Nghệ thuật Bài Chòi trở thành Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại

Dân trí Vào hồi 15h15 phút (giờ Việt Nam) ngày 7/12, tại Phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc, Nghệ thuật Bài Chòi - Trung Bộ Việt Nam đã chính thức được UNESCO ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam (ở các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa và Đà Nẵng) là một loại hình nghệ thuật đa dạng kết hợp âm nhạc, thơ ca, diễn xuất, hội họa và văn học.

Bài Chòi có hai hình thức chính: “Chơi Bài Chòi” và “Trình diễn Bài Chòi”. Chơi Bài Chòi liên quan đến một trò chơi thẻ bài trong chòi tre vào Tết Nguyên đán. Trong các buổi trình diễn của Bài Chòi, anh chị Hiệu biểu diễn trên chiếu cói, hoặc di chuyển từ nơi này đến nơi khác hoặc trong những dịp riêng tư của các gia đình.

Những người lưu giữ và thực hành nghệ thuật Bài Chòi là các anh chị Hiệu, những nghệ nhân biểu diễn Bài Chòi đơn lẻ và những nghệ nhân làm thẻ bài. Nghệ thuật Bài Chòi là một hình thức sinh hoạt văn hóa và giải trí trong cộng đồng làng xã.

Người trình diễn và gia đình họ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ các hình thức thực hành bằng cách giảng dạy các bài bản, kỹ năng ca hát, kỹ thuật trình diễn và phương pháp làm thẻ bài cho các thế hệ trẻ.

Cùng với cộng đồng, những người này đã thành lập gần 90 đội, nhóm và câu lạc bộ để luyện tập và truyền dạy Nghệ thuật Bài Chòi, thu hút sự tham gia rộng rãi của cộng đồng.

Nghệ thuật Bài Chòi ở Bình Định. Ảnh: TL.
Nghệ thuật Bài Chòi ở Bình Định. Ảnh: TL.

Hầu hết, nghệ nhân đều được học kỹ năng, kỹ thuật hô, hát Bài Chòi trong gia đình, chủ yếu thông qua phương pháp truyền miệng. Tuy nhiên, một số nghệ nhân Bài Chòi ngày nay cũng truyền dạy kiến ​​thức và kỹ năng trong các hội, các câu lạc bộ và trường học.

Theo Uỷ ban Liên Chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam đáp ứng những tiêu chí sau để đăng ký vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại:

Nghệ thuật Bài Chòi là một hoạt động văn hoá quan trọng trong cộng đồng làng xã, đáp ứng nhu cầu giải trí và thưởng thức nghệ thuật của cộng đồng. Các câu chuyện trong Bài Chòi là những bài học đạo đức, thể hiện tình yêu quê hương đất nước, sự gắn kết cộng đồng và những kinh nghiệm trong cuộc sống của người dân. Hồ sơ đề cử đã chỉ ra được vai trò quan trọng của người lưu giữ di sản. Là một di sản của cộng đồng, việc truyền dạy Bài Chòi diễn ra chủ yếu trong gia đình, câu lạc bộ, ngoài ra, Bài Chòi còn được truyền dạy trong các trường học. Việc thực hành di sản Nghệ thuật Bài Chòi thúc đẩy sự bình đẳng về giới tính cũng như sự tôn trọng lẫn nhau giữa các cộng đồng.

Việc ghi danh Nghệ thuật Bài Chòi khuyến khích đối thoại giữa các cộng đồng, các nhóm người và cá nhân; tạo cơ hội trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm giữa những người thực hành, qua đó làm phong phú kiến thức và kỹ năng liên quan đến việc thực hành các hình thức nghệ thuật.

Việc ghi danh cũng có thể củng cố mối liên kết giữa các cá nhân, các nhóm người và các câu lạc bộ thực hành di sản và thực hành các truyền thống văn hoá khác thông qua các hoạt động trình diễn và lễ hội liên quan. Hơn nữa, việc ghi danh sẽ nâng cao nhận thức về sự đa dạng của di sản văn hoá phi vật thể vì Nghệ thuật Bài Chòi là sự kết hợp của nhiều lĩnh vực văn hoá - nghệ thuật.

