“Chuyện trục vong gọi hồn ở chùa Ba Vàng thể hiện sự rối loạn về mặt nhận thức”

Dân trí Liên quan đến sự việc đang gây nhức nhối dư luận ở chùa Ba Vàng, PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Viện trưởng Viện Văn hoá Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam đã chia sẻ quan điểm của mình về vấn đề này.
>>“Gọi “hồn” rồi thu tiền là hành vi trục lợi, bôi nhọ nhà Phật”
>>"Cần xem xét việc rao giảng của bà Phạm Thị Yến tại chùa Ba Vàng"
>>Bộ Văn hóa yêu cầu làm rõ vụ chùa Ba Vàng bị tố truyền bá vong báo oán

Ông có suy nghĩ như thế nào về câu chuyện “truyền bá vong báo oán” đang làm rúng động toàn xã mấy ngày qua?

Tôi không ngạc nhiên về sự việc đang gây ồn ào và bức xúc dư luận ở chùa Ba Vàng - Quảng Ninh. Thực ra, việc này không xảy ra ở chùa Ba Vàng thì cũng sẽ xảy ra ở một cơ sở thờ tự nào đó.

Tôi cho rằng, đây là sự biến tướng của rất câu chuyện đã tồn tại từ lâu. Trước đây chúng ta đã thấy chuyện dâng sao giải hạn thu tiền ở rất nhiều chùa vào dịp đầu năm. Đây chẳng qua là nó chuyển từ hình thức dâng sao giải hạn sang một hình thức mê tín dị đoan khác.

Bui Hoai Son 2.jpg

PGS.TS Bùi Hoài Sơn.

Hiện tượng ồ ạt dâng sao giải hạn ở các chùa và chuyện trục vong gọi hồn ở chùa Ba Vàng nó thể hiện bản chất đang thay đổi của tôn giáo - tâm linh. Nó cũng thể hiện sự rối loạn về mặt nhận thức của người dân trong các vấn đề liên quan đến đức tin và văn hoá.

Theo ông, vì sao người dân ngày càng có những niềm tin mù quáng vào các trò mê tín dị đoan?

Trong bối cảnh xã hội hiện nay, người dân đang bị thiếu niềm tin hay nói đúng hơn là thiếu chỗ để gửi gắm niềm tin một cách đúng nghĩa. Mỗi ngày lại có rất nhiều người uy tín tin vướng phải những việc sai trái thì dân chúng biết gửi gắm niềm tin của mình vào đâu? 

Khi niềm tin vào thực tế xã hội bị lung lay thì dẫn đến người ta phải tìm đến một niềm tin nào đó. Và tôn giáo, tín ngưỡng… lại cung cấp cho người ta niềm tin đó nên người ta mới theo ngày càng nhiều. Bởi vậy mà ngày xưa có một vị đã nói: “Ở đâu có tiếng kêu ai oán của quần chúng thì ở đó có cơ hội của Chúa”.

Tức là khi người dân chưa biết bấu víu vào đâu cả thì người ta sẽ tìm đến sự cứu rỗi của tôn giáo và tín ngưỡng. Rõ ràng chúng ta thấy, trong thời gian vừa quan, tôn giáo - tín ngưỡng phát triển rất mạnh, đặc biệt là Phật giáo cùng các tín ngưỡng dân gian khác.

Nhưng cái gì cũng có hai mặt của nó. Tôn giáo cho người ta niềm tin nhưng cũng có những thành phần lợi dụng tôn giáo để dẫn dắt người ta vào những sự sai lệch?

Tất nhiên, cái gì cũng có hai mặt của nó. Cái lớn nhất mà các tôn giáo mang đến cho người dân đó là một niềm tin. Niềm tin đó dù là hư ảo nhưng thà có niềm tin còn hơn không có niềm tin và nó sẽ giúp người dân sống tốt hơn.

