Quảng Trị: Độc đáo giếng cổ hàng trăm năm tuổi ở động Chùa

Dân trí Hàng trăm năm nay, giếng cổ động Chùa đã trở thành điểm sinh hoạt, giao lưu văn hóa của người dân vùng cát xã Gio Mỹ, huyện Gio Linh, Quảng Trị. Người dân nơi đây luôn trân trọng những gì mà thế hệ trước đã dành tâm huyết xây dựng và truyền lại cho đời sau.

Theo nghiên cứu của giới khảo cổ thì giếng nước ở động Chùa có từ thời Chăm, cùng loại hình với hệ thống giếng cổ ở vùng tây Gio Linh, do người Chăm Pa xây dựng khoảng từ thế kỷ 10 – thế kỷ 15.

Giếng cổ hàng trăm năm ở động Chùa

 

Di sản trời đất ban tặng

Người dân làng Nhĩ Thượng, xã Gio Mỹ, huyện Gio Linh bao năm qua luôn giữ gìn và bảo vệ giếng cổ ở làng mình như một “báu vật” mà ít nơi nào có được. Bởi giữa những đồi cát mênh mông, điều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt, mùa hè thì bỏng rát như vậy lại có một giếng nước mội trong vắt, nước chảy ra quanh năm mát rượi. Giếng nước này nằm ở dưới chân động Chùa nên người dân địa phương quen gọi là giếng động Chùa.

 

Quảng Trị: Độc đáo giếng cổ hàng trăm năm tuổi ở động Chùa - 1

Giếng cổ nằm dưới chân động Chùa, làng Nhĩ Thượng, được giới nghiên cứu đánh giá có niên đại hơn 500 năm

Đặc biệt, giếng cổ này còn gắn với một sự tích mang đậm tính chất ly kỳ, đấy là một câu chuyện tình yêu đẹp của một vị hoàng tử Vương quốc Chăm với một thôn nữ vùng này mà người dân nơi đây vẫn thường truyền tai nhau. Chuyện kể rằng, có một vị hoàng tử Vương quốc Chăm trên đường lãnh binh ra biên ải, khi dừng chân nghỉ lại vùng đất này đã rung động trước nhan sắc của một thôn nữ gần rú cát động Chùa (làng Nhĩ Thượng). Tình yêu của họ ngày càng trở nên gắn kết, bất chấp những đối nghịch về danh phận, xuất thân gia đình. Và, vị hoàng tử này đã dám đánh đổi mọi vinh hoa phú quý để cùng sống với người mình yêu, dẫu cuộc sống của họ cũng khá bình dị, đơn sơ. Về sau, vùng đất này gặp một trận thiên tai nên đã xóa đi mọi dấu vết của sự sống. Khi gây dựng lại cuộc sống nơi đây, người dân địa phương biết được đã cảm thấy thán phục tình yêu cao đẹp của vị hoàng tử nọ và như để tưởng nhớ đôi vợ chồng này, họ đã đục đá thành bi để làm giếng bên chân động Chùa.

 

Quảng Trị: Độc đáo giếng cổ hàng trăm năm tuổi ở động Chùa - 2

Cụ Nguyễn Văn Tự, một người con xa quê hương đã lâu nhưng về thăm quê lần nào cũng đến giếng này nghỉ chân và uống nước

Chẳng biết giếng có thật sự gắn liền với sự tích cảm động và linh thiêng đó hay không, hiện cũng không có ai kiểm chứng được, nhưng điều đặc biệt là giếng nước này chảy quanh năm. Dù nằm trong vùng cát khắc nghiệt như vậy nhưng nước lại rất trong vắt, không hề bị nhiễm phèn. Lấy nước này uống mọi người cũng cảm nhận được độ mát rượi, cùng vị ngọt ngào so với những nguồn nước xung quanh.

