Chủ nhật 22/02/2015 - 11:20

Người phụ nữ làm rạng danh cả 3 đời vua

Dân trí Bia Quang Thục Hoàng Thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao đã được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận Bảo vật quốc gia, đây là tấm bia tiêu biểu cho nghệ thuật điêu khắc, giá trị văn hóa, lịch sử được lưu giữ đến ngày nay.


Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa đón thêm vinh dự khi Bia Quang Thục Hoàng Thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao có niên đại thế kỷ XV được công nhận là Bảo vật quốc gia. Bia rộng: 1,92m, cao: 2,80m, dày: 0,27m; Rùa dài: 2,75m, rộng: 1,92m, dày: 0,40m, nặng khoảng 13 tấn.

Bia và rùa được làm bằng đá xanh, nguyên khối, bóng, nhẵn. Trải qua thăng trầm, biến động của lịch sử, Bia bị sứt một mảnh nhỏ ở thân mặt sau, Rùa có vết rạn nứt ở lưng. Bia hình chữ nhật, được đặt trên lưng rùa.

Văn bia với khoảng 70 dòng với 3.000 chữ được viết theo lối chữ Khải chân phương, ghi về gia tộc, ngày sinh, ngày mất và sự nghiệp, công lao của Quang Thục Hoàng Thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao, đức độ sánh ngang với trời đất, công lao rạng danh cả 3 vua. .

Rùa đá tại bia Quang thục Hoàng thái hậu Ngô Thị Ngọc Giao.
Rùa đá tại bia Quang thục Hoàng thái hậu Ngô Thị Ngọc Giao.

Tác giả soạn văn bia là những bậc đại danh nho nổi tiếng như: Nguyễn Bảo, Nguyễn Xung Xác, người khắc chữ, các nghệ nhân điêu khắc trang trí trên bia đều là nghệ nhân chuyên nghiệp được triều đình tuyển chọn.

Đây là một tấm bia tiêu biểu đại diện cho một Hoàng Thái hậu của nước Đại Việt. Theo sử sách ghi lại, Hoàng Thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao mất năm 1496, được đưa về an táng tại Sơn Lăng (Lam Kinh), cách Vĩnh Lăng khoảng 500m về phía Đông. Ngoài việc xây lăng mộ, còn dựng cả một tấm bia để ghi lại lai lịch, công đức của người yên nghỉ trong lăng. Bia được dựng theo hướng Đông nam cách lăng mộ khoảng 70m, trước mặt là cánh đồng và khe nước.

Trong lịch sử Vương triều hậu Lê, có nhiều Hoàng hậu có công to lớn trong việc góp sức cùng các vua gìn giữ, xây dựng, bảo vệ đất nước như: Trịnh Từ Trịnh Thị Ngọc Thương, Cung Từ Trần Thị Ngọc Trần, Tuyên Từ Hoàng Thái hậu Nguyễn Thị Anh, Quang Thục Hoàng Thái Hậu Ngô Thị Ngọc Dao...

Nhà bia mới được phục dựng lại.
Nhà bia mới được phục dựng lại.

Hoàng Thái hậu Ngô Thị Ngọc Giao được đánh giá là một người phụ nữ giỏi, một Mẫu nghi thiên hạ giàu lòng nhân ái khoan dung, đức độ, có đầy đủ tư chất "Công, Dung, Ngôn, Hạnh". Bà còn là một người phụ nữ ở ngôi dài nhất trong xã hội nhưng lại không tham gia việc triều chính, mà chỉ chuyên tâm vào việc tề gia.

Ngoài ra Bà còn là tấm gương sáng về đời sống cá nhân và sự chăm sóc gia đình, gia tộc đối với Vua Lê Thái Tông chăm lo giúp đỡ, giáo dục dạy giỗ vua Lê Thánh Tông và cháu là vua Lê Hiến Tông.

Đức của Hoàng Thái hậu được sánh với Trời đất, công rạng rỡ Tam thánh (Thái Tông, Thánh Tông, Hiến Tông), xứng đáng là hàng đầu các vị Hoàng hậu nước Đại Việt.

