Một năm văn chương bình lặng

Văn chương 2016 để lại dấu ấn gì trong lòng độc giả? Công việc “tính sổ văn chương” một năm thường rất khó khăn, đòi hỏi sự tổng kết của một bộ phận nghiên cứu chuyên sâu (như Phòng Văn học Việt Nam đương đại thuộc Viện Văn học, chẳng hạn).

Nói văn chương một năm bình lặng nghĩa là, theo quan điểm của chúng tôi, nó ở vào tình trạng không đột biến nhờ thăng hoa, cũng không bị chìm lấp đi vì thiếu sinh khí.

Văn chương vẫn tồn tại như nó vốn có. Nhưng nếu theo dõi sát sao lực lượng sáng tác sẽ thấy trạng thái “già hóa” đang khiến văn chương khó bề có một cuộc bứt phá ngoạn mục. Thế hệ U90 (như Nguyễn Xuân Khánh, Ma Văn Kháng,…) tuy vẫn còn xuất hiện nhưng có lẽ cũng không còn "trụ" lâu được trên văn đàn.

Những gì “trời cho” họ đã cống hiến tận tình cho xã hội. Thế hệ U80 cũng đang hoàn thành nốt những công việc cuối cùng của nghiệp/hơn là nghề văn. Thế hệ U70 cũng đã vắt kiệt hết mình.


Hai trong 7 tác phẩm đoạt giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam năm 2016.

Hai trong 7 tác phẩm đoạt giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam năm 2016.

Thế hệ U60 tuy đã định vị nhưng vốn liếng xem ra không còn dư dả. Nghĩa là nền văn chương Việt đang cần có một cuộc chạy tiếp sức. Sức sống của một nền văn chương gắn với tuổi trẻ, sức trẻ.

Như dự cảm được tình trạng “già hóa” của nền văn chương, Hội Nhà văn Việt Nam đã có những động thái tích cực nhằm gây dựng cơ đồ bằng chiến lược trẻ hóa đội ngũ sáng tác.

Bằng chứng là trong năm đã tổ chức thành công Hội nghị những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ 9, tại Hà Nội. Trong diễn văn khai mạc, nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, đã lạc quan nói đến “lý do của hi vọng”. Hi vọng vào những thế hệ kế cận (7X, 8X, và cả 9X).

Những tên tuổi thuộc thế hệ này đã và đang phát lộ như Trần Thanh Hà, Vi Thùy Linh, Phan Huyền Thư, Nguyễn Danh Lam, Phong Điệp, Nguyễn Thế Hùng, Như Bình, Nguyễn Phương Liên, Đỗ Tiến Thụy, Nguyễn Xuân Thủy, Phùng Văn Khai, Uông Triều, Đỗ Bích Thúy, Dili, Bình Nguyên Trang, Đinh Phương, Phạm Vân Anh, Meggie Phạm, Huỳnh Trọng Khang,…

Qua đợt kết nạp hội viên mới 2016, dư luận xã hội đã nhen nhóm niềm hi vọng khi thấy những người trẻ tuổi sớm được khẳng định (xuất hiện những gương mặt sáng như Văn Thành Lê, Đào Quốc Minh, Lữ Thị Mai, Hoàng Thụy Anh, Phan Tuấn Anh, Đoàn Minh Tâm, Đào Trung Hiếu). Chúng tôi gọi năm 2016 là năm của tuổi trẻ.

Nhưng ngoài “năm của tuổi trẻ”, liệu văn chương 2016 có thể ghi dấu ấn trong lòng độc giả ở một lĩnh vực nào đó trội lên? Có đấy! Vẫn chủ yếu là tiểu thuyết, một thể loại được coi là “máy cái” của bất kì nền văn chương trưởng thành nào.

Một số cuốn tiểu thuyết đáng đọc trong năm: “Chuyện ngõ nghèo” của Nguyễn Xuân Khánh, “Người thợ mộc và tấm ván thiên” của Ma Văn Kháng, “Câu chuyện Đà Nẵng” của Thái Bá Lợi, “Mưa đỏ” của Chu Lai, “Thư về quá khứ” của Nguyễn Trọng Tân, “Lửa” (quyển hai trong bộ ba tiểu thuyết “Kiếp người”) của Hữu Ước, “Vỡ vụn” của Nguyễn Bắc Sơn, “Lời tựa tình yêu” của Trần Mai Hạnh, “Rừng đói” của Nguyễn Trọng Luân, “Mộ phần tuổi trẻ” của Huỳnh Trọng Khang.

