Chủ nhật 07/05/2017 - 09:00

Những điều chưa kể về hoàn cảnh ra đời ca khúc “Hò kéo pháo”

Dân trí Trong số những ca khúc viết về chiến dịch Điện Biên Phủ, “Hò kéo pháo” của nhạc sỹ Hoàng Vân có hoàn cảnh ra đời khá đặc biệt. Ông sáng tác ca khúc này khi được nghe kể lại câu chuyện “cứu pháo” đầy cảm động của liệt sỹ Nguyễn Văn Chức, Tô Vĩnh Diện…

Những lời ca “thấm” mồ hôi, nước mắt và máu

Theo lời kể của nhạc sỹ Hoàng Vân thì khi quân ta chuẩn bị cho chiến dịch Điện Biên Phủ, ông lúc đó là chính trị viên Sư đoàn 312 được phân công đi quan sát chiến trường để chuẩn bị đưa các tốp văn công xung kích vào phục vụ các đơn vị tham gia chiến đấu, đồng thời cũng thu thập thông tin để về viết bài cho bản tin của sư đoàn.

Có mặt tại chiến địa, ông đã được tận mắt chứng kiến cảnh các chiến sỹ đẫm mồ hôi trong sương đêm kéo những khẩu đại bác nặng vượt qua những núi cao, đèo dốc hiểm trở. Thời điểm đó, việc kéo pháo vô cùng gian khổ bởi địa hình đồi núi quanh co và mọi việc đều phải làm trong bí mật.

Hình ảnh người lính cụ Hồ kéo pháo lên trận địa trong kháng chiến chống Pháp. Ảnh tư liệu.
Hình ảnh người lính cụ Hồ kéo pháo lên trận địa trong kháng chiến chống Pháp. Ảnh tư liệu.

Đặc biệt, khi vừa kéo được pháo vào trận địa thì chiến dịch có sự thay đổi buộc bộ đội ta phải kéo pháo ra. Kéo được pháo vào đã khó, kéo pháo ra lại gian khổ gấp bội phần bởi lúc này quân địch thường xuyên “ném bom, nhả đạn” để “hú hoạ” kế hoạch của quân ta. Những người lính cụ Hồ bằng ý chí phi thường đã kéo pháo ra thành công nhưng cũng hy sinh không ít máu xương, mồ hôi, nước mắt.

Tại đây, nhạc sỹ còn được anh em đồng đội kể cho nghe câu chuyện pháo thủ Nguyễn Văn Chức lao cả thân mình vào bánh pháo để “cứu” pháo khỏi tuột xuống vực, chuyện anh hùng Tô Vĩnh Diện hy sinh thân mình chèn pháo… Chứng kiến cảnh tượng đó, nghe những câu chuyện đó…. người chính trị viên tuổi mới 20 đã không thể nào quên được.

Trở về Sư đoàn nhưng hình ảnh người lính pháo binh luôn hiển hiện tâm trí ông. Trong một đêm rất lạnh đầu năm 1954, nằm trong hầm tối, văng vẳng bên tai là tiếng gà rừng rừng eo óc gáy trên nương, rồi biết bao tiếng gà khác đáp lại, trong đầu nhạc sĩ bỗng xuất hiện “tứ” nhạc: “Gà rừng gáy trên nương rồi, kéo pháo ta sang qua đồi, trước khi trời hừng sáng!”.

“Tôi còn nhớ, khi viết được khúc đầu của bài hát thì tôi đi ngủ. 3 giờ sáng, tôi tỉnh giấc và đi ra khỏi hầm. Đó là một đêm trời lạnh giá buốt, sương phủ mờ mịt. Trong không gian tĩnh lặng tuyệt đối của núi rừng vào đêm, tôi bỗng nghe tiếng đập cánh, tiếng gà gáy rất gần.