Hồ sơ đã mô tả chi tiết, rõ ràng những nỗ lực trong quá khứ và hiện tại để bảo vệ di sản và đảm bảo sự tồn tại của các cộng đồng, các nhóm người và các câu lạc bộ với sự hỗ trợ của Chính phủ. Những nỗ lực này bao gồm việc tổ chức các hội Bài Chòi, trình diễn và giảng dạy bải bản và kỹ năng ca hát, cũng như kỹ thuật trình diễn, phương pháp làm thẻ bài và các kỹ năng chơi Bài Chòi.

Thông qua Bộ VHTT&DL và chính quyền địa phương, Quốc gia thành viên sẽ cung cấp nguồn tài chính, pháp lý và nhân lực để hỗ trợ thực hiện các biện pháp này, với sự hợp tác của cộng đồng và các nghệ nhân. Các doanh nghiệp và ngân hàng đã đóng góp cho các hội thảo khoa học về Bài Chòi và hoạt động văn hóa liên quan như việc thực hành và truyền dạy di sản, cũng như sưu tầm tài liệu, tư liệu hóa và hỗ trợ các biện pháp phục hồi di sản, vì di sản vẫn có nguy cơ mai một, chủ yếu là do những khó khăn trong việc truyền dạy.

Chính sách đãi ngộ cho nghệ nhân đã được ban hành và chương trình giáo dục chính quy cũng đã được thiết kế để thu hút các thế hệ trẻ. Các phương tiện truyền thông địa phương và quốc gia cam kết nâng cao nhận thức về giá trị của di sản với phần lớn các học viên tình nguyện tham gia vào quá trình phổ biến, quảng bá di sản.

Cộng đồng tích cực đóng góp ý tưởng cho việc sưu tầm và tư liệu hóa di sản, điền vào các mẫu kiểm kê và tham gia vào tất cả các công đoạn chuẩn bị hồ sơ đề cử. Các cá nhân và đại diện của các nhóm và câu lạc bộ Bài Chòi đã ký Cam kết tự nguyện, đồng thuận của họ đối với đề cử, đồng thời, sự hiểu biết về việc xây dựng hồ sơ đề cử của họ cũng được thể hiện trong các đoạn ghi âm và ghi hình các cuộc phỏng vấn được thực hiện tại các địa phương có thực hành Bài Chòi.

Cục Di sản văn hoá và Viện Âm nhạc Việt Nam đã được ủy thác quá trình tham vấn thông qua các cuộc họp và hội thảo quốc gia và quốc tế được tổ chức trong năm 2014 và 2015. Các tác động thực tiễn thông thường không tham gia điều chỉnh hoặc hạn chế quyền tiếp cận đối với di sản.

Di sản này được Bộ VHTT&DL Việt Nam đưa vào Danh sách di sản văn hoá phi vật thể quốc gia trong giai đoạn 2014-2016. Bản kiểm kê được lưu giữ tại Phần mềm Hệ thống thông tin quản lý di sản văn hoá phi vật thể của Cục Di sản văn hoá Việt Nam.

Các Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch/Sở Văn hóa và Thể thao của 9 tỉnh có Bài Chòi chịu trách nhiệm phối hợp với cộng đồng để báo cáo hàng năm về Bộ VHTT&DL các thông tin kiểm kê di sản Bài Chòi. Viện Âm nhạc Việt Nam quản lý cơ sở dữ liệu về Nghệ thuật Bài Chòi và cập nhật hàng năm.

Việc UNESCO ghi danh Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại khẳng định bản sắc văn hóa phong phú của dân tộc Việt Nam, sự gắn kết cộng đồng, đề cao tôn trọng đa dạng văn hóa, khuyến khích đối thoại giữa các cá nhân, các cộng đồng và các dân tộc khác nhau vì sự khoan dung, tình yêu và lòng bác ái đúng theo tôn chỉ và mục tiêu của Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO.

Hà Tùng Long

MỚI NHẤT
Nghệ nhân hô Bài Chòi Hội An hội tụ mừng sự kiện thành Di sản thế giới
Nghệ nhân hô Bài Chòi Hội An hội tụ mừng sự kiện thành Di sản thế giới

(Dân trí) - Tối 8/12, tại Vườn tượng An Hội (TP Hội An, Quảng Nam) đã diễn ra chương trình đặc biệt về nghệ thuật Bài Chòi nhằm chào mừng sự kiện “Nghệ thuật bài chòi Miền Trung Việt Nam được UNESCO ghi danh trong danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại”.