Thơ đi về đâu? Hẳn là một câu hỏi lớn. Lý luận phê bình đang lúng túng, đang tìm lối ra. Đó là một thực tế. Dịch thuật như “nấm mọc sau mưa”. Nhưng từ góc độ tiếp biến văn hóa thấy còn nhiều vấn đề cần phải được kiểm soát chặt chẽ hơn bằng các thiết chế văn hóa.

Giải thưởng Hội Nhà văn năm 2016 có gì mới?

Dư luận xã hội thường rất quan tâm tới giải thưởng thường niên của Hội Nhà văn Việt Nam, vốn được xem là thành tựu một năm. Công bằng mà nói, năm nay những tác phẩm đoạt giải đều ở tầm mức khá.

Nhưng chưa thực sự vượt trội. Chưa thực sự gây nên sự kiện văn chương. Chưa thực sự lan tỏa. Nghĩa là dư âm chưa thành cao trào, nếu so với năm 1991. Đó là một đỉnh cao khó vượt.

Một lần nữa người ta lại thấy sự “già hóa” của văn chương qua giải thưởng (trong 7 tác giả đoạt giải thì chỉ có 1 người sinh năm 1973 - Trần Huyền Sâm, chuyên ngành lý luận phê bình). Tuổi trung bình của các ứng viên nhận giải thưởng là 60,2. Bao giờ thì kéo xuống được 30, 40? Bao giờ cho đến ngày… xưa?

Dự cảm văn chương 2017

Trong Hội nghị văn học 2016, nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam nêu lên những khó khăn về mặt tài chính như là bức tường ngăn sự phát triển của văn chương khi chúng ta không còn được bao cấp nhiều như trước nữa.

Đó đây có tiếng thở dài, lo âu cho tiền đồ của văn chương nước nhà khi “cơm áo không đùa với khách thơ”. Đã đành như thế. Nhưng trong 10.000 ngày kháng chiến thần thánh (1945-1975), nhà văn của chúng ta nào có tính đến nhuận bút.

Viết như một sự thôi thúc nội tâm không thể nào khác. Viết để trả món nợ cho đồng đội đã hi sinh vì chiến thắng cuối cùng. Viết như là một cách tồn tại giữa cuộc đời. Bây giờ nhà văn ta nào đã đến mức lầm than, nào đã đến mức thiếu tự do sáng tác.

Cái chúng ta thiếu là những tài năng văn chương. Biết đâu khi được “thả nổi”, nhà văn chúng ta lại tăng cường hơn tính tự chủ, tự lập và ngày càng tự tin. Và thường thì trong “cái khó ló cái khôn” như dân gian đã tổng kết.

Dự cảm văn chương một năm là rất khó. Văn chương không phải là kinh tế để có thể tính đếm tăng trưởng bao nhiêu phần trăm. Một năm, với với văn chương có thể không có thành tựu gì, cũng là bình thường.

Với văn chương, chúng ta phải thật bình tĩnh, công tâm, hào hiệp. Không bi quan đã đành, cũng không nên lạc quan tếu. Văn chương 2017 và tương lai gần có khởi sắc hay không là còn chờ vào thế hệ trẻ. Tại sao không?

Theo Bùi Việt Thắng
Công An Nhân Dân

MỚI NHẤT
Làm thế nào để đọc sách nhiều hơn trong năm mới?
Làm thế nào để đọc sách nhiều hơn trong năm mới?

(Dân trí) - Dưới đây là một số “mẹo” có thể giúp bạn đọc nhiều sách hơn trong năm mới, giúp tinh thần trở nên thư thái, bình an, sự hiểu biết, thấu cảm ngày càng thông tuệ.

Chủ nhật, 22/01/2017 - 02:00

Hà Nội: Các ông đồ khai bút, cho chữ trong hồ Văn
Hà Nội: Các ông đồ khai bút, cho chữ trong hồ Văn

(Dân trí) - Sáng 21/1, hội chữ xuân Đinh Dậu khai mạc tại hồ Văn (Đống Đa, Hà Nội), các lán thư pháp cũng bắt đầu hoạt động. Đây là năm thứ 3 liên tiếp "phố ông đồ" chuyển sang địa điểm mới, thay vì viết và cho chữ trên vỉa hè Văn Miếu - Quốc Tử Giám như trước kia.

