Di tích - di sản bị xâm phạm tràn lan, ai là người “cứu”?

Dân trí Chuyện di tích - di sản ở Việt Nam bị xâm phạm đang ngày càng trở nên phổ biến khi liên tiếp có những sự việc được phanh phui. Điều đáng nói là ai sẽ đứng ra “cứu” di sản trước những nguy cơ xâm phạm này?

Nhiều di tích - di sản bị xâm phạm

Những ngày qua, dư luận đã bàn tán không ngớt về câu chuyện vùng lõi Tràng An - Di sản thế giới hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam bị Công ty CP Du lịch Tràng An tự ý xây dựng công trình đường lên núi Huyền Vũ với chiều dài hơn 1km và khoảng 2000 bậc thang. Việc làm này được Thanh tra Bộ VHTT&DL đánh giá là vi phạm hết sức nghiêm trọng Điều 13 của Luật Di sản. Bản thân ông Michael Croft, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam cũng nhận định, công trình này vi phạm các quy định của UNESCO trong bảo vệ di sản.

Tương tự, công trình tượng Bà Chúa Xứ được xây dựng không phép trong khu vực bảo vệ I của Di tích lịch sử, văn hóa và danh thắng quốc gia Núi Sam (An Giang) vừa qua đã gây bức xúc rất lớn trong dư luận. Cho đến nay, dù UBND tỉnh An Giang đã ra văn bản yêu cầu tháo dỡ công trình nhưng tiến độ vẫn chưa đâu vào đâu.

Công trình không phép xây dựng ở vùng lõi Tràng An đang là câu chuyện nóng thu hút sự quan tâm của dư luận. Ảnh: Thái Bá.
Công trình không phép xây dựng ở vùng lõi Tràng An đang là câu chuyện "nóng" thu hút sự quan tâm của dư luận. Ảnh: Thái Bá.

Trước đó, dù đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới từ năm 1993 nhưng Quần thể di tích Cố đô Huế vẫn thường xuyên phải đối mặt với nạn xâm hại. Ngày 21/11/2017, thông tin lăng mộ của bà Trần Thị Nga - mẹ vua Dục Đức bị kẻ gian đập phá, đào bới nghiêm trọng đã không khỏi khiến nhiều người đau lòng.

Rồi cách đó không lâu, mộ bà tài nhân họ Lê - phi tần của vua Tự Đức cũng đã bị một công ty tự ý san phẳng để thực hiện dự án bãi đỗ xe gây bức xúc trong dư luận. Ngoài ra, nhiều di tích, hiện vật khác thuộc quần thể Cố đô Huế như: lăng Khải Định, trường Quốc Tử Giám, bia Quốc học, Cửu vị thần công, Phu Văn Lâu, Chùa Thiên Mụ... cũng bị tàn phá nghiêm trọng.

Lùi về năm 2015, việc Cty Tùng Lâm tự ý tháo dỡ điểm thờ tự tại chân ga cáp treo để xây mới nhà văn hóa ngay trong vùng 1, vùng bảo vệ đặc biệt của Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Yên Tử - Kinh đô Phật giáo của cả nước cũng khiến nhiều người ngỡ ngàng. Trước đó khá lâu, đơn vị này cũng tiến hành xây dựng tới 9 điểm thi công ở Yên Tử không phép. Thậm chí, vào thời điểm đó, cơ quan chức năng còn chưa nhận được bản quy hoạch, thiết kế nào do đơn vị này báo cáo.

Trên đây mới chỉ là những ví dụ điển hình bởi thực trạng xâm phạm di sản - di tích đang trở nên đáng báo động. Và đó chính là những mầm móng khiến cho nhiều di sản - di tích có giá trị đang bị biến dạng hoặc biến mất một cách đầy đau lòng.

Ai sẽ là người "cứu"?