Thứ bảy, 09/12/2017 - 02:00

NSND Hồng Vân vào vai bà trùm mê “phi công trẻ” trong hài Tết
NSND Hồng Vân vào vai bà trùm mê “phi công trẻ” trong hài Tết

(Dân trí) - NSND Hồng Vân sẽ vào vai bà trùm mê “phi công trẻ” trong hài tết “Xuân này con không về” dự kiến sẽ phát hành dịp tết Mậu Thân 2018.

Thứ bảy, 09/12/2017 - 01:00

Xuất hiện gameshow biến người chơi thành Thị Nở kết duyên với Thạch Sanh…
Xuất hiện gameshow biến người chơi thành Thị Nở kết duyên với Thạch Sanh…

(Dân trí) - Theo đó, VTV3 sắp phát sóng gameshow “Lựa chọn của trái tim”, được Việt hoá từ “Sexy Beast” (Quái vật quyến rũ), chính thức lên sóng lúc 20h30 thứ Tư hàng tuần, bắt đầu từ ngày 13/12.

Thứ sáu, 08/12/2017 - 03:14

Ai là người chi 10.234 tỷ đồng mua bức tranh đắt nhất thế giới?
Ai là người chi 10.234 tỷ đồng mua bức tranh đắt nhất thế giới?

(Dân trí) - Thông tin đã vừa được hé lộ về nhân vật ẩn danh đứng sau thương vụ mua bán tranh đắt nhất thế giới. Bức “Salvator Mundi”, do danh họa người Ý Leonardo Da Vinci thực hiện, vừa được bán ra hồi tháng trước với giá 450,3 triệu USD (tương đương 10.234 tỷ đồng).

Thứ sáu, 08/12/2017 - 11:23

Chị gái giống hệt Mai Thu Huyền không ít lần bị nhầm là “cô Trúc”
Chị gái giống hệt Mai Thu Huyền không ít lần bị nhầm là “cô Trúc”

(Dân trí) - Vì sở hữu ngoại hình quá giống nhau mà rất nhiều người từng nhầm lẫn chị em Mai Thu Huyền. Thậm chí, khi đi ra ngoài đường, rất nhiều người hỏi Mai Thu Trang có phải là “cô Trúc” của “Những ngọn nến trong đêm” hay không.

Thứ sáu, 08/12/2017 - 11:17

Dương Cầm xin lỗi Miu Lê sau phát ngôn “không đủ trình làm ca sĩ”
Dương Cầm xin lỗi Miu Lê sau phát ngôn “không đủ trình làm ca sĩ”

(Dân trí) - Sau nhiều ngày im lặng trước ồn ào khẩu chiến, khởi nguồn vì phát ngôn “Miu Lê không đủ trình để được gọi là ca sĩ” và bị Miu Lê đáp trả "… Tôi Google anh Dương Cầm chỉ ra đàn piano", nhạc sĩ Dương Cầm đã bất ngờ gửi lời xin lỗi Miu Lê.

Thứ sáu, 08/12/2017 - 11:14

Em gái Lý Hùng khóc nức nở khi nhắc đến con gái đang bị tách biệt
Em gái Lý Hùng khóc nức nở khi nhắc đến con gái đang bị tách biệt

(Dân trí) - Lần đầu tiên trên sóng truyền hình, diễn viên Lý Hương không kìm nén được cảm xúc khi gửi lời xin lỗi đến ba mình, NSND Lý Huỳnh. Nỗi ân hận vì không nghe lời ba và nỗi đau khi không được sống cùng con gái khiến cô bật khóc nức nở…

Thứ sáu, 08/12/2017 - 10:09

Hát Xoan Phú Thọ hết bảo vệ khẩn cấp, trở thành Di sản nhân loại
Hát Xoan Phú Thọ hết bảo vệ khẩn cấp, trở thành Di sản nhân loại

(Dân trí) - Hát Xoan Phú Thọ đã chính thức được UNESCO đưa ra khỏi Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp và ghi danh tại Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Thứ sáu, 08/12/2017 - 09:45

Bình Minh lần đầu lên tiếng sau vụ “ảnh nhạy cảm” với Trương Quỳnh Anh
Bình Minh lần đầu lên tiếng sau vụ “ảnh nhạy cảm” với Trương Quỳnh Anh

(Dân trí) - Xuất hiện trong buổi ra mắt phim “Giấc mơ Mỹ” tại Hà Nội tối qua (7/12), diễn viên Bình Minh rất tươi tắn và thoải mái khi gặp gỡ mọi người. Anh khẳng định rằng, tình cảm gia đình của anh vẫn hoàn toàn bình thường sau scandal “ảnh nhạy cảm” với Trương Quỳnh Anh.