Riêng bản chất của Phật giáo là vô thần, từ bi và thoát tục. Khi đi theo Phật giáo người ta sẽ được hướng theo những giá trị đó để sống thiện lành và thiên lương hơn.

Cho nên, cộng đồng các tôn giáo ở Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung bao giờ cũng làm được rất nhiều việc tốt. Những giá trị đạo đức của con người sẽ được phát huy rất tốt khi ở trong các tôn giáo này.

Về mặt tiêu cực thì khi người ta tìm đến tôn giáo và tín ngưỡng nghĩa là người ta đang bị bế tắc trong cuộc sống. Tất nhiên không phải là tất cả nhưng có một bộ phận như thế.

chua_ba_vang_qlhx.jpg

Và ở một số nơi, niềm tin tôn giáo lại bị tiếp sức bởi những người đề cao giá trị lợi ích, nhất là lợi ích về kinh tế. Người ta lợi dụng sự tin tưởng của người dân đối với tôn giáo để làm ăn kinh tế. Chính lợi ích kinh tế đã làm cho một số cơ sở thờ ở Việt Nam bị méo mó, xa rời mục đích tốt đẹp ban đầu. Đây là một vấn đề đang dần trở nên trầm trọng hiện nay.

Vậy theo ông có cách nào để khắc phục những điều tiêu cực này?

Sở dĩ xuất hiện và tồn tại những điều tiêu cực đó là bởi rất nhiều lý do, trong đó có liên quan đến cả kinh tế, xã hội và truyền thông nữa. Cái này cũng được xem như một loại quy luật trong một xã hội chuyển đổi nên sẽ phải mất khá nhiều thời gian để khắc phục.

Trong xã hội chuyển đổi, có một khái niệm khoa học là “hiệu ứng con lắc”. Tức là khi người ta thái quá cái này thì người sẽ chuyển sang thái quá cái ngược lại.

Chẳng hạn, trước kia, chúng ta có một giai đoạn “vô thần” hoàn toàn. Chúng ta từng chứng kiến cảnh người ta biến các cơ sở thờ tự, tôn giáo, tín ngưỡng trở thành kho thóc, trường học, ủy ban... để phục vụ nhu cầu thực tế của thời điểm hiện tại. Sau thời kỳ đó, chúng ta lại thần thánh hóa tất cả mọi thứ.

Chúng ta đang thấy hiện tượng đó trong xã hội ngày nay. Người ta có thể cắm hương ở bất kì chỗ nào, kể cả gốc cây, đầu đường xó chợ... cái gì cũng “thiêng hóa” đượcThậm chí, người ta còn mê tín hơn cả thời kì phong kiến.

Bản thân “hiệu ứng con lắc” này cũng có sự điều chỉnh nhưng nó cần có thời gian. Hiện giờ chúng ta đang ở cực cái gì cũng thấy thần linh, cái gì cũng mê tín... một giai đoạn sau “hiệu ứng con lắc” này sẽ làm cho hiệu ứng xã hội dần dần giảm xuống. Chuyện cả xã hội đang cùng bức xúc, phẫn nộ và lên tiếng chỉ trích việc vấn nạn dâng sao giải hạn, gọi hồn trục vong... chính là quá trình tự điều chỉnh của xã hội.

Với tư cách là một người nghiên cứu về văn hóa, tôi tin rằng trong thời gian tới chúng ta sẽ có sự điều chỉnh hành vi. Đương nhiên, nếu chúng ta làm đúng và quy củ thì quá trình này sẽ diễn ra nhanh, còn nếu để xã hội tự điều chỉnh thì sẽ tốn thời gian hơn.

Nếu phải đưa ra một một giải pháp tạm thời đối với sự việc đang gây rúng động dư luận ở chùa Ba Vàng, ông sẽ đưa ra giải pháp như thế nào?

Chúng ta cần hiểu được sự chuyển đổi bản chất của văn hoá trong nền kinh tế thị trường. Nơi mà các giá trị mới chưa hình thành, các giá trị cũ lại đang chưa mất đi.

