Những bí ẩn của đường hầm xuyên núi sau đền Bà Chúa Kho

Dân trí Cho đến ngày nay, dù đã trải qua hàng trăm năm tồn tại nhưng vẫn không ai biết vì sao lại có một đường hầm xuyên núi nằm ngay phía sau đền thờ Bà Chúa Kho ở thôn Cổ Mễ, phường Vũ Ninh, TP Bắc Ninh. Xung quanh đường hầm này có không ít những câu chuyện mang tính ảo thực đến khó tin.

Đường hầm độc đáo có một không hai

Năm 2009, khi có dịp đến đền Bà Chúa Kho tìm tư liệu cho một dự án về nghiên cứu văn hoá dân gian, chúng tôi được nhiều người dân thôn Cổ Mễ, phường Vũ Ninh, TP Bắc Ninh kể cho nghe về con đường hầm bí ẩn ngay sau hậu cung của đền thờ Bà Chúa Kho. Rất nhiều cao niên của thôn Cổ Mễ kể lại rằng, khi họ lớn lên đã nhìn thấy đường hầm này nằm sâu dưới lòng đất, chạy xuyên từ đầu núi ra tận bến sông Như Nguyệt (ngày nay là sông Cầu). Thời Pháp - Nhật giao tranh, đường hầm được sử dụng làm nơi trú ngụ của bộ máy hành chính và công nhân Nhà máy Giấy Đáp Cầu rồi sau đó bị bỏ hoang. Thời kỳ đường hầm bỏ hoang, đám trẻ chăn trâu trong làng thường hay dùng rơm bện lại tạo thành đuốc đốt sáng để dẫn nhau vào trong đường hầm khám phá.

Ông Nguyễn Ngọc Thuỳ bên miệng đường hầm xuyên qua lòng núi phía sau đền thờ Bà Chúa Kho.
Ông Nguyễn Ngọc Thuỳ bên miệng đường hầm xuyên qua lòng núi phía sau đền thờ Bà Chúa Kho.

Đường hầm nằm sát ngay sau khu đền thờ Bà Chúa Kho, chỉ cách bức tường hậu cung thờ Bà Chúa Kho khoảng 1,5m. Đường hầm được kiến trúc theo kiểu mái vòm, hình chữ U, chỉ lộ thiên hai đầu cửa hầm. Theo quan sát, cửa hầm hai bên đều bị bịt kín bởi một bức tường xây bằng gạch đỏ khá kiên cố. Tuy nhiên, một góc bên phải của bức tường ở mặt giáp đền thờ Bà Chúa Kho đã bị đập vỡ, đủ cho một người có thể chui qua đi sâu vào hầm. Xung quanh cửa hầm bụi và mạng nhện bám đầy lối đi.

Ông Nguyễn Ngọc Thùy, một thành viên của Ban An ninh bảo vệ khu di tích đền Bà Chúa Kho là người đã dẫn chúng tôi đi “thám hiểm” con đường hầm bí ẩn này bằng chiếc đèn pin tích điện cá nhân. Chui qua miệng hầm, phải bước qua khoảng 20 bậc thang được xây bằng gạch đỏ mới tới con đường bằng phẳng đi thẳng vào hầm. Càng đi sâu lối đi càng được mở rộng dần. Theo ông Thuỳ, tính từ cửa vào đến chỗ sâu nhất của đường hầm là khoảng 300m, càng đi sâu đến cuối hầm đường đi càng bằng phẳng, thẳng góc.

Cách cửa đường hầm khoảng 350m về phía trái là một căn phòng rộng chừng 3m, cao khoảng 2m, bên trong còn có một cái bàn làm bằng bê tông và rất nhiều khối bê tông đổ nát ngổn ngang. Những người dân địa phương ở đây cho biết, dưới thời Pháp - Nhật giao tranh, căn phòng này là nơi trú ẩn cũng là nơi làm việc của chủ Peto, người Pháp (chủ nhà máy giấy Đáp Cầu) nhằm tránh sự tấn công của quân Nhật.