Một trong những đặc điểm chung của những vụ xâm phạm di tích - di sản đó là được xây dựng với quy mô lớn, thời gian xây dựng kéo dài và không có giấy phép xây dựng nhưng lại không hề bị “tuýt còi” ngay từ đầu. Chỉ đến khi công trình sắp hoàn thành hoặc đã đưa vào hoạt động và bị báo chí lẫn người dân phản ánh lúc đó chính quyền địa phương mới biết?!

Trong khi đó, theo quy định chung của Việt Nam, di sản thế giới, di tích quốc gia đặc biệt cấp, di tích quốc gia… đều được phân cấp cho các địa phương quản lý.

Do đó, ngay như công trình đường lên núi Huyền Vũ ở vùng lõi Tràng An, dù Sở Du lịch Ninh Bình đã có tới 4 văn bản gửi UBND huyện Hoa Lư đề nghị xử lý sai phạm nhưng vẫn không nhận được bất kỳ văn bản phúc đáp nào.

Mộ vua Tự Đức ở Huế bị san ủi làm bãi đỗ xe khiến dư luận đau lòng. Ảnh: Đại Dương.
Mộ vua Tự Đức ở Huế bị san ủi làm bãi đỗ xe khiến dư luận đau lòng. Ảnh: Đại Dương.

Thậm chí chính quyền thành phố An Giang khi được hỏi vì sao không xử lý ngay từ đầu công trình xây dựng tượng Bà Chúa Xứ ở Di tích lịch sử, văn hóa và danh thắng quốc gia Núi Sam đã vô tư trả lời: “Chúng tôi những tưởng họ chở vật liệu để xây dựng hệ thống cáp treo, nào ngờ…”.

Hoặc ngay khi phát hiện ra mộ bà tài nhân họ Lê bị san ủi, Ban Trị sự Nguyễn Phước tộc mong được khôi phục lại lăng mộ ngay vị trí cũ và đơn vị san ủi cũng hứa xây dựng lại lăng mộ nhưng chính quyền thành phố Huế lại dự định di dời để lấy đất cho dự án bãi đỗ xe.

Chính những thực tế này đã khiến cho dư luận đặt câu hỏi: “Phải chăng chính quyền đang làm ngơ cho việc xâm phạm di tích - di sản diễn ra tràn lan và ngang nhiên?”.

GS Trần Lâm Biên cho rằng, tất nhiên di tích hay di sản không phải đứng nguyên tại chỗ mà có sự phát triển. Tuy nhiên, không ai được lấy yếu tố phát triển chung đó để át đi bản sắc văn hóa hoặc những nét độc đáo vốn có. Bản thân ông Phạm Xuân Phúc - Phó Chánh Thanh tra Bộ VHTT&DL cũng thừa nhận, việc xâm phạm di tích - di sản, kể cả tháo gỡ cũng không thể trả lại nguyên trạng di tích được như ban đầu. Và đó là câu chuyện hết sức đau lòng mà các nhà bảo tồn di tích lẫn các cơ quan quản lý phải hết sức lưu ý.

Ở khía cạnh “Ai sẽ là người cứu di tích - di sản trước thực trạng xâm hại đang tràn lan”, GS Trần Lâm Biền thẳng thắn, pháp luật phải đứng ra cứu di tích – di sản bởi họ là đối tượng đủ quyền và lực để thực hiện việc đó. Nhà nghiên cứu văn hóa này cũng cho rằng, người thực thi pháp luật phải mạnh bạo và quyết liệt hơn nữa. Phải có ý thức và trí tuệ cao hơn nữa. Phải có sự hiểu biết lẫn nắm vững nền tảng pháp luật, tuyệt đối không được trốn tránh trách nhiệm.

Một số chuyên gia lại cho rằng, việc phân cấp cho địa phương quản lí di sản – di tích nghĩa là để phát huy tối đa trách nhiệm của cộng đồng sở tại. Tuy nhiên, trước thực trạng nhiều di sản - di tích bị xâm phạm một cách nghiêm trọng mà chính quyền địa phương vẫn đứng ngoài cuộc như hiện nay thì cần phải xem xét lại điều này. Nên chăng đã đến lúc cần phải có sự quy định chặt chẽ hơn về trách nhiệm lẫn nghĩa vụ trong việc phân cấp quản lý di sản - di tích.