Tôi lặng người đi. Nếu ai từng trải qua những ngày “mưa dầm, cơm vắt” ấy thì sẽ hiểu, tiếng gà gáy giữa trận mạc làm cho người ta xúc động thế nào. Tiếng gà gáy báo hiệu một ngày mới, báo hiệu cuộc sống thanh bình, khát vọng của người lính. Hình ảnh ấy đi vào bài hát của tôi thật tự nhiên: "Gà rừng gáy trên nương rồi, kéo pháo ta băng qua đồi, truớc khi trời hừng sáng"... Khi viết xong “Hò kéo pháo”, tôi lấy que ghim lên vách hầm như một bài báo tường, không hề nghĩ rằng bài hát sẽ lan rộng khắp các đơn vị nhanh như thế”, nhạc sỹ Hoàng Vân nhớ lại.

Tiếng “hò” vượt thời gian, không gian

Nhạc sỹ Hoàng Vân nhấn mạnh rằng, khi vào “xếp bút nghiên” lên chiến trường Điện Biên ông mới ngoài 17 tuổi. Khi đó, vốn âm nhạc của ông chỉ là những kiến thức cơ bản được học trong trường phổ thông. Và ông sáng tác nên “Hò kéo pháo” với tư cách là một chiến sỹ Điện Biên chứ chưa phải là nhạc sỹ. Lúc viết bài hát này, hình ảnh đồng đội gian khổ kéo pháo cứ lởn vởn trong tâm trí ông khiến ông thấy điều đó quá thiêng liêng và vĩ đại. Ông suy nghĩ nhiều đến một bài hát mang tính tập thể, có xướng, có xô. Và ông nhớ đến một bài hò đang được bộ đội hát nhiều lúc ấy: "Hò dô ta, lặng mà nghe, mà nghe câu hò" nhưng cảm thấy âm điệu rất cổ, gợi lên dáng dấp sinh hoạt của một thời xa xưa.

Chân dung nhạc sỹ Hoàng Vân. Ảnh: Lê Anh Dũng.
Chân dung nhạc sỹ Hoàng Vân. Ảnh: Lê Anh Dũng.

Ông kể, khi ngồi ghi nhạc trong một lán nhỏ, ông phải trùm chăn kín chân vì muỗi vàng đốt như ong châm. Cảnh lao động hùng vĩ giữa núi rừng hiểm trở được tác giả ghi bằng những âm điệu gẫy khúc và nhảy quãng liên tục. “Hò kéo pháo” ra đời mang dáng dấp một bài hò hiện đại, rất phù hợp với không khí kéo pháo khẩn trương sôi động, gian khổ, vất vả nhưng hân hoan.

Theo nhạc sỹ Hoàng Vân, sau khi bài hát ra đời, lập tức được các thành viên của đội văn công mang đi phục vụ các chiến sỹ, dân công… ngay bên các khẩu pháo, chiến hào... Bài hát giản dị, trong sáng, viết theo thể loại hò dân gian nên được nhiều chiến sĩ yêu thích, dễ thuộc và nhanh chóng lan truyền khắp chiến trường.

Khắp mặt trận đều vang lên câu hát: “Hò dô ta nào! Kéo pháo ta vượt qua đèo. Hò dô ta nào! Kéo pháo ta vượt qua núi. Dốc núi cao cao nhưng lòng quyết tâm còn cao hơn núi. Vực sâu thăm thẳm vực nào sâu bằng chí căm thù. Kéo pháo ta lên trận địa đây vùi xác quân thù. ... Nắm chắc tay không buông rời, quyết tâm bảo vệ pháo. Kéo pháo lên, trận địa của chúng ta, tin chắc thắng ta tin tưởng ở trên. Tới đích rồi, đồng chí pháo binh ơi, vinh quang thay sức người lao động, để quyết tâm đánh tan đồn thù”. Bài hát đã góp phần “thắp” thêm lòng quyết tâm chiến đấu và tăng thêm sức mạnh cho các chiến sỹ, dân công… vượt qua mọi gian lao để làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “chấn động năm châu, vang dội địa cầu”.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, bài hát “Hò kéo pháo” được trao giải Nhất tại Đại hội Liên hoan toàn quân. Nhạc sỹ Hoàng Vân cũng được thưởng Huân chương chiến công hạng 3 và Huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên...