Phía trong miệng hầm là ngổn ngang gạch vữa, bê tông và mạng nhện.
Phía trong miệng hầm là ngổn ngang gạch vữa, bê tông và mạng nhện.

Trần đường hầm được bao bọc bằng đá xanh (loại đá thường dùng để xây dựng), nhiều chỗ có hình thù khá độc đáo. Hai bên thành đường hầm được trát bằng xi măng, mỗi đoạn lại được thiết kế một ô hình chữ nhật nằm lùi vào vách núi. Do bị bỏ hoang quá lâu nên trên nền đường hầm gạch vữa sụp đổ ngổn ngang, bùn đất nhão nhoét, bốc mùi ẩm mốc rất khó chịu. Chiều cao từ trần đến nền hầm chỗ cao nhất ước chừng khoảng 2m, còn chỗ thấp nhất cũng tới 1,8m.

Một điểm khác biệt của đường hầm này là càng đi vào sâu bên trong lại càng ít lối rẽ, không giống với những đường hầm ở Quảng Trị, Củ Chi có rất nhiều lối rẽ ngang dọc. Đi hết đường hầm độc đáo này là qua bên kia chân núi Kho (nay là đồi Cổ Mễ), với tổng chiều dài ước chừng hơn 500m. Cửa ra bên kia của đường hầm giáp với một con đường nhỏ dẫn ra sông Như Nguyệt, cảnh quan khá thoáng đãng, đẹp đẽ.

Ông Thùy cho biết: “Đường hầm dù tồn tại từ rất lâu đời, lại bị bỏ hoang bao nhiêu năm nhưng dường như vẫn giữ được khá nguyên vẹn những công trình kiến trúc bên trong. Trước đây trong hầm có rất nhiều loại rắn, dơi, chuột... cư ngụ. Thời lên 9, lên 10, mỗi lần ra đây thả trâu tôi cùng mấy đứa bạn lại đốt đuốc đi vào trong để bắt dơi, bắt chuột nhưng không bao giờ dám đi hết cả đường hầm vì càng đi sâu vào trong càng khó thở... Gần đây, có một số doanh nghiệp trên địa bàn thấy đường hầm độc đáo, định xin ban quản lý di tích cho trùng tu và tôn tạo lại để kinh doanh du lịch nhưng các cụ cao niên trong làng Cổ Mễ chưa đồng ý vì các cụ sợ bị mất những dấu tích thời gian của đường hầm...”.

Có từ thời Lý hay thời Pháp thuộc?

Theo ông Nguyễn Ngọc Thùy, vào thời cụ nội ông còn sống có kể lại rằng, dưới thời nhà Lý khi quân Tống sang xâm lược nước ta, vùng đất quanh sông Như Nguyệt có địa thế khá hiểm trở nên được xây dựng thành một tuyến phòng thủ vững chắc nhằm chống lại quân xâm lược. Và đường hầm này được Bà Chúa Kho cho đào nhằm giúp quân lính vận chuyển lương thực, nhu yếu phẩm... theo đường thủy từ sông Như Nguyệt lên kho quân lương dự trữ trên đỉnh núi được thuận lợi. Vừa tránh được sự phát hiện của quân Tống vừa tạo một lối đi bằng phẳng, không phải leo lên đồi cao (những dấu tích của kho dự trữ lương thực hiện vẫn còn tồn tại rải rác trên đỉnh núi Cổ Mễ).

Các mặt hầm đều được trát bên tông kiên cố. Nhưng để đi sâu vào hầm phải vượt qua khoảng 20 bậc thang khá cao và dài.
Các mặt hầm đều được trát bên tông kiên cố. Nhưng để đi sâu vào hầm phải vượt qua khoảng 20 bậc thang khá cao và dài.

Chính vì thế đường hầm được mới có lối vào ngay sát sau đền bà Chúa (nguyên thủy đền bà Chúa được xây dựng trên nền kho chứa quân lương ngày xưa) và lối ra là phía sau chân núi, ngay sát sông Như Nguyệt. Sau này qua các triều đại phong kiến, đường hầm này vẫn được tiếp tục sử dụng để đánh lại các quân xâm lược phương Bắc mà dấu tích còn lại của thời đại đó là những phiến đá to, những bức tường bằng cát bi kéo dài, phân nửa chìm dưới lòng đất (xây bằng cát bi và một loại keo dính hỗn hợp) hiện vẫn còn trên đồi.