Trong một cuộc hội thảo gần đây tại Hà Nội, một số chuyên gia cũng đến việc hoạt động bảo vệ di sản – di tích hiện nay không thể chỉ dừng lại ở quy mô trong nước mà cần phải liên kết chặt chẽ với các quốc gia và tổ chức quốc tế. Việc tham khảo quy trình phân công chức năng - nhiệm vụ giám sát, bảo tồn và phát triển di tích – di sản của các nước trên thế giới là điều không thể không làm.

Theo Luật Di sản văn hóa, các hành vi bị nghiêm cấm là: Chiếm đoạt, làm sai lệch di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh; hủy hoại hoặc gây nguy cơ hủy hoại di sản văn hóa; đào bới trái phép địa điểm khảo cổ; xây dựng trái phép, lấn chiếm đất đai thuộc di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh; mua bán, trao đổi, vận chuyển trái phép di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh và di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia có nguồn gốc bất hợp pháp; đưa trái phép di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia ra nước ngoài; lợi dụng việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa để trục lợi, hoạt động mê tín dị đoan và thực hiện những hành vi khác trái pháp luật.

Đối với di tích lịch sử - văn hóa, những hành vi được coi là xâm phạm di tích bị nghiêm cấm là:

a) Làm thay đổi yếu tố gốc cấu thành di tích như đưa thêm, di dời, thay đổi hiện vật trong di tích hoặc tu bổ, phục hồi không đúng với yếu tố gốc cấu thành di tích và các hành vi khác khi chưa được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về văn hóa, thể thao và du lịch, tuyên truyền, giới thiệu sai lệch về nội dung và giá trị của di tích;

b) Làm thay đổi môi trường cảnh quan của di tích như chặt cây, phá đá, đào bới, xây dựng trái phép và các hành vi khác gây ảnh hưởng xấu đến di tích.

Hà Tùng Long

MỚI NHẤT
Công thức thời trang khiến phụ nữ ngay lập tức trở nên quyến rũ
Công thức thời trang khiến phụ nữ ngay lập tức trở nên quyến rũ

(Dân trí) - Khi cần xuống phố nhanh gọn mà vẫn gợi cảm, phong cách, các ngôi sao nữ của showbiz thường có một công thức thời trang rất đơn giản mà hiệu quả.

Thứ bảy, 17/03/2018 - 06:28

Vì sao các vụ tố đạo nhạc trên truyền hình vẫn ồn ào chưa hồi kết?
Vì sao các vụ tố đạo nhạc trên truyền hình vẫn ồn ào chưa hồi kết?

(Dân trí) - Đạo nhạc trên truyền hình là câu chuyện đã được đề cập đến trong nhiều năm qua. Tuy cho đến nay, câu chuyện này vẫn tiếp diễn với mức độ ngày càng ồn ào. Vì sao lại thế?

Thứ bảy, 17/03/2018 - 06:00

Lấy cảm hứng từ loạt phim “Bố già”, nhà hàng loay hoay với tên “La Mafia”
Lấy cảm hứng từ loạt phim “Bố già”, nhà hàng loay hoay với tên “La Mafia”

(Dân trí) - Một câu chuyện hy hữu đã vừa diễn ra, khi một chuỗi nhà hàng xin được bảo hộ thương hiệu với tên… “La Mafia”.

Thứ sáu, 16/03/2018 - 04:29

Bình sứ tăng giá 1.500 lần khiến bà cụ “không biết tiêu tiền vào việc gì”
Bình sứ tăng giá 1.500 lần khiến bà cụ “không biết tiêu tiền vào việc gì”

(Dân trí) - Một chiếc bình sứ “xấu xí” vốn bị một bà cụ đem cất vào tủ chén vì cho rằng nó không đáng để đem ra trưng bày, đã bất ngờ tăng giá hơn 1.500 lần, khiến bà cụ sững sờ “không biết tiêu tiền vào việc gì”.