 

Quảng Trị: Độc đáo giếng cổ hàng trăm năm tuổi ở động Chùa - 3

Giếng chỉ sâu chừng chưa đầy 1m, nước trong vắt và chưa bao giờ cạn

Theo cụ bà Phan Thị Thẻn (83 tuổi, người dân làng Nhĩ Thượng) cho biết, khi được sinh ra và sống ở đây bà đã thấy giếng nước này rồi. Bà cũng đã từng nghe các thế hệ trước truyền tai nhau về câu chuyện tình yêu đẹp đẽ đó nhưng bà cũng không khẳng định nó có thật hay không?

“Câu chuyện kia thì tui không dám chắc vì đã trải qua vài trăm năm rồi, dân làng đều thuộc thế hệ sau cả. Nhưng nguồn nước ở giếng này thì khỏi phải nói, nước chảy liên tục chưa bao giờ cạn nguồn hết, không chỉ trong và ngọt mà mùa đông lấy nước này sử dụng thì rất ấm, mùa hè mát rượi. Bấy lâu nay, bà con trong làng vẫn sử dụng nguồn nước ấy để nấu ăn, sinh hoạt thường ngày” - bà Thẻn nói.

 

Quảng Trị: Độc đáo giếng cổ hàng trăm năm tuổi ở động Chùa - 4

Cụ Phan Thị Thẻn lấy nước từ giếng cổ về để dùng

Để kiểm chứng lời của mình, bà Thẻn cùng chúng tôi tìm đến giếng cổ. Giếng nước này chỉ sâu chừng gần 1m so với mặt đất, thân giếng được làm bằng bi đá tổ ong hình tròn, đường kính khoảng 75 cm, lòng bi khoảng 55 cm. Bên cạnh độ trong vắt thì nước giếng không hề có vị chua phèn mà rất mát mẻ.

Hiện nay, giếng nước nằm trong khuôn viên nhà thờ họ Nguyễn. Đây là dòng họ có bề dày truyền thống ở địa phương này. Để lưu giữ nét độc đáo và bảo tồn được giếng cổ đến ngày nay, người dân địa phương đã đổ bê tông xung quanh giếng để sinh hoạt và khơi thông để dòng nước từ giếng chảy ra. Còn kết cấu của giếng cổ vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn như trước. Chính những đặc điểm này càng tăng thêm giá trị của giếng cổ, cho dù đã trải qua hàng trăm năm. Một số loại hình giếng nước thời Chăm được xem là cùng thời với giếng động Chùa đã phần nào bị xuống cấp, hư hại thì giếng nước ở đây vẫn được bảo vệ nghiêm ngặt.

Điểm sinh hoạt văn hóa của người dân

Người dân trong làng ngày nay đã có nguồn nước lấy từ giếng khoan để sử dụng sinh hoạt cá nhân, hầu như nhà nào có điều kiện cũng đã thuê người đào giếng. Tuy nhiên, không ít người dân vùng này vẫn sử dụng nguồn nước lấy từ giếng cổ về dùng. Mỗi ngày thường có ít nhất hơn chục người đến đây để lấy nước, bởi họ đánh giá nguồn nước từ giếng này ngon hơn.

 

Quảng Trị: Độc đáo giếng cổ hàng trăm năm tuổi ở động Chùa - 5

Các em học sinh dọn dẹp vệ sinh xung quanh giếng nước

Quảng Trị: Độc đáo giếng cổ hàng trăm năm tuổi ở động Chùa - 6

Các bạn trêu đùa, té nước

Còn đối với thế hệ trẻ trong làng, ngày nào các em cũng đến đây uống nước. Khi chúng tôi đến đây tìm hiểu đã chứng kiến một tốp học sinh đang làm vệ sinh, dọn sạch lá khô ở quanh giếng. Một em trong nhóm cho hay, ngày nào em cũng đến đây lấy nước về cho mẹ nấu cơm, giếng nước này rất mát lại trong vắt nữa. Nhà em cũng có giếng nhưng nước có mùi tanh của phèn nên em không uống.

Ông Nguyễn Ngọc, Trưởng họ Nguyễn cho biết, theo nghiên cứu thì giếng nước động Chùa đã có niên đại khoảng hơn 500 năm. Lúc tôi được sinh ra thì giếng nước này đã tồn tại từ lâu rồi, tôi cũng có nghe kể về nhiều sự tích liên quan đến giếng nước động Chùa nhưng không biết là có thật hay không? Trong gia phả dòng họ Nguyễn, các vị tiền bối vẫn đề cập đến giếng nước này.