Chua ba vang 1.jpg

Những bài rao giảng sặc mùi mê tín dị đoan ở chùa Ba Vàng của bà Phạm Thị Yến đang gây bức xúc dư luận.

Thực ra, chúng ta cũng từng đưa ra các định hướng về “thang đạo đức chung” trong các văn bản chính sách của Nhà nước. Nhưng những định hướng này vẫn chưa thực sự đi vào cuộc sống. Và khi chúng ta giải quyết là giải quyết bản chất chứ không giải quyết từng vụ việc cụ thể.

Chẳng hạn, triết lý của Phật giáo là vô thần, từ bi và thoát tục thì không thể nào cho phép chuyện “gọi hồn trục vong” trong chùa như ở chùa Ba Vàng được. Và như thế là cần phải có sự quán triệt triệt để từ Giáo hội Phật giáo Việt Nam tới các chùa.

Ông không thể lấy lí do đó không phải là hoạt động của sư trụ trì. Đấy là hoạt động diễn ra trong khuôn khổ và phạm vi của chùa thì sư trụ trì phải chịu mọi trách nhiệm về những việc diễn ra tại chùa.

Ở góc độ quản lý nhà nước, chúng ta phải đặt câu hỏi “Vì sao những chuyện như chùa Ba Vàng thường xảy ra trong các chùa ở miền Bắc mà không phải ở miền Trung hay miền Nam?”. Tìm thấy lý do sẽ có giải pháp xử lý.

Cảm ơn ông đã chia sẻ thông tin.

Hà Tùng Long

MỚI NHẤT
NTK Công Huân: “Khán giả bây giờ vừa đi xem thời trang, vừa “nhăm nhe” đặt hàng”
NTK Công Huân: “Khán giả bây giờ vừa đi xem thời trang, vừa “nhăm nhe” đặt hàng”

(Dân trí) - NTK Công Huân khẳng định, công chúng giờ đây đi xem thời trang không đơn thuần để nhìn ngắm cho "đã mắt" mà còn xem khả năng ứng dụng của các thiết kế đến đâu. Trong Tuần lễ thời trang Việt Nam năm nay, Công Huân chú trọng đặc biệt vào câu chuyện gắn kết giữa thị trường và thời trang.

Chủ nhật, 24/03/2019 - 05:16

Con gái tự kỷ - mắc kẹt và chạy trốn (kỳ 1)
Con gái tự kỷ - mắc kẹt và chạy trốn (kỳ 1)

(Dân trí) - Hình ảnh người cha đau khổ trong “Trái tim người cha” khi biết cô con gái đáng yêu Hoàng Yến bị tự kỉ là một câu chuyện thấm đẫm mồ hôi, nước mắt và đầy những băn khoăn bất lực lo âu.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 02:58

“Đệ nhất danh cầm đàn đáy” Nguyễn Phú Đẹ qua đời ở tuổi 97
“Đệ nhất danh cầm đàn đáy” Nguyễn Phú Đẹ qua đời ở tuổi 97

(Dân trí) - Thông tin từ ca nương Phạm Thị Huệ cho biết, “Đệ nhất danh cầm đàn đáy” Nguyễn Phú Đẹ qua đời vào hồi 12h50 ngày 22/3 tại nhà riêng ở Hải Dương, hưởng thọ 97 tuổi.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 11:48

NTK Phương Thanh: “Lụa thật không rẻ nhưng thị trường Việt sức mua bất ngờ”
NTK Phương Thanh: “Lụa thật không rẻ nhưng thị trường Việt sức mua bất ngờ”

(Dân trí) - NTK Phương Thanh cho biết, sự kiên trì của nhà sản xuất lụa Việt và các NTK đi tìm lời giải cho lụa thật, đến nay đã có tín hiệu đáng mừng. “Những sản phẩm về lụa không hề rẻ nhưng doanh thu vẫn rất tốt. Đó là một phần động lực để tôi tiếp tục “dấn thân” vào con đường tơ lụa”.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 11:47