Thứ sáu, 16/03/2018 - 04:28

Xuân Bắc lên tiếng về việc sinh con “thuận tự nhiên” gây sốc
Xuân Bắc lên tiếng về việc sinh con “thuận tự nhiên” gây sốc

(Dân trí) - Dư luận đang xôn xao trước trào lưu được cho là “sinh con thuận tự nhiên” không cắt cuống rốn, không tiêm vắc - xin, không có bác sĩ bên cạnh. Vì yêu phụ nữ, “Nam Tào” Xuân Bắc và nhiều nghệ sĩ như ca sĩ Thái Thùy Linh, Hoa hậu Dương Thùy Linh… đã lên tiếng về vấn đề này.

Thứ sáu, 16/03/2018 - 12:19

Cuộc đời siêu mẫu Á Đông đầu tiên trình diễn cho Victoria’s Secret
Cuộc đời siêu mẫu Á Đông đầu tiên trình diễn cho Victoria’s Secret

(Dân trí) - Là người mẫu Á Đông đầu tiên xuất hiện trong show của Victoria’s Secret, là người mẫu Châu Á đầu tiên lọt top siêu mẫu nhận cát-sê cao nhất thế giới, nhưng cô gái này từng bị chê vì mắt bé, vì quá cao, cô đã luôn phải đi “gù lưng” để cho chiều cao bớt khác biệt.

Thứ sáu, 16/03/2018 - 07:08

Tranh cãi việc thí sinh American Idol bị giám khảo… “hôn trộm”
Tranh cãi việc thí sinh American Idol bị giám khảo… “hôn trộm”

(Dân trí) - Thí sinh nam 19 tuổi chia sẻ rằng cậu chưa có nụ hôn đầu tiên với một cô gái nào và từng hy vọng rằng nụ hôn đầu của mình sẽ thật ngọt ngào và đặc biệt.

Thứ sáu, 16/03/2018 - 07:05

“Hiện tượng mạng” Hoa Vinh: Món ăn lạ hay chỉ là hiệu ứng đám đông?
“Hiện tượng mạng” Hoa Vinh: Món ăn lạ hay chỉ là hiệu ứng đám đông?

(Dân trí) - Có độc giả so sánh “hiện tượng mạng” Hoa Vinh chỉ là hiệu ứng đám đông, giống như món ăn lạ “cá tép kho dưa” khi đã chán ngấy... cơm thịt. Blogger truyền thông xã hội, Nguyễn Ngọc Long thì cho rằng “nếu không có gì đột phá, Hoa Vinh sẽ “bình thường” trở lại”…

Thứ sáu, 16/03/2018 - 07:01

Nghệ sĩ Thành Lộc từng ngại mặc áo dài vì nhìn "yếu yếu"
Nghệ sĩ Thành Lộc từng ngại mặc áo dài vì nhìn "yếu yếu"

(Dân trí) - "Nghiện" mặc áo dài, là một trong những đại sứ của Lễ hội áo dài TPHCM đang diễn ra, ít ai biết trước đây NSƯT Thành Lộc từng rất ngại khi hình dung đến việc đàn ông mặc áo dài cứ thấy yếu yếu làm sao. Thay đổi quan điểm, cách nhìn nên anh rất muốn truyền cảm hứng để cho cánh đàn ông yêu áo dài Việt.

Thứ sáu, 16/03/2018 - 02:04

Trao tặng phiên bản Sắc lệnh quý giá cho lãnh đạo Cục Điện ảnh
Trao tặng phiên bản Sắc lệnh quý giá cho lãnh đạo Cục Điện ảnh

(Dân trí) - Chiều ngày 15/3 tại Hà Nội, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước đã trao tặng bản sao Sắc lệnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho Cục Điện ảnh. Đây là một sự kiện nhiều ý nghĩa nhân dịp kỷ niệm 65 năm ngày Bác Hồ ký Sắc lệnh thành lập ngành Điện ảnh Cách mạng Việt Nam.