Nói về giá trị, bia Quang Thục Hoàng Thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao là tiêu biểu về hình thức, kiến trúc, điêu khắc mỹ thuật độc đáo, nội dung văn bia có nhiều giá trị về Lịch sử - Văn hóa thời Lê Sơ còn lưu truyền lại cho đến ngày nay. Điều đặc biệt, mặt sau văn bia khắc một bài minh và có tới 36 bài thơ xướng họa của các quần thần khắc trên bia.

Trải qua thời gian, biến cố, rùa đã bị sứt lở.
Trải qua thời gian, biến cố, rùa đã bị sứt lở.

Hoàng Thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao sinh năm 1420, người xã Động Bàng (nay thuộc Đồng Phang, xã Định Hoà, huyện Yên Định). Tháng 6 năm Đại Bảo thứ nhất (1440), Thái hậu được phong làm tiệp Dư ở cung Khánh Phương. Năm 1460 sau nhiều loạn lạc trong triều đình, các công thần Nguyễn Xí, Đinh Liệt đã tôn lập Tư Thành lên làm vua, bà được tôn làm Hoàng Thái hậu.

Đến khi ở ngôi cao, tuổi đã già, Hoàng Thái Hậu luôn coi trọng việc giáo dục và lưu truyền cho thế hệ sau. Tư tưởng của bà cũng chính là hệ tư tưởng của triều Lê. Hoàng thái hậu luôn đề cao lối sống cần kiệm, liêm chính mà bản thân bà là tấm gương sáng.

Ở Lam Kinh có 6 vị vua và 2 bà Hoàng Hậu sau khi qua đời được đưa về quê hương an táng: Vua Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông, Lê Nhân Tông, Lê Thánh Tông, Lê Hiến Tông, Lê Túc Tông và 2 bà Hoàng hậu: Ngô Thị Ngọc Dao, Nguyễn Thị Ngọc Huyên.

Điều đặc biệt, trong một tấm bia lại có tới 36 bài thơ họa ca ngợi Hoàng Thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao. Đây là một tài liệu quý để nghiên cứu về nghệ thuật trang trí, điêu khắc về Hoàng hậu ở Việt Nam thời Lê Sơ.

Nếu như nghệ thuật trang trí rồng ở bia Vĩnh Lăng, thì ở bia Hoàng Thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao cũng trang trí rồng, có dáng hiền thục hơn, được biểu hiện với nhiều chiều, đầu rồng được biểu hiện ở một góc nhìn chếch nghiêng thấy rõ một bên má đầy đặn…

Nghệ thuật chạm khắc rồng ở bia Hoàng Thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao đã chuyển sang một phong cách nghệ thuật khác hẳn, có sự cầu kỳ về đường nét và cách tạo hình. Đường nét thì sắc nhọn, dứt khoát, bố cục tỉ mỉ, trau chuốt đã thoát ra khỏi hình dáng, cách biểu hiện của rồng thời Lý, Trần và xứng đáng tiêu biểu, bộc lộ rõ đặc điểm phong cách thời Lê Sơ…

Đến đây rồng đã trở thành một biểu tượng văn hoá, tượng trưng cho sức mạnh, uy quyền. Vì vậy có thể nói điều này phần nào do ảnh hưởng của tư tưởng Nho Giáo. Một nét trang trí chỉ thấy ở Việt Nam bắt đầu từ thời Lê Sơ đó là dưới đế bia có hoa văn sóng nước rất độc đáo, được thể hiện tới 3 lớp (tam sơn). Các ngọn sóng được nối tiếp nhau và tạo thành nhiều lớp, được thể hiện khác với hoa văn cùng loại của thời kỳ Lý, Trần.

Nhà bia được phục dựng lại còn khá mới.
Nhà bia được phục dựng lại còn khá mới.

Bia có kích thước lớn tương đương với bia Vĩnh Lăng, ca ngợi công đức của một Hoàng Thái hậu nước Đại Việt, là người phụ nữ giỏi, có đức tính tốt, khoan dung độ lượng, giàu lòng vị tha, biết cách giáo dục con cháu, là người có công trong việc hưng thịnh nước Đại Việt triều Hậu Lê.