Hồng Quế cùng dàn mẫu gây chú ý khi ôm gấu bông lên sàn diễn thời trang
Hồng Quế cùng dàn mẫu gây chú ý khi ôm gấu bông lên sàn diễn thời trang

(Dân trí) - Các người đẹp Hồng Quế, Đào Thị Hà, Quán quân Next Top Model Mai Giang, Quán quân mùa all star Kim Dung,... gây bất ngờ khi ôm gấu bông lên sân khấu trong BST của Cao Minh Tiến, bay bổng với những thiết kế mê hoặc của Phương Thanh và biến hoá với BST của Genviet, Cao Duy, Nhi Hoàng.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 09:50

Người đẹp “Titanic” Kate Winslet có thêm một chuyện tình trước biển cả
Người đẹp “Titanic” Kate Winslet có thêm một chuyện tình trước biển cả

(Dân trí) - Hai nàng thơ của điện ảnh - Kate Winslet và Saoirse Ronan - sẽ vào vai người tình trong bộ phim điện ảnh rất được chờ đợi mang tên “Ammonite”.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 08:30

Biểu tượng gợi cảm suýt mất mạng ngay sau cú chạm tay vào danh tiếng
Biểu tượng gợi cảm suýt mất mạng ngay sau cú chạm tay vào danh tiếng

(Dân trí) - “Tôi đã suýt mất mạng khi những ước mơ từ thời thơ ấu của tôi vừa trở thành hiện thực”, nữ diễn viên “Mẹ Rồng” Emilia Clarke kể về việc mình đã suýt mất mạng vì hai lần xuất huyết não. Sự việc xảy ra ngay sau thành công của phần 1 “Trò chơi vương quyền”.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 08:23

Chiêm ngưỡng tinh hoa văn hoá thổ cẩm Việt Nam qua bộ sưu tập mới
Chiêm ngưỡng tinh hoa văn hoá thổ cẩm Việt Nam qua bộ sưu tập mới

(Dân trí) - Tại Tuần lễ thời trang Việt Nam Thu - Đông 2019, các nhà thiết kế của thương hiệu Genviet đã đưa mọi người phiêu du cùng thổ cẩm dân tộc trong bộ sưu tập mang tên “Nguồn”. Genviet dẫn dắt người xem về với dân tộc Mạ, M’Nông của mảnh đất Tây Nguyên hùng vĩ đầy nắng và gió…

Thứ bảy, 23/03/2019 - 06:57

NSƯT Trọng Trinh kể về cuộc hôn nhân không con cái với người vợ thứ hai kém 16 tuổi
NSƯT Trọng Trinh kể về cuộc hôn nhân không con cái với người vợ thứ hai kém 16 tuổi

(Dân trí) - "Ngay từ đầu tôi đã nói thẳng với cô ấy rằng: “Anh có hai cậu con trai và phải lo cho chúng đến tuổi trưởng thành. Nếu đến với anh thì em phải hy sinh. Nếu trời cho thì mình nhận chứ bắt buộc phải cố gắng để có con thì anh không thể”, NSƯT Trọng Trinh kể.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 06:40

Nữ tỷ phú USD tự hào vì không thừa kế một xu nào từ cha mẹ
Nữ tỷ phú USD tự hào vì không thừa kế một xu nào từ cha mẹ

(Dân trí) - Người đẹp Kylie Jenner (21 tuổi) khẳng định: “Tôi không hề nhận được tiền từ cha mẹ mình kể từ khi tôi bước qua tuổi 15. Tôi sử dụng 100% tiền của bản thân mình để bắt đầu kinh doanh, không có một xu nào trong tài khoản ngân hàng của tôi là có được nhờ thừa kế”.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 06:17

H’Hen Niê: “Tôi chưa bao giờ nghĩ mình đẹp mà chỉ lạ và đặc biệt”
H’Hen Niê: “Tôi chưa bao giờ nghĩ mình đẹp mà chỉ lạ và đặc biệt”

(Dân trí) - “Tôi chưa bao giờ nghĩ mình là một cô gái đẹp mà chỉ nghĩ mình lạ và đặc biệt. Ngay từ nhỏ, tôi đã luôn có suy nghĩ lạc quan và tích cực”, H’Hen Niê tâm sự.