 

Quảng Trị: Độc đáo giếng cổ hàng trăm năm tuổi ở động Chùa - 7

Ông Nguyễn Ngọc - Trưởng tộc họ Nguyễn nói về việc phát huy giá trị của giếng cổ và biện pháp lưu giữ, bảo vệ giếng cho thế hệ sau

“Bao nhiêu năm qua, bà con trong làng vẫn sử dụng nguồn nước này để sinh hoạt. Theo đánh giá của cá nhân tôi và người dân địa phương thì nguồn nước này có vị rất riêng mà ít nơi nào có được. Điều khá đặc biệt là giữa vùng cát trắng như vậy nhưng nguồn nước ở giếng này không bao giờ cạn. Người dân sử dụng rất nhiều nhưng nước trong giếng cứ vơi rồi lại đầy” - ông Ngọc nói.

Người dân làng Nhĩ Thượng quanh năm làm nông nghiệp nên họ rất trân trọng những gì thế hệ trước đã để lại. Đối với hạt gạo đã làm ra, nhiều người đem nấu rượu để phát triển kinh tế gia đình, phục vụ chăn nuôi. Và, bên cạnh sử dụng nước để sinh hoạt thì hầu như nhà nào nấu rượu cũng lấy nguồn nước từ giếng cổ. Điểm thú vị là rượu được nấu lên từ nguồn nước lấy từ giếng này rất ngon và họ luôn tự hào về điều đó. Người dân nơi đây đã đúc rút rằng, nguồn nước là yếu tố góp phần làm cho chất lượng của rượu trở nên ngon và thơm hơn.

 

Quảng Trị: Độc đáo giếng cổ hàng trăm năm tuổi ở động Chùa - 8

Để sử dụng giếng lâu hơn, phía bên phải giếng được gắn tấm biển "Nghiêm cấm việc tắm, giặt và chặt phá cây cối"

Nói về phương hướng bảo vệ giếng cổ động Chùa, ông Ngọc cho biết, dòng họ đã đưa vào trong nội quy là bảo vệ giếng cổ để giữ gìn nét văn hóa các đời trước đã truyền lại, nghiêm cấm các hành vi phá hoại làm cho giếng xuống cấp. “Dù là giếng làng, bà con được tùy ý sử dụng sinh hoạt chung nhưng điều may mắn là giếng nằm trong khuôn viên của dòng họ Nguyễn nên chúng tôi tự thấy cần có trách nhiệm để bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa độc đáo hàng trăm năm mà thiên nhiên đã ban tặng cho người dân trong làng. Để giếng tồn tại với thời gian, cung cấp nguồn nước cho bà con sử dụng thì mọi người cần chung tay bảo vệ nó, tránh làm hư hỏng và ảnh hưởng đến nguồn nước. Điều đáng mừng là giếng đã được công nhận là di tích văn hóa nên cần phải có ý thức cao để phát huy giá trị của giếng cổ trở thành điểm sinh hoạt cho bà con và lưu giữ cho muôn đời sau” - ông Ngọc bày tỏ.

Đăng Đức

MỚI NHẤT
"Mục sở thị" ngôi mộ trăm tuổi kiểu Châu Âu ở ngoại thành Sài Gòn
"Mục sở thị" ngôi mộ trăm tuổi kiểu Châu Âu ở ngoại thành Sài Gòn

(Dân trí) - Tọa lạc trong khuôn viên Học viện Chính trị - Hành chính khu vực II (phường Hiệp Phú, quận 9, TPHCM), mộ ông Nghị viên địa hạt Đặng Tân Xuân nằm uy nghi trên một khu đất cao và gìn giữ được gần như nguyên vẹn. Chắc hẳn, ngoài giới chuyên môn cũng không có nhiều người biết đến ngôi mộ “tuyệt đẹp” có lối kiến trúc theo phong cách Châu Âu này.