Thứ bảy, 21/01/2017 - 03:37

Bật mí những chuyện hậu trường ghi hình Táo quân 2017
Bật mí những chuyện hậu trường ghi hình Táo quân 2017

(Dân trí) - Táo quân 2017 vừa tiến hành ghi hình vào ngày 17, 18/1 tại trường quay S14 - Đài Truyền hình Việt Nam. Để có được những buổi ghi hình theo đúng kế hoạch, đạo diễn Đỗ Thanh Hải và “Cù Trọng Xoay” Đinh Tiến Dũng đã phải lên kịch bản khung từ 3 tháng trước. Ngoài ra, các nghệ sĩ tham gia chương trình cũng phải nỗ lực tập luyện gần một tháng trời.

Thứ bảy, 21/01/2017 - 02:17

Sự run rẩy khi hát quốc ca Mỹ khiến nữ ca sĩ 16 tuổi được khen ngợi
Sự run rẩy khi hát quốc ca Mỹ khiến nữ ca sĩ 16 tuổi được khen ngợi

(Dân trí) - Khía cạnh tích cực của sự run rẩy xuất hiện ở những giây đầu khi Evancho cất tiếng hát, chính là người nghe biết chắc rằng cô đang hát “live” tại sự kiện.

Thứ bảy, 21/01/2017 - 09:35

Cười sảng khoái với những khoảnh khắc trùng hợp khó tin
Cười sảng khoái với những khoảnh khắc trùng hợp khó tin

(Dân trí) - Khoảnh khắc là một yếu tố quyết định trong nghệ thuật chụp ảnh. Khi một sự việc diễn ra được bấm máy vào đúng giây quyết định, thì một người bình thường cũng có thể là chủ nhân của một khoảnh khắc “độc, lạ”.

Thứ bảy, 21/01/2017 - 06:23

Phim Tết 2017 vẫn quẩn quanh với phim hài, diễn viên hài
Phim Tết 2017 vẫn quẩn quanh với phim hài, diễn viên hài

(Dân trí) - Cứ đến Tết, thị trường phim Việt lại quẩn quanh với những bộ phim hài và những gương mặt cũ. Năm nay, trong số 4 phim dự kiến công chiếu vào dịp Tết thì cả 4 phim đều mang màu sắc hài hước pha với hành động hoặc có yếu tố kỳ bí.

Thứ bảy, 21/01/2017 - 06:22

Nghệ sĩ Việt mang đến cho kiều bào đêm nhạc ý nghĩa
Nghệ sĩ Việt mang đến cho kiều bào đêm nhạc ý nghĩa

(Dân trí) - Đêm nhạc nằm trong chuỗi chương trình “Xuân Quê hương 2017” dành cho kiều bào nhân dịp trở về quê hương đón Xuân Đinh Dậu 2017 được đầu tư quy mô, hoành tráng, mang đậm bản sắc văn hóa, dân tộc với sự tham gia của những ca sĩ nổi tiếng, như: NSƯT Tạ Minh Tâm, NSƯT Thanh Thúy, NSƯT Vân Khánh, Hồ Quỳnh Hương, Lệ Quyên, Đan Trường, Quang Linh, Anh Bằng, Hồ Trung Dũng...

Thứ bảy, 21/01/2017 - 01:00

Phim làm về thú cưng bị nghi… ngược đãi động vật
Phim làm về thú cưng bị nghi… ngược đãi động vật

(Dân trí) - Bộ phim nói về sức mạnh yêu thương và những đổi thay bất ngờ mà những chú chó mang tới cho cuộc sống con người, vậy nhưng, trên phim trường của bộ phim ấy, một nghi án về việc ngược đãi động vật lại đang gây xôn xao dư luận.

Thứ sáu, 20/01/2017 - 04:41

Người dân sẽ được xem hố khảo cổ mới phát lộ ở Hoàng thành Thăng Long
Người dân sẽ được xem hố khảo cổ mới phát lộ ở Hoàng thành Thăng Long

(Dân trí) - Ông Trần Việt Anh - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long cho biết, Hoàng thành Thăng Long sẽ cho người dân và du khách tham quan các dấu tích khảo cổ học mới phát lộ và được khai quật trong thời gian gần đây vào dịp Tết Đinh Dậu.