Thứ sáu, 22/03/2019 - 05:19

Long Nhật: “Trước thông tin tôi chuyển giới, vợ và bố tôi rất lo lắng...”
Long Nhật: “Trước thông tin tôi chuyển giới, vợ và bố tôi rất lo lắng...”

(Dân trí) - Sau 3 tuần giữ im lặng và đưa những hình ảnh gây nghi ngờ về tin đồn đi phẫu thuật chuyển giới ở ngưỡng tuổi U60, ca sĩ Long Nhật chính thức lên tiếng.

Thứ sáu, 22/03/2019 - 04:38

ĐÁNG QUAN TÂM
Khánh Ly: “Được Trịnh Công Sơn yêu là diễm phúc”
Khánh Ly: “Được Trịnh Công Sơn yêu là diễm phúc”

(Dân trí) - “Nữ hoàng chân đất” chia sẻ, bao nhiêu năm qua, đi đâu bà cũng nhận được một câu hỏi quen thuộc, đó là:  “Tình cảm giữa bà và nhạc sĩ Trịnh Công Sơn liệu có phải là tình yêu?”

Thứ sáu, 22/03/2019 - 10:23

Bức “Tiếng thét” hóa ra không khắc họa người đang... thét
Bức “Tiếng thét” hóa ra không khắc họa người đang... thét

(Dân trí) - Trước nay, nhiều người tưởng rằng tác phẩm hội họa nổi tiếng - bức “Tiếng thét” - khắc họa một người đang thét gào, nhưng hóa ra hoàn toàn không phải vậy.

Thứ sáu, 22/03/2019 - 10:01

“Gọi “hồn” rồi thu tiền là hành vi trục lợi, bôi nhọ nhà Phật”
“Gọi “hồn” rồi thu tiền là hành vi trục lợi, bôi nhọ nhà Phật”

(Dân trí) - Hoạt động gọi vong báo oán tại chùa Ba Vàng, Quảng Ninh để thu tiền đang gây xôn xao dư luận. Theo Giáo sư Trần Lâm Biền, đây là hành vi trục lợi, trái với giáo lý Phật giáo và người dân cần tỉnh táo, tránh mê muội, tránh bị lợi dụng.

Thứ sáu, 22/03/2019 - 07:41

Cuộc thi nhan sắc dành cho những phụ nữ từng bị ám ảnh bởi ngoại hình dị biệt
Cuộc thi nhan sắc dành cho những phụ nữ từng bị ám ảnh bởi ngoại hình dị biệt

(Dân trí) - Thoạt nhìn những người phụ nữ này, bạn có thể không nhận thấy điều gì khác biệt, nhưng mỗi người trong số họ đều mang trên mình những vết sẹo gây khủng hoảng tâm lý.

Thứ sáu, 22/03/2019 - 07:38

Clip hài hước không lời về chú vẹt “mạnh dạn” trêu mèo
Clip hài hước không lời về chú vẹt “mạnh dạn” trêu mèo

(Dân trí) - Đoạn clip hài hước gây sốt trên mạng ghi lại hình ảnh một chú vẹt “rất biết đùa”, dám “mạnh dạn” trêu chú mèo nhà hàng xóm.