Thứ sáu, 08/12/2017 - 09:44

Thám sát, nghiên cứu khảo cổ học khu vực đền Huyện
Thám sát, nghiên cứu khảo cổ học khu vực đền Huyện

(Dân trí) - Mới đây, Bảo tàng tỉnh Hà Tĩnh cho biết, đơn vị đang cùng với Trường ĐH Quốc gia Hà Nội tổ chức thám sát và nghiên cứu khảo cổ tại khu vực đền Huyện (xã Xuân Giang, huyện Nghi Xuân).

Thứ sáu, 08/12/2017 - 07:44

Sở Văn hóa Thể thao TPHCM đang xem xét talk show Lê Giang
Sở Văn hóa Thể thao TPHCM đang xem xét talk show Lê Giang

Bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó giám đốc Sở Văn hóa Thể thao TPHCM cho biết đang xem xét vụ talk show Lê Giang tố chồng cũ, diễn viên hài Duy Phương trên chương trình Sau ánh hào quang.

Thứ năm, 07/12/2017 - 08:24

Lễ cưới “hot” nhất showbiz Châu Á chỉ tốn… 40 triệu đồng
Lễ cưới “hot” nhất showbiz Châu Á chỉ tốn… 40 triệu đồng

(Dân trí) - Lễ cưới của hai ngôi sao nổi tiếng hàng đầu Châu Á - nam ca sĩ Bi Rain và nữ diễn viên Kim Tae Hee - chỉ tốn 40 triệu đồng. Cặp đôi thậm chí còn không thuê thợ ảnh. Bi Rain mới đây đã tiết lộ lý do đằng sau hôn lễ giản tiện khó tin của vợ chồng mình.

Thứ năm, 07/12/2017 - 07:46

ĐÁNG QUAN TÂM
Đóng cửa rạp chiếu phim “nóng bỏng” cuối cùng
Đóng cửa rạp chiếu phim “nóng bỏng” cuối cùng

(Dân trí) - Rạp chiếu phim “lãng mạn” cuối cùng còn tồn tại sẽ đóng cửa vào cuối năm nay bởi sự cạnh tranh quá “khốc liệt” với… Internet.

Thứ năm, 07/12/2017 - 01:21

Những phụ nữ “phá vỡ sự im lặng” là câu chuyện nổi bật nhất năm
Những phụ nữ “phá vỡ sự im lặng” là câu chuyện nổi bật nhất năm

(Dân trí) - Tờ tạp chí Time (Mỹ) đã gọi “Những người phá vỡ sự im lặng” - những phụ nữ đã lên tiếng tố cáo nạn quấy rối tình dục - là “Nhân vật của năm 2017”.

Thứ năm, 07/12/2017 - 01:19

Truyền hình thực tế khơi lại nỗi đau của người nổi tiếng để câu khách?
Truyền hình thực tế khơi lại nỗi đau của người nổi tiếng để câu khách?

(Dân trí) - Thời gian qua, nhiều chương trình truyền hình đã đi sâu vào khai thác chuyện đời tư hoặc khơi lại những góc khuất thầm kín đã chôn dấu của những nhân vật nổi tiếng khiến những người liên quan bị ảnh hưởng nặng nề. Câu chuyện của nghệ sĩ Duy Phương - Lê Giang mới đây đã đẩy sự việc này lên đỉnh điểm.

Thứ năm, 07/12/2017 - 01:17

Sao Hollywood và những khoản cát-sê cao khó hiểu trong các bộ phim thua lỗ
Sao Hollywood và những khoản cát-sê cao khó hiểu trong các bộ phim thua lỗ

(Dân trí) - Mức cát-sê khoảng vài chục triệu USD cho một vai diễn không phải là con số quá khủng, đối với các ngôi sao hạng A ở kinh đô điện ảnh Hollywood. Tuy nhiên, trong trường hợp số tiền thù lao cho một diễn viên này lại chiếm đến hơn 20% kinh phí sản xuất phim, thì đó đúng là một con số cao không tưởng.

Thứ năm, 07/12/2017 - 06:25

Nỗ lực cuối cùng để cứu vãn “cuộc hôn nhân vàng” của Hollywood
Nỗ lực cuối cùng để cứu vãn “cuộc hôn nhân vàng” của Hollywood

(Dân trí) - “Ông bà Smith” đã từng là bộ phim điện ảnh “xe duyên” cho cặp đôi Brad Pitt - Angelina Jolie. Đứng bên bờ vực của sự đổ vỡ, Angelina đã kỳ vọng điện ảnh một lần nữa sẽ làm nên “phép màu” cho cuộc tình của cô.