Tuy nhiên, theo một thành viên khác trong Ban Quản lí di tích đền Bà Chúa Kho cùng một số người dân thì thực chất đây là một đường hầm xuyên núi có từ thời Pháp - Nhật giao tranh. Vào năm 1945, các ông chủ và công nhân nhà máy giấy Đáp Cầu đã sử dụng nơi này làm nơi trú ẩn và làm việc mỗi khi quân Nhật đánh xuống vùng này.

“Trước đây chúng tôi gọi nó là Tulen (tên thời Pháp) nhưng thực chất nó là một đường hầm xuyên qua núi có từ thời Pháp. Trong lòng đường hầm có một chỗ phình ra, hình vuông vốn là phòng làm việc của giám đốc sở máy giấy Đáp Cầu. Còn những khu xung quanh chỗ nào rộng hơn bình thường là chỗ bộ máy hành chính và công nhân của nhà máy giấy chuyển vào đó làm việc cho an toàn. Từ lúc tôi còn đi chăn trâu, chăn bò ra đây đã nhìn thấy hầm này mà năm nay tôi đã 68 tuổi nghĩa là nó cũng phải được xây dựng từ những năm 1942 hay 1944 gì đó...”, một người dân nói.

Lối đi của đường hầm cũng được trát bằng gạch đỏ.
Lối đi của đường hầm cũng được trát bằng gạch đỏ.

Theo ông Nguyễn Đăng Túc, lúc đó đang làm Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh thì: “Mặc dù xung quanh nguồn gốc sự ra đời của đường hầm này hiện tồn tại rất nhiều giả thiết khác nhau nhưng chúng tôi vẫn thiên về giả thiết cho rằng đường hầm được xây dựng dưới thời Pháp thuộc. Hiện chúng tôi vẫn đang cho tiến hành các thủ tục để tìm hiểu kỹ hơn về con đường hầm này cũng như có các phương án đề xuất với bên quân đội trùng tu và bảo quản...”.

Trong những năm đế quốc Mỹ đánh bom phá hoại miền Bắc, dân làng thôn Cổ Mễ sơ tán ra trú ẩn ở đường hầm này để tránh bom đạn. Trên nóc hầm được sử dụng làm trận địa pháo cao xạ của một số đơn vị pháo của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Một căn phòng đã bị bỏ trống lâu năm nằm ở một lối rẽ của đường hầm.
Một căn phòng đã bị bỏ trống lâu năm nằm ở một lối rẽ của đường hầm.

Một điều mà từ người già cho đến người trung niên ở đây đều nhắc tới và mặc nhiên thừa nhận như một sự bí ẩn khó hiểu. Trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ rất ác liệt, bom đạn thả nhiều vô kể nhưng không có bất kỳ một quả bom nào “dám bén mảng” tới chỗ đất này. Những đoàn pháo cao xạ khi chiến đấu ở đây không hề bị một quả bom nào dội trúng nên đã chiến đấu rất kiên cường.

Bài và ảnh: Hà Tùng Long

MỚI NHẤT
Quy định cấm người mẫu chụp ảnh nude trong Thông tư số 01 là phạm luật?
Quy định cấm người mẫu chụp ảnh nude trong Thông tư số 01 là phạm luật?