Thứ sáu, 16/03/2018 - 02:00

Mỹ Tâm bất ngờ “trở lại” giải Cống hiến, xóa tan những đồn thổi
Mỹ Tâm bất ngờ “trở lại” giải Cống hiến, xóa tan những đồn thổi

(Dân trí) - Đây là thông tin thực sự gây bất ngờ cho những ai theo dõi hành trình của nữ ca sĩ “Họa mi tóc nâu” bởi từ nhiều năm nay, cô gần như “lắc đầu” với tất cả những giải thưởng cũng như sự kiện vinh danh trong nước.

Thứ năm, 15/03/2018 - 03:48

Châu Tinh Trì đã bắt tay vào làm “Mỹ nhân ngư 2”
Châu Tinh Trì đã bắt tay vào làm “Mỹ nhân ngư 2”

(Dân trí) - Ra mắt năm 2016, phim hài “Mỹ nhân ngư” của “vua hài” Châu Tinh Trì đã phá vỡ nhiều kỷ lục của phòng vé Trung Quốc.

Thứ năm, 15/03/2018 - 12:48

ĐÁNG QUAN TÂM
Stephen Hawking và những câu nói triết lý sống giá trị
Stephen Hawking và những câu nói triết lý sống giá trị

(Dân trí) - Trong những cuộc phỏng vấn của mình, Hawking không chỉ nói về khoa học, về những điều cao siêu mà rất nhiều người có thể không hiểu hết, ông còn nói những điều giản dị mà sâu sắc về cuộc sống.

Thứ năm, 15/03/2018 - 10:02

Xem sao Hollywood “lột xác” ngoạn mục dưới bàn tay của chuyên gia hóa trang
Xem sao Hollywood “lột xác” ngoạn mục dưới bàn tay của chuyên gia hóa trang

(Dân trí) - Dưới bàn tay của các bậc thầy hóa trang hàng đầu Hollywood, nhiều ngôi sao đã có màn “lột xác” 180 độ, để trở thành một nhân vật có ngoại hình khác xa dung nhan ngoài đời thực của họ.

Thứ năm, 15/03/2018 - 09:59

Stephen Hawking trong siêu phẩm điện ảnh “Thuyết yêu thương”
Stephen Hawking trong siêu phẩm điện ảnh “Thuyết yêu thương”

(Dân trí) - Bộ phim tiểu sử làm về một nhà khoa học kiệt xuất nhưng cũng rất “đời thường”. Bản thân Hawking khi xem xong bộ phim này, cũng đã khóc. Người y tá chăm sóc cho ông kể lại rằng cô đã lau dòng nước mắt lăn trên má ông.

Thứ năm, 15/03/2018 - 06:00

Cây đại thụ ca Huế qua đời ở tuổi 94
Cây đại thụ ca Huế qua đời ở tuổi 94

(Dân trí) - Ngày 15/3 theo tin từ Câu lạc bộ Ca Huế cho biết, cụ Nguyễn Thị Mẫn hay còn gọi là nghệ nhân Minh Mẫn - cây đại thụ của ca Huế đã từ trần hưởng thượng thọ 94 tuổi (theo tuổi âm lịch).

Thứ năm, 15/03/2018 - 02:00

Hoàng Quyên nói gì khi bị chỉ trích “phát ngôn gây sốc”?
Hoàng Quyên nói gì khi bị chỉ trích “phát ngôn gây sốc”?

(Dân trí) - Mới đây, nữ ca sĩ gây xôn xao làng giải trí khi nói ra sự lẫn lộn về khái niêm nghệ sĩ bấy lâu nay tại Việt Nam với lời nhận xét: "Nực cười khi hoa hậu, ca sĩ giải trí nhận là nghệ sĩ". Phát ngôn của Hoàng Quyên đã vấp phải sự phản ứng…

Thứ tư, 14/03/2018 - 09:56

“Những bộ phim hay của chúng ta không kém gì kiệt tác điện ảnh thế giới”
“Những bộ phim hay của chúng ta không kém gì kiệt tác điện ảnh thế giới”

(Dân trí) - Đó là nhận định của đạo diễn, NSND Đặng Nhật Minh khi nhìn lại chặng đường 65 năm Điện ảnh Việt Nam đã đi qua.