Đã hơn 60 năm trôi qua, cho đến bây giờ, mỗi khi nhắc đến bài “Hò kéo pháo”, nhạc sỹ Hoàng Vân vẫn rất tự hào. Ông tự hào vì mình đã từng là chiến sỹ, được tham gia trận đánh lừng lẫy trong lịch sử Việt Nam. Những dịp trở lại chiến trường xưa, chính giai điệu của “Hò kéo pháo” đã giúp ông sống lại tháng ngày gian khổ mà hào hùng cùng đồng đội.

Hai năm trở lại đây, do tuổi cao sức yếu nên nhạc sỹ Hoàng Vân không còn sáng tác âm nhạc được như trước. Tuy nhiên, ngoài “Hò kéo pháo”, người nhạc sỹ lão thành này cũng đã cống hiến cho kho tàng âm nhạc Việt Nam hàng trăm ca khúc bất hủ khác như: "Tôi là người thợ lò", "Hà Nội - Huế - Sài Gòn", "Quảng Bình quê ta ơi", "Người chiến sĩ ấy", "Guồng nước quay"... Sau 1975 , ông có các sáng tác như: "Bài ca xây dựng", "Tình yêu của đất và nước", "Hát về cây lúa hôm nay", "Bài ca tình bạn", "Tình ca Tây Nguyên”, "Em yêu trường em", "Đường lên đỉnh Olympia",...

Nhiều bài hát của ông đã trở thành "ngành ca" (bài hát truyền thống của ngành) như "Bài ca xây dựng", "Bài ca người giáo viên nhân dân", "Hát về cây lúa hôm nay", "Tôi là người thợ lò", "Bài ca giao thông vận tải", "Bài ca người thủy thủ"...

Hà Tùng Long

MỚI NHẤT
Hé lộ về phu nhân "ông trùm" phim "Người phán xử"
Hé lộ về phu nhân "ông trùm" phim "Người phán xử"

(Dân trí) - Trong “Người phán xử”, NSƯT Thanh Quý vào vai Hồ Thu - vợ “ông trùm” Phan Quân. Hồ Thu là một người phụ nữ chu đáo, hết mình với gia đình nhưng lại không ưa con riêng của chồng. Tuy bị tổn thương khi biết chồng từng có người đàn bà khác nhưng bà vẫn rất mực yêu thương chồng con.

Thứ hai, 08/05/2017 - 01:53

“Nữ hoàng Wushu” Thúy Hiền hát dân ca khiến Việt Hương “bênh ra mặt”
“Nữ hoàng Wushu” Thúy Hiền hát dân ca khiến Việt Hương “bênh ra mặt”

(Dân trí) - Bỏ lại hình ảnh oai phong, lẫm liệt- “ngọc nữ” một thời của thể thao Việt Nam dịu dàng, mượt mà trữ tình hát “Chiếc áo bà ba”. Thúy Hiền khiến danh hài Việt Hương phải thốt lên: “Hôm nay bạn đi thi, bạn thi cái gì tôi không biết, tôi sẽ… bênh ra mặt” .

Thứ hai, 08/05/2017 - 10:34

Bật cười với những “trò chơi khăm” của nghệ thuật hiện đại
Bật cười với những “trò chơi khăm” của nghệ thuật hiện đại

(Dân trí) - Nghệ thuật hiện đại đôi khi giống như một trò đùa, khiến bạn tự nhủ thầm rằng: Vẽ thế này, sắp đặt thế này, mình cũng làm được…

Thứ hai, 08/05/2017 - 09:44

“Cha cõng con” đoạt hàng loạt giải thưởng lớn tại 3 Liên hoan phim quốc tế
“Cha cõng con” đoạt hàng loạt giải thưởng lớn tại 3 Liên hoan phim quốc tế

(Dân trí) - Tuy không may mắn ở giải thưởng Cánh diều nhưng “Cha cõng con” lại nhận được khá nhiều phản ứng tích cực từ giới chuyên môn và khán giả quốc tế, “rinh” về hàng loạt giải thưởng quan trọng.