Chủ nhật, 03/01/2016 - 03:00

Cuộc tình lùm xùm nhất trong lịch sử điện ảnh đã nảy sinh như thế nào?
Cuộc tình lùm xùm nhất trong lịch sử điện ảnh đã nảy sinh như thế nào?

(Dân trí) - Cuộc phiêu lưu tình ái gây ầm ĩ này đã được “nung nấu” trên phim trường của bộ phim sử thi được đầu tư kinh phí thuộc hạng lớn nhất mọi thời đại. Bản thân bộ phim đã là một tuyệt phẩm, nhưng chính những chuyện lùm xùm bên lề mới là mồi lửa bắt nhạy nhất.

Chủ nhật, 03/01/2016 - 02:48

Nghịch lý thị trường hài Tết 2016: Người lo bị quay lưng, kẻ ngồi chờ đếm bạc
Nghịch lý thị trường hài Tết 2016: Người lo bị quay lưng, kẻ ngồi chờ đếm bạc

(Dân trí) - Đến hẹn lại lên, cứ mỗi dịp cuối năm, các hãng phim tư nhân lại hối hả tung ra nhiều đĩa hài Tết để phục vụ khán giả. Tuy nhiên, nhiều năm nay thị trường hài Tết miền Bắc phải đối mặt với tình trạng nhiều đĩa hài vừa ra đĩa đã nơm nớp sợ lỗ, nhiều đĩa hài chỉ ngồi chờ đếm doanh thu.

Chủ nhật, 03/01/2016 - 11:30

Đạo diễn Phan Đăng Di: 'Một xã hội chỉ nhìn vào cái túi, cái váy thì chết'
Đạo diễn Phan Đăng Di: 'Một xã hội chỉ nhìn vào cái túi, cái váy thì chết'

“Những nhà làm phim độc lập chúng tôi tự biết là phải dựa vào nhau. Điện ảnh hay ở chỗ, những người đã từng được giúp đỡ sau này đều nghĩ đến việc giúp lại người khác”, đạo diễn Phan Đăng Di chia sẻ.

Chủ nhật, 03/01/2016 - 08:31

Hollywood đã kiếm được… 11 tỉ đô trong năm qua như thế nào?
Hollywood đã kiếm được… 11 tỉ đô trong năm qua như thế nào?

(Dân trí) - Năm 2015, giới làm phim Mỹ đã đem về tổng doanh thu 11 tỉ đô - một con số kỷ lục của mọi thời đại. Chưa bao giờ kinh đô điện ảnh “ăn nên làm ra” như trong năm qua.

Chủ nhật, 03/01/2016 - 06:21

Tự Long chính thức được vinh danh Nghệ sĩ Nhân dân
Tự Long chính thức được vinh danh Nghệ sĩ Nhân dân

Sau nhiều tranh cãi, Tự Long đã nhận được quyết định danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân.

Chủ nhật, 03/01/2016 - 02:00

Nghệ sĩ Thanh Lê: Nghệ thuật là sang trọng
Nghệ sĩ Thanh Lê: Nghệ thuật là sang trọng

(Dân trí) - NS Thanh Lê được biết đến với những vai nữ chính dịu dàng qua các bộ phim truyền hình như: Hai người mẹ, Những tia nắng ấm, Con mắt bão, Em nữa là 12, Những người bạn… Cô là một nghệ sĩ năng động với các hoạt động nghệ thuật như biên kịch, đạo diễn, MC…

Chủ nhật, 03/01/2016 - 01:00

Chuyện vỉa hè: "Hoa hậu quốc dân"
Chuyện vỉa hè: "Hoa hậu quốc dân"

Cuối năm, nhiều vấn đề của quốc dân được đem ra bàn luận trong các cuộc tổng kết, bình bầu, trong đó bao gồm cả các vấn đề văn hóa, giải trí nữa. Chẳng hạn như chuyện người đẹp Thúy Vân, đoạt giải Á hậu 3, Hoa hậu Quốc tế đã được coi là một trong 10 sự kiện văn hóa tiêu biểu của đất nước.