Thứ tư, 14/03/2018 - 03:12

18 Nhà thiết kế Ý - Việt sẽ mang đến Hà Nội hơi thở mộng mơ của nước Ý
18 Nhà thiết kế Ý - Việt sẽ mang đến Hà Nội hơi thở mộng mơ của nước Ý

(Dân trí) - Hoạt động trình diễn thời trang thuộc Tuần lễ Thời trang Ý - Việt 2018 sẽ diễn ra tại vườn hoa Diên Hồng nhân kỉ niệm 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước. Trước đó, hoà nhạc với màn trao tước hiệu hiệp sĩ của Tổng thống Ý cho NTK Minh Hạnh diễn ra vào 16/3.

Thứ tư, 14/03/2018 - 03:00

Nổi tiếng “bất đắc dĩ” vì… phẫu thuật thẩm mỹ hỏng
Nổi tiếng “bất đắc dĩ” vì… phẫu thuật thẩm mỹ hỏng

(Dân trí) - Sau khi phẫu thuật thẩm mỹ bị hỏng, cuộc sống của người phụ nữ này bỗng trở nên bi hài khó tưởng. Cô thậm chí được mời xuất hiện trên một số chương trình tin tức và được đề cập tới trên mặt báo vì… “vòng 3” khác thường.

Thứ tư, 14/03/2018 - 02:26

Chuyện về người đàn ông khiến phụ nữ thích mặc váy đen
Chuyện về người đàn ông khiến phụ nữ thích mặc váy đen

(Dân trí) - Phụ nữ từng có thời chỉ mặc váy đen khi để tang, vậy nhưng, chính nhờ có người đàn ông này và sáng tạo “kiệt tác” của ông với đầm đen, mà phụ nữ bắt đầu thích mặc váy đen. Kể từ đó, váy áo của phụ nữ có thêm một màu sắc vốn từng là màu kiêng kỵ.

Thứ tư, 14/03/2018 - 07:38

Phan Đăng lên tiếng sau nhiều lần bị chê khi dẫn “Ai là triệu phú”
Phan Đăng lên tiếng sau nhiều lần bị chê khi dẫn “Ai là triệu phú”

(Dân trí) - Tối qua (13/3), sau khi kết thúc chương trình “Ai là triệu phú” phát sóng trên VTV3, Nhà báo Phan Đăng đã có trải lòng về những lời khen chê thời gian qua. Đây là lần đầu tiên Phan Đăng lên tiếng về việc này.

Thứ tư, 14/03/2018 - 07:35

Cổng tam quan chùa Bổ Đà xây đúng quý trình, không phá vỡ cảnh quan?
Cổng tam quan chùa Bổ Đà xây đúng quý trình, không phá vỡ cảnh quan?

(Dân trí) - Đó là ý kiến của ông Trần Minh Hà - Giám đốc Sở VHTT&DL Bắc Giang về những ồn ào liên quan đến việc chùa Bổ Đà - ngôi chùa độc đáo nhất xứ Kinh Bắc xây dựng cổng tam quan.

Thứ tư, 14/03/2018 - 06:00

Vì sao hiện tượng mạng Hoa Vinh lại “gây sốt” đến thế?
Vì sao hiện tượng mạng Hoa Vinh lại “gây sốt” đến thế?

(Dân trí) - Chỉ thời gian ngắn trước đó, gần như không ai biết giọng hát này là ai, vậy nhưng chỉ sau một vài bản cover bất ngờ thu hút tới hàng triệu lượt xem, có bản lên tới trên 7 triệu lượt xem, cái tên Hoa Vinh đã lan tỏa mạnh mẽ trong thế giới mạng…

Thứ tư, 14/03/2018 - 02:08