Thứ hai, 08/05/2017 - 09:25

Nhớ anh Việt Phương, nhớ lắm!
Nhớ anh Việt Phương, nhớ lắm!

(Dân trí) - Tôi đang đi công tác thì nhận được tin nhà thơ Việt Phương qua đời lúc 8 giờ 50 ngày 6/5/2017, hưởng thọ 90 tuổi ta. Tôi thấy ân hận vì lâu rồi không đến thăm ông.

Thứ hai, 08/05/2017 - 09:13

Phim đầu tay của nữ diễn viên Hồng Ánh đã “làm nên chuyện”
Phim đầu tay của nữ diễn viên Hồng Ánh đã “làm nên chuyện”

(Dân trí) - Bộ phim đầu tay của nữ diễn viên Hồng Anh - “Đảo của dân ngụ cư” - đã giành được 8 đề cử quan trọng, lập kỷ lục tại LHP Quốc tế ASEAN. Chiến thắng cuối cùng với 3 giải thưởng quan trọng, trong đó có giải “Phim hay nhất”, đã làm nức lòng nữ đạo diễn trẻ.

Thứ hai, 08/05/2017 - 03:00

Diễn viên Kiều Trinh: "Tôi nợ con cả cuộc sống này..."
Diễn viên Kiều Trinh: "Tôi nợ con cả cuộc sống này..."

Kiều Trinh được biết đến với biệt danh nữ diễn viên chuyên trị những vai “nóng bỏng” của màn ảnh Việt. Nhưng đằng sau những vai diễn ấy là một Kiều Trinh rất khác – một bà mẹ đơn thân của ba đứa con, một người phụ nữ tự nhận mình “sống chết vì con” và cả những sóng gió ngoài đời thực mà ít ai biết tới...

Chủ nhật, 07/05/2017 - 05:19

Phát hiện Linga - Yoni lớn của văn hóa Chăm
Phát hiện Linga - Yoni lớn của văn hóa Chăm

(Dân trí) - Sau một thời gian tổ chức khai quật khảo cổ tại tháp Núi Bút (phường Nghĩa Chánh, TP. Quảng Ngãi), các nhà khảo cổ đã phát hiện bộ Linga - Yoni thuộc loại lớn nhất của văn hóa Chăm.

Chủ nhật, 07/05/2017 - 05:07

Phó Thủ tướng chúc mừng lễ phật đản tại Cần Thơ
Phó Thủ tướng chúc mừng lễ phật đản tại Cần Thơ

(Dân trí) - Chiều 7/5, Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình, đã đến thăm, chúc mừng Hòa thượng Danh Nhưỡng - Phó Pháp chủ Hội đồng chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Viện trưởng Học viện Phật giáo Nam tông Khmer cùng các tăng ni, phật tử ở Cần Thơ nhân Lễ phật đản 2017.

Chủ nhật, 07/05/2017 - 02:00

Thành viên Boyzone tâm sự việc nuôi con tự kỷ
Thành viên Boyzone tâm sự việc nuôi con tự kỷ

(Dân trí) - Nam ca sĩ Keith Duffy, thành viên của nhóm nhạc nam Ireland - Boyzone, đã vừa chia sẻ về việc nuôi nấng người con gái mắc chứng tự kỷ trong một cuộc phỏng vấn cảm động, đem lại động lực cho nhiều bậc cha mẹ đang ở vào hoàn cảnh tương tự.