Thứ sáu, 20/01/2017 - 04:36

Nữ ca sĩ “Lambada” - Loalwa Braz - qua đời tại Brazil
Nữ ca sĩ “Lambada” - Loalwa Braz - qua đời tại Brazil

(Dân trí) - Nhạc phẩm “Lambada” từng là bản hit sôi động đình đám hồi thập niên 1990. Ở Việt Nam, đây là nhạc phẩm đã đi vào hoài niệm của nhiều người. Mới đây, nữ ca sĩ thể hiện nhạc phẩm ấy đã qua đời trong một vụ việc thảm khốc.

Thứ sáu, 20/01/2017 - 02:00

Giáo sư - nhạc sĩ Ca Lê Thuần qua đời
Giáo sư - nhạc sĩ Ca Lê Thuần qua đời

(Dân trí) - Sáng nay, vào lúc 9h30 giáo sư - nhạc sĩ Ca Lê Thuần đã trút hơi thở cuối cùng tại bệnh viện Thống Nhất, TPHCM sau thời gian dài chữa trị nhưng tuổi cao, sức yếu nên không qua khỏi. Nhạc sĩ Ca Lê Thuần hưởng thọ 78 tuổi.

Thứ sáu, 20/01/2017 - 01:20

Ông Trump đến tận nơi cảm ơn nghệ sĩ tới biểu diễn ủng hộ mình
Ông Trump đến tận nơi cảm ơn nghệ sĩ tới biểu diễn ủng hộ mình

(Dân trí) - Ông Trump đã đích thân thể hiện tình cảm ấm áp, nồng hậu dành cho các nghệ sĩ tới biểu diễn phục vụ tại sự kiện diễn ra ngay trước thềm lễ nhậm chức Tổng thống của mình.

Thứ sáu, 20/01/2017 - 01:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Vụ trùng tu bia Quốc học Huế sẽ được điều chỉnh như thế nào?
Vụ trùng tu bia Quốc học Huế sẽ được điều chỉnh như thế nào?

(Dân trí) - Việc điều chỉnh màu sắc, một số chi tiết họa tiết... trên bia Quốc học Huế sẽ được chỉnh sửa, thay thế sau Tết Nguyên đán 2017.

Thứ sáu, 20/01/2017 - 10:32

Ca sĩ Thành Lê: “Tôi đã từng tin tưởng để rồi bị phản bội
Ca sĩ Thành Lê: “Tôi đã từng tin tưởng để rồi bị phản bội

(Dân trí) - “Trong tình bạn, tôi cũng chưa phải là người chín chắn và đề phòng. Tôi nghiệm ra, chỉ có người ruột thịt mới không bỏ được nhau. Còn bạn bè, có chân tình đến mấy cũng có ngày có thể họ cầm dao đâm mình…”, nữ ca sĩ từng giành giải nhất dòng dân gian Sao Mai 2007 trải lòng.

Thứ sáu, 20/01/2017 - 10:05

NSƯT Vũ Dậu: Một ký ức, một Hà Nội
NSƯT Vũ Dậu: Một ký ức, một Hà Nội

Là nghệ sĩ nổi tiếng với những bài hát cách mạng: "Cô gái mở đường", "Cô gái Sài Gòn đi tải đạn", "Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây", "Những ánh sao đêm", "Đêm nay anh ở đâu" … Vũ Dậu được biết tới là nữ ca sĩ có nhan sắc yêu kiều lộng lẫy ở thời tuổi trẻ và là một trong những giọng ca nhạc nhẹ đầu tiên tại miền Bắc vào thập niên 1970, 1980 của thế kỷ trước.

Thứ sáu, 20/01/2017 - 07:20

Người đẹp Đà thành hội tụ trong đêm tiệc của MC miền Trung
Người đẹp Đà thành hội tụ trong đêm tiệc của MC miền Trung

(Dân trí) - Hoa khôi Diệu Ngọc, Người đẹp áo dài Hoa hậu Việt Nam 2016 - Kiều Vỹ, Top 10 Hoa hậu Việt Nam 2014 - Xuân Trang, Hoa khôi Đà Nẵng - Như Thủy... cùng nhiều nhan sắc Đà thành đến chung vui trong đêm tiệc cuối năm của Câu lạc bộ MC (người dẫn chương trình) miền Trung vừa diễn ra ở Đà Nẵng..