Các nhà nghiên cứu Văn hóa đánh giá, Bia Quang Thục Hoàng Thái hậu Ngô Thị Ngọc là một tấm bia lớn, tiêu biểu đại diện cho người phụ nữ Việt Nam từ xưa đến nay. Đây còn là tài liệu lịch sử đích thực, vì được ghi ngay sự kiện xảy ra mà không hề sao chép, bởi vậy nó có giá trị góp phần bổ sung vào chính sử.

Duy Tuyên

MỚI NHẤT
Bi kịch ngầm ở Hollywood trong phim hay nhất Oscar 2015
Bi kịch ngầm ở Hollywood trong phim hay nhất Oscar 2015

(Dân trí) - Bộ phim hài đen “Birdman” (Siêu anh hùng Birdman) được ví như một tấm gương phản chiếu thế giới hào nhoáng, phù phiếm nhưng ẩn chứa nhiều bi kịch ở Hollywood.

Thứ hai, 23/02/2015 - 07:33

Cô gái Việt diễn “Miss Saigon” - Thần tượng của giới trẻ Hungary
Cô gái Việt diễn “Miss Saigon” - Thần tượng của giới trẻ Hungary

Ở tuổi 20, Nguyễn Thanh Hiền được nhận vai chính trong “Miss Saigon” - vở nhạc kịch được coi là bệ phóng cho những nghệ sĩ có tham vọng vươn tới tầm vóc toàn cầu.

Thứ hai, 23/02/2015 - 06:42

Phát thẻ ấn Quang Trung Linh Tự
Phát thẻ ấn Quang Trung Linh Tự

(Dân trí) - Thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồi của dân tộc, ngày 23/2/2015, tại đền thờ Hoàng đế Quang Trung, TP Vinh long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 226 năm chiến thắng Ngọc Hồi -Đống Đa (mồng 5 tháng giêng âm lịch năm 1789) và tổ chức phát thẻ ấn Quang Trung Linh Tự.

Thứ hai, 23/02/2015 - 06:32

Dòng người đi xin lộc “nước thánh” ở Na Sơn Động Phủ
Dòng người đi xin lộc “nước thánh” ở Na Sơn Động Phủ

(Dân trí) - Những ngày đầu xuân Ất Mùi, hàng vạn người dân và du khách từ khắp nơi lại về Phủ Na đi lễ đầu năm. Nhiều du khách khi đến nơi đây phải lấy bằng được “nước thánh” để mang về nhà với mong muốn có lộc đầu xuân.

Thứ hai, 23/02/2015 - 04:56

Tái hiện trò chơi tết cung đình xưa tại Huế
Tái hiện trò chơi tết cung đình xưa tại Huế

(Dân trí) - Những ngày tết năm Ất Mùi 2015 tại Đại Nội, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã tái hiện lại các trò chơi dành cho vua quan triều Nguyễn dịp tết đến xuân về, gây sự thích thú cho nhiều người.

Thứ hai, 23/02/2015 - 03:23

Vỏ bom trong chiến tranh trở thành trang sức đắt giá
Vỏ bom trong chiến tranh trở thành trang sức đắt giá

(Dân trí) - Những quả bom còn sót lại giờ trở thành nguyên vật liệu để làm nên những món đồ trang sức đắt tiền, rất được các tín đồ thời trang ở Mỹ ưa chuộng, săn lùng.

Thứ hai, 23/02/2015 - 01:06

Ngư dân Lý Sơn đua thuyền tứ linh đầu năm
Ngư dân Lý Sơn đua thuyền tứ linh đầu năm

(Dân trí) - Ngày 22/2 (mùng 4 Tết), đều đặn từ hơn 300 năm qua, ngư dân Lý Sơn tưng bừng tổ chức lễ hội rước tứ linh và đua thuyền tượng trưng 4 linh vật thiêng liêng trong tiềm thức của xứ đảo “Vương quốc tỏi”.

Thứ hai, 23/02/2015 - 10:59

Tìm thấy 2.000 đồng tiền vàng 1.000 năm tuổi
Tìm thấy 2.000 đồng tiền vàng 1.000 năm tuổi

(Dân trí) - Đây là một trong những kho báu lớn nhất từng được phát hiện.