Chủ nhật, 07/05/2017 - 10:04

MC Thanh Mai “mộng mị” trong bộ ảnh cảm hứng từ tín ngưỡng thờ Mẫu
MC Thanh Mai “mộng mị” trong bộ ảnh cảm hứng từ tín ngưỡng thờ Mẫu

(Dân trí) - Ở độ tuổi 44, MC diễn viên Thanh Mai khiến nhiều người phải trầm trồ, xuýt xoa bởi vẻ ngoài trẻ đẹp như gái đôi mươi. Cô biểu cảm đa dạng trong bộ ảnh lấy cảm hứng từ các nghi lễ dân gian tín ngưỡng thờ Mẫu, những điệu hát chầu văn tràn đầy cảm xúc.

Chủ nhật, 07/05/2017 - 10:00

“Đảo của dân ngụ cư” đoạt 3 giải thưởng tại LHP quốc tế ASEAN 2017
“Đảo của dân ngụ cư” đoạt 3 giải thưởng tại LHP quốc tế ASEAN 2017

(Dân trí) - Bộ phim “Đảo của dân ngụ cư” đã đoạt giải thưởng cao nhất “Phim hay nhất”, cùng 2 giải quan trọng khác là “Nam diễn viên chính Xuất sắc nhất” (Phạm Hồng Phước) và “Đạo diễn hình ảnh (DOP) Xuất sắc nhất” (NSND Lý Thái Dũng).

Chủ nhật, 07/05/2017 - 09:46

ĐÁNG QUAN TÂM
Cựu phát thanh viên Khải Hoàn bất ngờ tham gia truyền hình thực tế
Cựu phát thanh viên Khải Hoàn bất ngờ tham gia truyền hình thực tế

(Dân trí) - Với mấy mươi năm gắn bó cùng khán giả HTV, cùng với những phát thanh viên (PTV) tên tuổi khác, Khải Hoàn từng được mệnh danh là một trong những người có chất giọng Hà Nội hay nhất.

Chủ nhật, 07/05/2017 - 08:00

Đọc sách giúp bạn trở nên tốt tính hơn… xem tivi
Đọc sách giúp bạn trở nên tốt tính hơn… xem tivi

(Dân trí) - Cắm đầu đọc sách và lãng quên tất cả mọi chuyện xung quanh đôi khi có thể khiến bạn có dáng vẻ như một “mọt sách lánh đời” nhưng kỳ thực, việc đọc sách giúp bạn trở thành một con người nhân hậu, biết cảm thông hơn so với việc… xem tivi.

Chủ nhật, 07/05/2017 - 06:00

Bảo tàng về nghề chụp ảnh của làng nhiếp ảnh nổi tiếng nhất miền Bắc
Bảo tàng về nghề chụp ảnh của làng nhiếp ảnh nổi tiếng nhất miền Bắc

(Dân trí) - Ngày 15/5 tới, nhân dân thôn Lai Xá, xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, TP. Hà Nội sẽ khai trương Bảo tàng Nhiếp ảnh Lai Xá. Đây là bảo tàng đầu tiên do cộng đồng một thôn đầu tư xây dựng để trưng bày, giới thiệu về truyền thống của một làng nghề nhiếp ảnh.

Chủ nhật, 07/05/2017 - 03:00

Nhạc công tự sát vì bị mắc chứng ù tai
Nhạc công tự sát vì bị mắc chứng ù tai

(Dân trí) - Tay trống của ban nhạc rock người Anh - Inspiral Carpets - đã tự vẫn tại nhà riêng sau 25 năm âm thầm chiến đấu với chứng ù tai.

Thứ bảy, 06/05/2017 - 04:32

Nhiếp ảnh gia Nick Út tặng bức ảnh “Em bé Napalm” cho Bảo tàng Việt Nam
Nhiếp ảnh gia Nick Út tặng bức ảnh “Em bé Napalm” cho Bảo tàng Việt Nam

(Dân trí) - Vào sáng 6/5, nhiếp ảnh gia Nick Út (Huỳnh Công Út) - tác giả của bức ảnh nổi tiếng “Em bé Napalm” đã trao tặng bức ảnh này cho Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.

