt là những nhà nghiên cứu Huế. Và tôi cũng không thể đứng ngoài sự thao thức ấy”, nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân thổ lộ về hành trình đi tìm một bí mật lịch sử chưa có lời giải đáp đã lấy hết nửa đời người của ông.

Thứ hai, 10/10/2016 - 05:00

Thanh Lam và chuyện mượn áo dài của mẹ đi diễn khi mới 15 tuổi
Thanh Lam và chuyện mượn áo dài của mẹ đi diễn khi mới 15 tuổi

(Dân trí) - “Lần đầu tiên tôi mặc áo dài lên sân khấu là mượn áo dài của mẹ, trong một chương trình ngâm thơ của mẹ tôi. Đó cũng là lần đầu tiên tôi được ghi hình để phát trên truyền hình. Lúc đó tôi mới 15 tuổi”, Diva làng nhạc Việt chia sẻ.

Chủ nhật, 09/10/2016 - 01:33

"Hiện tượng" Bruno Mars gây sốt làng nhạc sau 4 năm vắng bóng
"Hiện tượng" Bruno Mars gây sốt làng nhạc sau 4 năm vắng bóng

(Dân trí) - Nam ca sĩ của những bản hit đình đám trong làng nhạc quốc tế, như “Just the Way You Are”, “Grenade”, “The Lazy Song”, “Uptown Funk!”… đã vừa tái xuất trở lại, báo hiệu một cơn bão sắp đổ bộ vào thị trường nhạc pop thế giới.

Chủ nhật, 09/10/2016 - 01:14

Khảo cổ “Tìm lăng mộ Vua Quang Trung”: Phát hiện lớp đất lạ nghi liên quan công trình kiến trúc
Khảo cổ “Tìm lăng mộ Vua Quang Trung”: Phát hiện lớp đất lạ nghi liên quan công trình kiến trúc

(Dân trí) - Vào sáng nay (9/10) tại hố khảo cổ thứ 3 ở nhà ông Nguyễn Hữu Oánh, đoàn thám sát đã đào được vào một lớp đất lạ có dấu hiệu khác với các tầng đất khác.

Chủ nhật, 09/10/2016 - 01:00

Lễ viếng nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn vào sáng ngày 12/10
Lễ viếng nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn vào sáng ngày 12/10

(Dân trí) - Đại tá, nhạc sĩ, họa sĩ Nguyễn Đức Toàn – tác giả của nhiều ca khúc nổi tiếng như “Hà Nội một trái tim hồng”, “Quê em miền Trung du”, “Chiều trên bến cảng”, “Biết ơn chị Võ Thị Sáu”… đã qua đời rạng sáng ngày 7/10 tại Hà Nội, hưởng thọ 87 tuổi.

Chủ nhật, 09/10/2016 - 12:46

NTK Duy Nguyễn gửi gắm tình yêu Hà Nội với "hương cốm mùa thu"
NTK Duy Nguyễn gửi gắm tình yêu Hà Nội với "hương cốm mùa thu"

(Dân trí) - Mang đến Festival Áo dài Hà Nội 15 thiết kế lấy ý tưởng từ cốm - đặc trưng của mùa thu Hà Nội, người con của đất Thủ đô “gói ghém” rất nhiều tâm huyết, tình yêu vào trong đó. Duy Nguyễn kì vọng, áo dài sẽ ngày càng thông dụng và được nam giới Việt Nam mặc nhiều hơn.

Chủ nhật, 09/10/2016 - 07:16

Bộ ảnh minh chứng “tuổi tác chỉ là... những con số”
Bộ ảnh minh chứng “tuổi tác chỉ là... những con số”

(Dân trí) - Nhiều người trong chúng ta sớm lập kế hoạch cho cuộc sống sau khi nghỉ hưu ở tuổi 60, nhưng tại Tokyo, một trong những trung tâm hiện đại, sầm uất nhất của thế giới, người dân nơi đây vẫn tiếp tục làm việc ngay cả khi họ đã ở vào tuổi 90.

Chủ nhật, 09/10/2016 - 07:12

Issac bất ngờ được trao giải “Ngôi sao mới” của LHP Busan
Issac bất ngờ được trao giải “Ngôi sao mới” của LHP Busan

(Dân trí) - Đêm trao giải Asian Star Awards nằm trong khuôn khổ LHP Busan – Hàn Quốc diễn ra tối qua (7/10) đã gọi tên Issac với vai thái tử Hiếu Long trong phim “Tấm Cám: Chuyện chưa kể” lên sân khấu để nhận giải A Rising Star – Nghệ sĩ mới, một trong sáu hạng mục giải thưởng quan trọng của LHP điện ảnh lớn nhất châu Á.

Thứ bảy, 08/10/2016 - 05:17