(Dân trí) - Ngày 9/6 vừa qua, Thứ trưởng Bộ VH,TT&DL Vương Duy Biên đã có buổi làm việc với Cục Nghệ thuật Biểu diễn, Vụ Pháp chế về việc sửa Thông tư 01/2016 đang gây nhiều tranh cãi trong thời gian qua.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 03:28

Nghệ thuật Xòe Thái được lập hồ sơ đệ trình UNESCO
Nghệ thuật Xòe Thái được lập hồ sơ đệ trình UNESCO

(Dân trí) - Bộ VHTTDL vừa ban hành văn bản gửi UBND các tỉnh: Lai Châu, Sơn La, Điện Biên, Yên Bái, Thanh Hóa về việc triển khai xây dựng hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật Xòe Thái đệ trình UNESCO.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 02:33

Đã tìm thấy “cành hoa sen” gây tranh cãi trong ca dao ở Hà Nội?
Đã tìm thấy “cành hoa sen” gây tranh cãi trong ca dao ở Hà Nội?

(Dân trí) - Trong làng văn đã từng có không biết bao nhiều cuộc tranh luận quanh hai câu ca dao: "Đêm qua tát nước đầu đình/ Bỏ quên cái áo trên cành hoa sen". Người ta không thể chấp nhận được chuyện phi lí “hoa sen có cành” và thậm chí “cành sen” mạnh mẽ tới mức có thể mắc được một cái áo bỏ quên.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 11:00

Những phóng viên ảnh mất cả sự nghiệp vì một lần… Photoshop
Những phóng viên ảnh mất cả sự nghiệp vì một lần… Photoshop

(Dân trí) - Xoay quanh việc “huyền thoại nhiếp ảnh” Steve McCurry gần đây đang phải trải qua cơn lao đao trong sự nghiệp vì nghi án sử dụng Photoshop, hãy cùng nhìn lại những trường hợp phóng viên ảnh đã mất cả sự nghiệp chỉ vì một lần “trót dại”… Photoshop.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 08:10

Khoảnh khắc hài hước khi ông chủ tỉ phú bắt gặp nhân viên đang… ngủ
Khoảnh khắc hài hước khi ông chủ tỉ phú bắt gặp nhân viên đang… ngủ

(Dân trí) - Tỉ phú người Anh Richard Branson đang thực hiện chuyến thăm văn phòng thì bắt gặp một nhân viên nằm ngủ say. Khoảnh khắc thân thiện hài hước của vị doanh nhân tỉ phú nổi tiếng với người nhân viên cấp dưới hiện đang gây sốt trên mạng.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 08:06

Bi Rain sẽ trình diễn trong đêm chung kết Hoa hậu Việt Nam
Bi Rain sẽ trình diễn trong đêm chung kết Hoa hậu Việt Nam

(Dân trí) - Ngôi sao Hàn Quốc Bi Rain đã chính thức nhận lời sang Việt Nam tham gia biểu diễn trong đêm chung kết Hoa hậu Việt Nam 2016 vào tháng 8 sắp tới.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 07:58

Top 30 chung khảo phía Nam dịu dàng với áo dài
Top 30 chung khảo phía Nam dịu dàng với áo dài

(Dân trí) - Top 30 chung khảo phía Nam đã thực hiện bộ ảnh áo dài với hình ảnh người phụ nữ Việt Nam đậm nét truyền thống.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 01:00

Chuyện nhạc Phố cổ đưa người nghe “đẫm” mình trong hồn dân tộc
Chuyện nhạc Phố cổ đưa người nghe “đẫm” mình trong hồn dân tộc

(Dân trí) - Chuyện nhạc Phố cổ tháng 6 sẽ diễn ra vào lúc 20 giờ ngày 10/06/2016 tại Trung tâm giao lưu Văn hoá Phố Cổ (50 Đào Duy Từ, Hà Nội).

Thứ sáu, 10/06/2016 - 04:01

Cặp chóe Tứ Linh giá 6  tỷ 50 triệu bị người mua “bỏ bom”
Cặp chóe Tứ Linh giá 6 tỷ 50 triệu bị người mua “bỏ bom”

(Dân trí) - Người mua cặp choé Tứ Linh trong phiên đấu giá ngày 28/5 tại Hà Nội với mức giá 6 tỷ 50 triệu đồng đã từ chối mua hàng và cặp choé này đã được bán lại với giá 6 tỷ 50 triệu cho một đại gia khác.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 01:13

Nên chấm dứt từ thiện “câu like”
Nên chấm dứt từ thiện “câu like”