Thứ bảy, 02/01/2016 - 08:23

Màn ảo thuật thách thức cư dân mạng tìm ra “chiêu trò”
Màn ảo thuật thách thức cư dân mạng tìm ra “chiêu trò”

(Dân trí) - Một ảo thuật gia khiếm thị đã vừa đưa ra thử thách cho cư dân mạng trên khắp thế giới, đó là lý giải được “chiêu trò” trong màn trình diễn của anh.

Thứ bảy, 02/01/2016 - 10:52

Câu chuyện ngụ ngôn về hành trình đi tìm hạnh phúc
Câu chuyện ngụ ngôn về hành trình đi tìm hạnh phúc

(Dân trí) - Câu chuyện dưới đây kể về một ông cụ cả cuộc đời đi khắp thế gian kiếm tìm Miền đất Hạnh phúc. Truyện ngụ ngôn dành cho người lớn dưới đây chủ yếu được kể bằng tranh có thể sẽ cho bạn chỉ dẫn để đi tìm hạnh phúc trong một năm mới đang mở ra trước mắt.

Thứ bảy, 02/01/2016 - 06:00

Diễn viên 10 tuổi kể chuyện hậu trường vào vai người vợ nhí
Diễn viên 10 tuổi kể chuyện hậu trường vào vai người vợ nhí

(Dân trí) - Theo tiết lộ của diễn viên nhí Kim Anh trong “Cuộc đời của Yến” thì khi vào vai cô không biết diễn vai người vợ như thế nào bởi cô mới chỉ 10 tuổi. Mẹ cô bé đã phải giảng giải và cắt nghĩa từng chi tiết cho con thì cô bé mới hoàn thành tròn trịa vai diễn của mình.

Thứ bảy, 02/01/2016 - 02:00

Tưng bừng Lễ hội Mừng lúa mới của người Xê đăng trên Tây Nguyên
Tưng bừng Lễ hội Mừng lúa mới của người Xê đăng trên Tây Nguyên

(Dân trí) - Vào chiều ngày 1/1 (Dương lịch) hằng năm, người dân Xê đăng của buôn làng Kon H’ring xã Ea H’đing, huyện Cư M’gar, Đắk Lắk lại nô nức tổ chức Lễ Mừng lúa mới để tổng kết một năm lao động trên nương đồng và để cảm tạ thần linh, trời đất cầu cho một năm mới mưa thuận, gió hòa.

Thứ bảy, 02/01/2016 - 01:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Hai cha con nổi danh nhà họ Đỗ
Hai cha con nổi danh nhà họ Đỗ

Ở Việt Nam có nhiều gia đình âm nhạc theo kiểu cha truyền con nối, nhưng, có lẽ sẽ là thiếu sót nếu không nhắc đến hai cha con nhạc sĩ Đỗ Nhuận và nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân.

Thứ sáu, 01/01/2016 - 03:00

Những vấn đề gì sẽ xuất hiện trong Táo Quân 2016?
Những vấn đề gì sẽ xuất hiện trong Táo Quân 2016?

(Dân trí) - Từ nhiều năm nay, Táo Quân đã trở thành “đặc sản tinh thần” không thể thiếu trong giây phút thiêng liêng đón giao thừa. Vì lẽ đó mà cứ vào dịp cuối năm, các thông tin về chương trình Táo quân lại trở nên “hót hòn họt”. Năm nay, những vấn đề gì sẽ xuất hiện trong Táo Quân 2015?

Thứ sáu, 01/01/2016 - 12:43

20 câu thoại hay nhất cho ngày đầu năm mới 2016
20 câu thoại hay nhất cho ngày đầu năm mới 2016

(Dân trí) - Dưới đây là 20 câu thoại trong phim điện ảnh sẽ truyền cảm hứng cho bạn đạt được những mục tiêu đã đặt ra trong năm mới 2016.

Thứ sáu, 01/01/2016 - 10:00

Năm 2016: Bùng nổ phim Việt!
Năm 2016: Bùng nổ phim Việt!

Mùa phim Việt 2015 kết thúc bằng chiến thắng của “Em là bà nội của anh”, như một cái kết đầy triển vọng. Hơn 40 phim được sản xuất, gần 30 phim ra rạp trong năm 2015 như báo hiệu sự “bùng nổ” phim Việt năm 2016!