Thứ năm, 07/12/2017 - 06:22

Vừa giành giải MAMA, nhóm NCT 127 đến giao lưu với khán giả Hà Nội
Vừa giành giải MAMA, nhóm NCT 127 đến giao lưu với khán giả Hà Nội

(Dân trí) - Nhóm nhạc gồm 9 thành viên vừa giành giải thưởng MAMA (giải thưởng âm nhạc danh giá của Hàn Quốc) ở hạng mục Nghệ sĩ Châu Á mới (New Asian Artist) vừa trở lại Việt Nam. Đây là lần thứ 3 nhóm NCT 127 đến Việt Nam.

Thứ năm, 07/12/2017 - 02:00

Tim lẻ bóng sau scandal Trương Quỳnh Anh lộ ảnh nhạy cảm với Bình Minh?
Tim lẻ bóng sau scandal Trương Quỳnh Anh lộ ảnh nhạy cảm với Bình Minh?

(Dân trí) - Lần đầu tiên, nam ca sĩ Tim tham gia buổi ghi hình mà thiếu vắng vợ, Trương Quỳnh Anh. Trước đó, hai người luôn “bám nhau như sam” tại các sự kiện…

Thứ tư, 06/12/2017 - 02:46

Diễn viên phim “Làng Vũ Đại ngày ấy” phản đối đưa “Chí Phèo” ra khỏi SGK
Diễn viên phim “Làng Vũ Đại ngày ấy” phản đối đưa “Chí Phèo” ra khỏi SGK

(Dân trí) - Nghệ sĩ Bùi Cường đóng vai Chí Phèo và nghệ sĩ Đức Lưu đóng vai Thị Nở trong tác phẩm điện ảnh "Làng Vũ Đại ngày ấy" hết sức phản đối ý kiến bỏ tác phẩm "Chí Phèo" ra khỏi sách giáo khoa (SGK) Ngữ văn 11.

Thứ tư, 06/12/2017 - 02:11

Nghệ sĩ Bạch Long lỡ dở một đời vì 4 lần mang vết thương lòng
Nghệ sĩ Bạch Long lỡ dở một đời vì 4 lần mang vết thương lòng

(Dân trí) - Trong tập 4 “Người nghệ sĩ đa tài 2017” với chủ đề “Lễ hội” lên sóng ngày 10/12, nghệ sĩ Bạch Long mang đến tiết mục giới thiệu lễ hội Kỳ Yên. Thông qua tiết mục, nghệ sĩ kể về 4 chuyện tình mà anh từng trải qua khiến anh mang vết thương lòng.

Thứ tư, 06/12/2017 - 11:06

Mai Thu Huyền phủ nhận việc dàn dựng scandal của Bình Minh để PR phim
Mai Thu Huyền phủ nhận việc dàn dựng scandal của Bình Minh để PR phim

(Dân trí) - Trước tin đồn từ trên trời rơi xuống, diễn viên Mai Thu Huyền - Nhà sản xuất phim Giấc mơ Mỹ đã lên tiếng khẳng định rằng, scandal của Bình Minh và Trương Quỳnh Anh không phải là chiêu trò mà phía cô đưa ra. Bên cạnh đó, cô cũng đã lên tiếng bảo vệ Bình Minh.

Thứ tư, 06/12/2017 - 11:04

Hài hước xem “sao” loay hoay, vật vã học… tiếng Anh
Hài hước xem “sao” loay hoay, vật vã học… tiếng Anh

(Dân trí) - Cùng xem những nghệ sĩ gặp khó khăn trong việc học ngoại ngữ xoay xở thế nào với tiếng Anh…

Thứ tư, 06/12/2017 - 11:00

Cô dâu - chú rể ngã “giúi giụi” vì… “Vũ điệu hoang dã”
Cô dâu - chú rể ngã “giúi giụi” vì… “Vũ điệu hoang dã”

(Dân trí) - Cú nhảy trứ danh trong bộ phim điện ảnh “Vũ điệu hoang dã” (1987) đã truyền cảm hứng cho biết bao cặp đôi. Nhưng từ màn ảnh đến đời thực là một khoảng cách… rất xa.

Thứ tư, 06/12/2017 - 06:22