(Dân trí) - Xung quanh vấn đề chính đặt ra là làm từ thiện vì ai, có phải chủ yếu để “câu like”, có những quan điểm gay gắt đã đặt ra và bị các “sao” phản ứng dữ dội.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 01:09

Thúy Nga không muốn gọi chồng cũ là “cha của con gái”
Thúy Nga không muốn gọi chồng cũ là “cha của con gái”

(Dân trí) - Thúy Nga, “bà già” của sân khấu hài đã trầm lặng hơn sau những biến cố ầm ĩ từ cuộc hôn nhân cũ. Sống cùng con gái Nguyệt Cát tại Mỹ nhưng Thúy Nga vẫn đau đáu ước mơ làm nghề tại quê nhà. “Tháng 7 này, tôi sẽ trở lại với phim ảnh và một số chương trình truyền hình”, Thúy Nga chia sẻ.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 11:35

Khi “đại thụ làng ảnh” bị nghi… Photoshop
Khi “đại thụ làng ảnh” bị nghi… Photoshop

(Dân trí) - Những ngày này, giới yêu nhiếp ảnh trên khắp thế giới đang xôn xao tranh luận trước thông tin “cây đại thụ” nổi tiếng của làng ảnh quốc tế - tay máy lừng danh người Mỹ Steve McCurry - cũng… Photoshop ảnh.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 11:32

ĐÁNG QUAN TÂM
Số phận nghiệt ngã của một thần đồng âm nhạc
Số phận nghiệt ngã của một thần đồng âm nhạc

Sự nghiệp đang ở đỉnh cao, nghệ sỹ dương cầm nổi tiếng thế giới Natalia Strelchenko bỗng bị giết hại vào đúng dịp kỷ niệm 2 năm ngày cưới. Đáng nói, thủ phạm lại chính là chồng cô, một kẻ ghen tuông vô cớ và tức tối vì không “kiểm soát” được vợ.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 10:05

Top 30 chung khảo Hoa hậu Việt Nam phía Nam rạng rỡ với váy dạ hội
Top 30 chung khảo Hoa hậu Việt Nam phía Nam rạng rỡ với váy dạ hội

(Dân trí) - Sau bộ ảnh khoe vẻ gợi cảm cùng bikini, 30 nhan sắc vượt qua vòng Sơ khảo khu vực phía Nam Hoa hậu Việt Nam 2016 tiếp tục khiến khán giả bất ngờ trong trang phục váy dạ hội.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 09:34

Chặng hành trình cuối cùng của phượt thủ người Anh - “Chàng dũng sĩ Hercules”
Chặng hành trình cuối cùng của phượt thủ người Anh - “Chàng dũng sĩ Hercules”

(Dân trí) - Đọc những thông tin về sự ra đi của người thanh niên 22 tuổi đến từ Anh - Aiden Webb, nhiều người trong chúng ta không khỏi xót xa. Trong chặng hành trình cuối cùng của cuộc đời Aiden tại Việt Nam, từng ngày trôi qua, ở người thanh niên ấy đều cháy lên khát khao chinh phục.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 07:20

Sàn catwalk có thật sự dành cho người mẫu béo?
Sàn catwalk có thật sự dành cho người mẫu béo?

(Dân trí) - Các hãng thời trang và báo chí thế giới đang “lăng xê” những người mẫu béo như Kate Upton, Ashley Graham, Denise Bidot, Marquita Pring... nhưng thực tế thì sao? Nhịn ăn có còn là nỗi ám ảnh của những “chân dài” hay sàn catwalk có thật sự dành cho người mẫu béo?