Thứ sáu, 20/01/2017 - 01:00

Hé lộ về nữ ca sĩ 16 tuổi sẽ hát tại lễ nhậm chức Tổng thống Donald Trump
Hé lộ về nữ ca sĩ 16 tuổi sẽ hát tại lễ nhậm chức Tổng thống Donald Trump

(Dân trí) - Tại buổi lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ của ông Donald Trump, nữ ca sĩ 16 tuổi Jackie Evancho là giọng ca đảm nhận trọng trách hát quốc ca Mỹ. Đây là vị trí thu hút sự chú ý lớn nhất trong hàng loạt các sự kiện văn nghệ diễn ra tại lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ.

Thứ năm, 19/01/2017 - 01:38

Trưng bày tranh của 70 danh hoạ nổi tiếng nền mỹ thuật hiện đại
Trưng bày tranh của 70 danh hoạ nổi tiếng nền mỹ thuật hiện đại

(Dân trí) - Nhân dịp đón Xuân Đinh Dậu và chào mừng 87 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2017), vào lúc 17h ngày 23/1/2017, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức khai mạc trưng bày “Những nẻo đường đất nước”.

Thứ năm, 19/01/2017 - 10:00

Siêu mẫu Kate Moss đã diện một mẫu trang phục suốt… 18 năm
Siêu mẫu Kate Moss đã diện một mẫu trang phục suốt… 18 năm

(Dân trí) - Dù là một biểu tượng thời trang, nhưng siêu mẫu Kate Moss không ngại duy trì một phong cách suốt gần hai thập kỷ, chỉ cần phong cách đó khiến cô cảm thấy ưng ý.

Thứ năm, 19/01/2017 - 09:21

Thiện Hiếu “dè chừng” Bá Hưng trước thềm Chung kết Sing my song
Thiện Hiếu “dè chừng” Bá Hưng trước thềm Chung kết Sing my song

(Dân trí) - Khi được hỏi ca khúc trong đêm Chung kết có thể vượt hit “Ông bà anh” hay không, Thiện Hiếu chia sẻ: “Hot hay không là ở khán giả… Người mà Hiếu “dè chừng” nhất là Cao Bá Hưng - một người tuổi trẻ tài cao, có truyền thống nghệ thuật, và sẽ là một ngôi sao sáng”.

Thứ năm, 19/01/2017 - 09:11

Bộ ảnh lịch năm mới khiến bạn mỉm cười suốt… 12 tháng
Bộ ảnh lịch năm mới khiến bạn mỉm cười suốt… 12 tháng

(Dân trí) - Bộ ảnh lịch năm mới dưới đây được thực hiện bởi nghệ sĩ người Nhật Tatsuya Tanaka. Từng khuôn hình mà nghệ sĩ Tanaka thực hiện đều theo phong cách mô hình tí hon, ngộ nghĩnh, hài hước, khiến người xem càng quan sát kỹ càng thấy thích thú.

Thứ năm, 19/01/2017 - 02:00

Mãn nhãn với thế giới Disney được phù phép từ cây và hoa
Mãn nhãn với thế giới Disney được phù phép từ cây và hoa

Các nhân vật quen thuộc với khán giá Việt Nam như Elsa, Anna; Nàng Bạch Tuyết và Bảy chú lùn… đều được tạo hình kỳ công từ những khóm cây và hoa rực rỡ sắc màu. Duy nhất tại Bao Son Garden Festival 2017 lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam, diễn ra trong dịp Tết Nguyên Đán năm nay.

Thứ năm, 19/01/2017 - 12:04

Hài hước chuyện biên tập viên thời tiết bị… “truy nã”
Hài hước chuyện biên tập viên thời tiết bị… “truy nã”

(Dân trí) - Có khi nào vì dự báo thời tiết sai mà biên tập viên bị… “truy nã”?!

Thứ tư, 18/01/2017 - 03:00

Nhà thơ Xuân Quỳnh không có tên ở Giải thưởng Hồ Chí Minh: Gia đình nói gì?
Nhà thơ Xuân Quỳnh không có tên ở Giải thưởng Hồ Chí Minh: Gia đình nói gì?

(Dân trí) - Trước những thông tin cố thi sĩ Xuân Quỳnh không có tên trong danh sách xét duyệt đợt cuối cùng giải thưởng Hồ Chí Minh 2016, đại diện gia đình nhà thơ Xuân Quỳnh đã có Thư ngỏ gửi đến Dân trí.

Thứ tư, 18/01/2017 - 02:45