Thứ sáu, 01/01/2016 - 08:43

Hà Nội sẽ không cấp phép cho các chương trình quảng cáo sai luật
Hà Nội sẽ không cấp phép cho các chương trình quảng cáo sai luật

(Dân trí) - Đây là ý kiến của ông Tô Văn Động, Giám đốc Sở VH&TT về việc xử lý mạnh tay đối với các chương trình nghệ thuật sai về hình thức quảng cáo.

Thứ sáu, 01/01/2016 - 08:12

Quảng Bình: Đàm Vĩnh Hưng, Hồng Nhung… hát giúp đỡ người nghèo
Quảng Bình: Đàm Vĩnh Hưng, Hồng Nhung… hát giúp đỡ người nghèo

(Dân trí) - “Trở về thương lấy nhau thôi” là chương trình nghệ thuật đặc biệt sẽ được tổ chức tại khu Sun Spa Resort, bán đảo Bảo Ninh, TP Đồng Hới (Quảng Bình) vào tối 7/1/2016.

Thứ sáu, 01/01/2016 - 08:12

“Xúc cảm gốm” của nghệ sĩ Pháp
“Xúc cảm gốm” của nghệ sĩ Pháp

(Dân trí) - Triển lãm “Xúc cảm gốm” của nghệ sỹ Veks Van Hillik (Pháp) vừa được khai mạc chiều 31/12/2015 tại Làng nghề Huế (15 Lê Lợi, TP Huế) đã để lại nhiều ấn tượng.

Thứ sáu, 01/01/2016 - 08:10

“Văn hoá là nền tảng xã hội, đã là nền tảng thì cả xã hội phải làm”
“Văn hoá là nền tảng xã hội, đã là nền tảng thì cả xã hội phải làm”

(Dân trí) - Tại hội nghị trực tuyến “Tổng kết công tác văn hoá, thể thao, du lịch 2015 và triển khai công tác năm 2016” diễn ra vào sáng 31/12 tại trụ sở Bộ VH,TT&DL, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nhấn mạnh "Văn hoá là nền tảng xã hội, đã là nền tảng thì cả xã hội phải làm".

Thứ sáu, 01/01/2016 - 08:00

Nhìn lại 50 năm phong cách tóc nam
Nhìn lại 50 năm phong cách tóc nam

(Dân trí) - Năm 2015 chứng kiến tóc nam chưa bao giờ đầy “chất nghệ” tới vậy. So với nữ giới, phong cách thời trang tóc của nam giới càng lúc càng đa dạng. Đấng mày râu cũng “làm dáng”, tạo kiểu cầu kỳ không kém gì chị em.

Thứ sáu, 01/01/2016 - 02:00

120 năm lịch sử điện ảnh gói gọn trong… 120 giây
120 năm lịch sử điện ảnh gói gọn trong… 120 giây

(Dân trí) - Sự phát triển của ngành điện ảnh hiện đại trọng hơn một thế kỷ qua được tóm gọn qua hình ảnh của 75 bộ phim chiếu gọn trong 120 giây.

Thứ năm, 31/12/2015 - 05:12

Nỗ lực chấm dứt lễ hội mang tính bạo lực, phản cảm trong năm 2016
Nỗ lực chấm dứt lễ hội mang tính bạo lực, phản cảm trong năm 2016

(Dân trí) - Chiều ngày 30/12/2015, Bộ VH,TT&DL đã tổ chức Hội nghị trực tuyến tổng kết công tác quản lý, tổ chức lễ hội dân gian năm 2015, triển khai nhiệm vụ năm 2016 tại 3 điểm cầu Hà Nội, Đà Nẵng và TP. HCM.

Thứ năm, 31/12/2015 - 02:44

5 bức hình gây chấn động thế giới trong năm qua
5 bức hình gây chấn động thế giới trong năm qua

(Dân trí) - Năm 2015 là một năm gây lên nhiều tranh cãi bởi một loạt những sự kiện. Dưới đây là những bức hình được cho là gây chấn động nhất trong năm qua.

Thứ năm, 31/12/2015 - 10:40