Thứ sáu, 10/06/2016 - 02:00

Những ngày Văn hóa Việt Nam tại Nga thành công ngoài mong đợi
Những ngày Văn hóa Việt Nam tại Nga thành công ngoài mong đợi

(Dân trí) - Tối ngày 9.6 (theo giờ Nga), khán giả của Nhà hát Sarisynskyay Opera ở thành phố Volgograd, Liên bang Nga đã được chìm đắm trong những giai điệu văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc Việt, đây cũng là chương trình khép lại chuỗi hoạt động “Những ngày Văn hóa Việt Nam tại Nga”.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 01:00

Nghệ sĩ Đoàn Bá trở lại với vở nhạc kịch 10 tỉ đồng
Nghệ sĩ Đoàn Bá trở lại với vở nhạc kịch 10 tỉ đồng

(Dân trí) - Ở độ tuổi đã nghỉ hưu, con cháu đề huề, đạo diễn Đoàn Bá bất ngờ trở lại với dự án nhạc kịch lớn với chi phí đầu tư lên tới hơn chục tỉ đồng. Các con gái của ông đang sinh sống tại nước ngoài sẽ cùng trở về cùng cha thực hiện vở nhạc kịch này.

Thứ năm, 09/06/2016 - 06:30

Quy định mới về việc đưa bảo vật quốc gia ra nước ngoài
Quy định mới về việc đưa bảo vật quốc gia ra nước ngoài

(Dân trí) - Quyết định quy định việc đưa bảo vật quốc gia ra nước ngoài có thời hạn để trưng bày, triển lãm, nghiên cứu hoặc bảo quản vừa được Thủ tướng Chính phủ ban hành.

Thứ năm, 09/06/2016 - 04:31

Nam vương, Hoa hậu, Á hậu… nghĩ gì về bộ ảnh nude của Phạm Hương?
Nam vương, Hoa hậu, Á hậu… nghĩ gì về bộ ảnh nude của Phạm Hương?

(Dân trí) - Mới đây, ngoài những tấm ảnh nude hoặc bán nude của Lan Khuê, Hà Anh, Cao Thái Sơn… nảy sinh nhiều cuộc tranh luận trái chiều thì bộ ảnh của Phạm Hương cũng khiến dư luận bàn tán khá xôn xao.

Thứ năm, 09/06/2016 - 02:23

Vẻ lịch lãm của cụ ông theo đuổi nghề người mẫu ở tuổi… 60
Vẻ lịch lãm của cụ ông theo đuổi nghề người mẫu ở tuổi… 60

(Dân trí) - Một cụ ông 60 tuổi sống ở Paris đã chứng minh rằng không bao giờ là quá muộn để có thể đạt được những ước mơ của đời mình.

Thứ năm, 09/06/2016 - 02:17

Khánh Huyền: “Vợ chồng tôi trục trặc, chắc chắn không phải vì chuyện ghen tuông”
Khánh Huyền: “Vợ chồng tôi trục trặc, chắc chắn không phải vì chuyện ghen tuông”

(Dân trí) - “Chuyện trục trặc thì vợ chồng nào mới cưới nhau ai chẳng phải đối diện. Vợ chồng tôi trục trặc, chắc chắn không phải vì chuyện ghen tuông. Những chuyện đó là bí mật của tôi với ông xã, không ai biết được đâu…” nữ diễn viên gốc Hà Nội chia sẻ.

Thứ năm, 09/06/2016 - 02:05

Show diễn Hot Summer Sound Fest sẽ “bùng cháy” ở Hà Nội như thế nào?
Show diễn Hot Summer Sound Fest sẽ “bùng cháy” ở Hà Nội như thế nào?

Đêm nhạc cuối trong chuỗi Habeco Hot Summer Sound Fest 2016 tại Hà Nội được đầu tư rất hoành tráng, hứa hẹn đem lại những trải nghiệm không thể nào quên với khán giả Thủ đô.

Thứ năm, 09/06/2016 - 02:00

"Giấc ngủ sâu" của lăng mộ cha đẻ vua Gia Long
"Giấc ngủ sâu" của lăng mộ cha đẻ vua Gia Long

(Dân trí) - Nằm trơ trọi trên triền núi cách trung tâm thành phố Huế khoảng 11km đi về phía Cầu Tuần (Huế), lăng Sọ đã trải qua nhiều biến cố thăng trầm lịch sử và chịu đựng với bao khắc nghiệt của thời tiết.

Thứ năm, 09/06/2016 - 10:53