Thứ hai, 23/02/2015 - 10:50

Thăm Gia Miêu Ngoại Trang - nơi phát tích Vương triều Nguyễn
Thăm Gia Miêu Ngoại Trang - nơi phát tích Vương triều Nguyễn

(Dân trí) - Gia Miêu Ngoại Trang, nay thuộc thôn Gia Miêu, xã Hà Long, huyện Hà Trung - là nơi phát tích của vương Triều Nguyễn và trở thành mảnh đất quý hương thờ tổ tiên. Trải qua biến cố lịch sử, nhiều công trình kiến trúc nơi đây đã bị phá hủy…

Thứ hai, 23/02/2015 - 08:50

Xuân về nhớ tiếng hát của “thần xẩm” Hà Thị Cầu
Xuân về nhớ tiếng hát của “thần xẩm” Hà Thị Cầu

(Dân trí) - Hằng năm, vào đêm giao thừa, món ăn tinh thần của người dân xã Yên Phong, huyện Yêu Mô là tiếng hát của nghệ nhân Hà Thị Cầu. Đã 2 năm nay, người dân địa phương không còn được thưởng thức món ăn tinh thần của “thần xẩm” Hà Thị Cầu.

Thứ hai, 23/02/2015 - 03:02

Phim tài liệu kể về những “người rừng” sống giữa lòng New York
Phim tài liệu kể về những “người rừng” sống giữa lòng New York

(Dân trí) - Bộ phim kể về 6 anh em trai độ tuổi từ 17-23, sống ở thành phố New York, Mỹ, nhưng chưa bao giờ đặt chân ra bên ngoài cửa căn hộ của gia đình. Họ không biết gì về thế giới bên ngoài căn hộ chung cư đó…

Thứ hai, 23/02/2015 - 02:31

Nghệ sĩ hài Chí Tài nhớ lại thời để tóc dài, hát rock
Nghệ sĩ hài Chí Tài nhớ lại thời để tóc dài, hát rock

(Dân trí) - Ít ai biết, nghệ sĩ hài Chí Tài từng để tóc dài, hát rock máu lửa và có ban nhạc rock riêng của mình có tên “Lướt sóng”.

Chủ nhật, 22/02/2015 - 11:25

ĐÁNG QUAN TÂM
Lung linh, huyền ảo trong đêm hội tháp Đôi
Lung linh, huyền ảo trong đêm hội tháp Đôi

(Dân trí) - Đêm hội với nhiều tiết mục đặc sắc như trống hội, múa lân, hát múa Chăm tôn vinh vẻ đẹp Tháp Đôi huyền ảo, quyến rũ đưa du khách cùng hòa mình vào không khí vui tươi ngày Tết.

Chủ nhật, 22/02/2015 - 10:00

Miếu nổi giữa lòng Sài Thành
Miếu nổi giữa lòng Sài Thành

(Dân trí) - Đã từ lâu rồi, người ta không gọi cái tên Phù Châu nữa, mà dường như nó được gắn với cái tên miếu nổi bởi nó nằm ở một vị trí khá đặc biệt. Phù Châu miếu nằm giữa con sông Vàm Thuật, đoạn qua phường 5, quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh.

Chủ nhật, 22/02/2015 - 09:01

Hoa hậu Mai Phương: Tự hào về danh hiệu Hoa hậu
Hoa hậu Mai Phương: Tự hào về danh hiệu Hoa hậu

Hẹn để trò chuyện với Phương rất khó, cô gần như không có thời gian trống vì "hồ sơ cuối năm đầy bàn". Cô hoa hậu năm nào giờ là một cán bộ hải quan gương mẫu...

Chủ nhật, 22/02/2015 - 06:45

Nick Út xuất hiện trong cuốn sách về những tay máy lừng danh thế giới
Nick Út xuất hiện trong cuốn sách về những tay máy lừng danh thế giới

(Dân trí) - Cuốn sách ảnh “Behind Photographs” (Phía sau những bức ảnh) giới thiệu chân dung của những tay máy lừng danh nhất thế giới xuất hiện bên cạnh bức ảnh nổi tiếng nhất trong sự nghiệp cầm máy của họ. Nhiếp ảnh gia Nick Ut đã góp mặt trong cuốn sách ảnh đồ sộ này.