Thứ bảy, 06/05/2017 - 04:31

Nhà thơ Việt Phương từ trần
Nhà thơ Việt Phương từ trần

(Dân trí) - Nhà thơ Trần Việt Phương, tác giả tập thơ “Cửa mở”- người từng có 53 năm làm Thư ký cho cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng vừa qua đời vào 8 giờ 50 sáng nay (6/5) tại Hà Nội, hưởng thọ 89 tuổi.

Thứ bảy, 06/05/2017 - 04:27

Hư cấu và sự thật trong tiểu thuyết lịch sử
Hư cấu và sự thật trong tiểu thuyết lịch sử

(Dân trí) - Đó là chủ đề của buổi tọa đàm về cuốn sách tiểu thuyết lịch sử “Kim thiếp vũ môn” của tác giả Thâm Giang Trần Gia Ninh - Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Vật lý ứng dụng và thiết bị khoa học, Viện Hàn lâm Khoa học công nghiệp Việt Nam tại Hà Nội.

Thứ bảy, 06/05/2017 - 03:00

Lưu hành bài hát cấm, bị phạt 20 triệu đồng: Chưa có danh sách cấm, làm sao thực thi?
Lưu hành bài hát cấm, bị phạt 20 triệu đồng: Chưa có danh sách cấm, làm sao thực thi?

Từ 5.5, Nghị định 28/2017/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo sẽ chính thức có hiệu lực. Đây được coi là “cây gậy thép”, giúp nhà quản lý chấn chỉnh, đưa hoạt động văn hóa, nghệ thuật đi vào nền nếp.

Thứ bảy, 06/05/2017 - 11:00

Vì sao họa sỹ không ký tên trên tranh cổ động?
Vì sao họa sỹ không ký tên trên tranh cổ động?

Tranh cổ động Việt Nam có điểm đặc biệt là không thấy ký tên tác giả. Điều đó đã tồn tại qua 2 cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, qua thời bao cấp và ngay đến thời mở cửa, tiền lệ này vẫn được các họa sỹ tuân thủ.

Thứ bảy, 06/05/2017 - 10:42

Hàng nghìn người dự Đại lễ Phật đản tại ngôi chùa lớn nhất Việt Nam
Hàng nghìn người dự Đại lễ Phật đản tại ngôi chùa lớn nhất Việt Nam

(Dân trí) - Ngày 6/5 (tức 11/4 âm lịch) tại chùa Bái Đính (Ninh Bình) đã diễn ra đại lễ Phật đản 2017 – Phật lịch 2561, hàng nghìn Tăng ni, phật tử cùng du khách thập phương đã về dự lễ cầu hòa bình, hạnh phúc cho toàn dân tộc.

Thứ bảy, 06/05/2017 - 09:00

Nam diễn viên chuyên vào vai phản diện sợ xem… cảnh bạo lực
Nam diễn viên chuyên vào vai phản diện sợ xem… cảnh bạo lực

(Dân trí) - Nam diễn viên Javier Bardem vốn nổi tiếng với những vai diễn phản diện trong “No Country for Old Men” (Không chốn dung thân - 2007) hay “Skyfall” (Tử địa Skyfall - 2012), dù vậy, ít ai biết rằng Javier luôn run sợ khi phải diễn xuất bên những khẩu súng.

Thứ bảy, 06/05/2017 - 08:53

Tiết lộ về nhân vật mẹ chồng khổ sở trong “Sống chung với mẹ chồng”
Tiết lộ về nhân vật mẹ chồng khổ sở trong “Sống chung với mẹ chồng”

(Dân trí) - Trong phim “Sống chung với mẹ chồng”, nghệ sỹ Minh Phương vào vai bà Điều, mẹ của Tùng (Danh Tùng) - mẹ chồng của Trang (Thư Quỳnh). Bà mẹ chồng này suốt ngày phải đối diện với cô con dâu “tai quái”, luôn kiếm cớ để “đẩy” mẹ chồng về quê vì không muốn sống chung.

Thứ bảy, 06/05/2017 - 02:00