Thứ sáu, 22/03/2019 - 07:37

"Cần xem xét việc rao giảng của bà Phạm Thị Yến tại chùa Ba Vàng"
"Cần xem xét việc rao giảng của bà Phạm Thị Yến tại chùa Ba Vàng"

(Dân trí) - Đó là phát biểu của đại diện Thanh tra Bộ VHTT&DL trong buổi làm việc với tỉnh Quảng Ninh về chuyện “truyền bá vong báo oán” ở chùa Ba Vàng đang gây bức xúc dư luận những ngày qua.

Thứ năm, 21/03/2019 - 09:39

Khá “bảnh” được tung hô như “Idol Hàn”: Sự khủng hoảng thần tượng của giới trẻ?
Khá “bảnh” được tung hô như “Idol Hàn”: Sự khủng hoảng thần tượng của giới trẻ?

(Dân trí) - Hình ảnh Khá “bảnh”-  thanh niên xăm trổ, vàng đeo đầy tay xuất hiện trong những bức ảnh như người nổi tiếng, được các em nhỏ xúm xít xin chụp ảnh cùng, phấn khích gọi tên khiến không ít người cảm thấy... sốc.

Thứ năm, 21/03/2019 - 08:12

50 người mẫu nổi tiếng tham gia Tuần lễ Thời trang Việt Nam Thu - Đông 2019
50 người mẫu nổi tiếng tham gia Tuần lễ Thời trang Việt Nam Thu - Đông 2019

(Dân trí) - 14 nhà thiết kế và 50 người mẫu nổi tiếng như Hồng Quế, Kim Dung, Thuỷ Tiên... sẽ trình làng những bộ sưu tập mới nhất của Tuần lễ Thời trang Việt Nam Thu - Đông 2019 trong không gian đặc biệt của Thủ đô Hà Nội.

Thứ năm, 21/03/2019 - 08:09

Những ngôi sao “nói dối” con suốt thời thơ ấu
Những ngôi sao “nói dối” con suốt thời thơ ấu

(Dân trí) - Đó là những lời nói dối vô hại của những ngôi sao dành cho con của họ, để những đứa trẻ không biết cha mẹ mình là ngôi sao. Họ đã cố gắng trì hoãn sự nổi tiếng của mình trong mắt con cái cho tới khi những lời “nói dối” không còn phát huy tác dụng.

Thứ năm, 21/03/2019 - 02:23

Nghịch lý chuyện khán giả càng hăm doạ, đạo diễn phim Việt lại càng vui mừng
Nghịch lý chuyện khán giả càng hăm doạ, đạo diễn phim Việt lại càng vui mừng

(Dân trí) - Mới đây, khi bộ phim “Chạy trốn thanh xuân” đi đến những tập cuối cùng, nhiều khán giả quá khích đã doạ sẽ tìm đạo diễn của phim để “tính sổ” nếu không tạo ra một cái kết đẹp cho cặp nhân vật chính của phim.

Thứ năm, 21/03/2019 - 02:23

Bộ Văn hóa yêu cầu làm rõ vụ chùa Ba Vàng bị tố truyền bá vong báo oán
Bộ Văn hóa yêu cầu làm rõ vụ chùa Ba Vàng bị tố truyền bá vong báo oán

(Dân trí) - Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Nguyễn Ngọc Thiện có ý kiến làm rõ vấn đề dư luận phản ánh quanh việc truyền bá vong báo oán ở chùa Ba Vàng.

Thứ năm, 21/03/2019 - 10:45

MC Thảo Vân: “Tôi rất hiểu nỗi đau mà ông bà nội của Tít từng phải trải qua”
MC Thảo Vân: “Tôi rất hiểu nỗi đau mà ông bà nội của Tít từng phải trải qua”

(Dân trí) - “Bản thân mình là người trong cuộc, mình đã chuẩn bị tâm lý rất kỹ khi đưa ra quyết định đó mình còn đau huống hồ ông bà là người làm cha làm mẹ. Cho nên tôi rất hiểu nỗi đau mà ông bà nội của Tít từng phải trải qua”, MC Thảo Vân tâm sự.

Thứ năm, 21/03/2019 - 08:18