Chủ nhật, 22/02/2015 - 02:20

Bức tranh chưa từng công bố của Trịnh Công Sơn
Bức tranh chưa từng công bố của Trịnh Công Sơn

Không phải một, mà có đến ba tác giả nổi tiếng cùng đặt cọ, ký tên vào bức tranh độc đáo mà họ vẽ ra trong một dịp tình cờ. Bức tranh chưa hề được công bố này là tác phẩm kỳ lạ của tình bạn văn nghệ giữa họa sĩ Trịnh Cung, họa sĩ Tôn Thất Văn và nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Thứ bảy, 21/02/2015 - 09:31

Châu Á rực rỡ “ăn Tết” Ất Mùi
Châu Á rực rỡ “ăn Tết” Ất Mùi

(Dân trí) - Trên khắp Châu Á, một không khí hân hoan chào đón năm mới đã hiện diện trong suốt ba ngày qua. Pháo hoa đã nổ lên giòn giã báo hiệu một năm Ất Mùi với nhiều may mắn, vận hội đang chờ đợi phía trước…

Thứ bảy, 21/02/2015 - 06:29

Nhà báo Lại Văn Sâm - Nỗi niềm đằng sau sự nổi tiếng
Nhà báo Lại Văn Sâm - Nỗi niềm đằng sau sự nổi tiếng

Sức hút của cái tên Lại Văn Sâm đến giờ vẫn rất "nóng" nhưng đằng sau sự nổi tiếng không đơn giản chỉ có những niềm vui…

Thứ bảy, 21/02/2015 - 04:44

Âm vang tiếng trống đồng
Âm vang tiếng trống đồng

(Dân trí) - Với kỹ thuật thủ công truyền thống, những nghệ nhân xứ Thanh đã cho ra lò những trống đồng Đông Sơn huyền thoại giữa thế kỷ XXI. 100 chiếc trống dâng Đại lễ 1.000 năm Thăng Long, trống dâng Đại tướng và trống mang hình ảnh Bác Hồ...

Thứ bảy, 21/02/2015 - 02:34

Thong dong chợ Vé đầu xuân với món thịt trâu nức tiếng
Thong dong chợ Vé đầu xuân với món thịt trâu nức tiếng

(Dân trí) - Mùng 3 Tết, chợ Vé (Xã Đồng Tâm, huyện Ninh Giang, Hải Dương) họp phiên đầu tiên với những phản thịt trâu tươi ngon nức tiếng cả nước, với hình ảnh người người đi mua muối cầu may, mong một năm mặn mà, sung túc.

Thứ bảy, 21/02/2015 - 02:23

Dòng người đổ về Văn Miếu xin chữ đầu xuân
Dòng người đổ về Văn Miếu xin chữ đầu xuân

(Dân trí) - Đầu xuân, đi xin chữ lấy lộc đã trở thành một tục lệ đẹp có từ lâu đời của người dân Việt Nam. Văn Miếu - Quốc Tử Giám những ngày này là “điểm đến số một” trong những chuyến du xuân lấy lộc của các gia đình và các sĩ tử.

Thứ bảy, 21/02/2015 - 01:02

Đi chùa đầu xuân
Đi chùa đầu xuân

(Dân trí) - Với nhiều người, Tết đồng nghĩa với việc lên chùa đi lễ cầu may cho cả năm dài đang tới. Họ mong ước, ở nơi xa xôi, trong cõi Niết bàn cực lạc, Đức Phật từ bi sẽ nghe thấu lời cầu nguyện mà phù hộ độ trì cho họ luôn được vạn sự như ý…

Thứ bảy, 21/02/2015 - 01:00

Báo chí phương Tây “rối tung” ngôn ngữ với... năm Mùi
Báo chí phương Tây “rối tung” ngôn ngữ với... năm Mùi

(Dân trí) - Khi đưa tin về Tết Âm lịch ở Châu Á, các tờ báo phương Tây gặp phải một vấn đề hóc búa, đó là họ không có từ tương đồng với con giáp Mùi để chuyển nghĩa. Họ không biết Mùi nên được dịch là dê, là cừu, hay là linh dương…

Thứ bảy, 21/02/2015 - 11:45