TPHCM muốn có 255km metro vào năm 2030, vượt chỉ tiêu Trung ương giao

Sở Xây dựng vừa có báo cáo trình Ban Chỉ đạo phát triển mạng lưới đường sắt trên địa bàn TPHCM về việc nâng tổng chiều dài mạng lưới metro hoàn thành vào năm 2030 lên 255km, vượt chỉ tiêu 200km do Bộ Chính trị giao.

Đề xuất này nhằm đáp ứng nhu cầu giao thông liên vùng ngày càng tăng và hoàn thiện hạ tầng sau sáp nhập.

Bổ sung 2 tuyến then chốt, tăng cường kết nối vùng

Trước đó, theo Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới, thành phố phải hoàn thành khoảng 200km metro vào năm 2030. Trong khi đó, danh mục ưu tiên ban đầu gồm 6 dự án, chỉ đạt tổng chiều dài khoảng 187km.

Để đảm bảo hoàn thành và vượt mục tiêu của Trung ương, TPHCM đề xuất bổ sung 2 tuyến metro vào danh mục ưu tiên đầu tư hoàn thành trước năm 2030.

Tuyến thứ nhất là Metro số 2 Thủ Dầu Một - TPHCM, kết hợp một đoạn của tuyến số 3 (Hiệp Bình Phước - An Hạ) đoạn từ Hiệp Bình đến ga Tao Đàn. Tuyến có chiều dài khoảng 35km (bao gồm 23km đi trên cao và 12km đi ngầm) với sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 113.000 tỷ đồng.

Đây là trục vận tải công cộng khối lượng lớn kết nối khu vực phía Bắc (Bình Dương cũ) trực tiếp về trung tâm TPHCM, giải quyết nhu cầu đi lại liên vùng ngày càng gia tăng. Dự án hiện đã có đầy đủ cơ sở pháp lý, được bố trí vốn trung hạn 2026-2030 và dự kiến hoàn tất thủ tục để khởi công vào quý IV/2026.

Tuyến thứ 2 là Metro số 2 đoạn Tham Lương - An Hạ - Khu đô thị Tây Bắc, chiều dài khoảng 30km, dự kiến đi trên cao toàn tuyến với tổng mức đầu tư khoảng 85.000 tỷ đồng.

Đây là đoạn nối dài của tuyến Metro số 2 đoạn Bến Thành - Tham Lương, giữ vai trò kết nối Khu đô thị Tây Bắc, Khu đô thị Đại học Quốc tế và hoàn thiện hành lang chiến lược kết nối Tây Ninh - TPHCM - Đồng Nai. Quỹ đất sạch và mặt bằng hiện tại rất thuận lợi để triển khai nhanh dự án này.

Việc bổ sung 2 dự án mới nâng tổng số dự án đường sắt đô thị ưu tiên hoàn thành năm 2030 lên 8 tuyến, với tổng chiều dài khoảng 255km và tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 672.519 tỷ đồng (tương đương 26,87 tỷ USD).

Đẩy nhanh tiến độ các tuyến trọng điểm

Báo cáo của Sở Xây dựng TPHCM cũng điểm lại những kết quả tích cực trong việc triển khai các dự án metro trọng điểm thời gian qua. Tính đến nay, thành phố đã khởi công và động thổ 3/6 dự án trong danh mục ưu tiên.

Cụ thể, lễ động thổ dự án đường sắt Bến Thành - Cần Giờ do Vinspeed làm chủ đầu tư diễn ra ngày 19/12/2025, phấn đấu hoàn thành vào năm 2028.

Dự án Metro số 2 đoạn Bến Thành - Tham Lương chính thức khởi công ngày 15/1 và đang được tập trung thi công 2 nhà ga trọng điểm S5 (Lê Thị Riêng), S10 (Phạm Văn Bạch) để chuẩn bị thả máy khoan hầm TBM.

Tiếp đó, dự án Metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm cũng đã được khởi công vào ngày 29/4.

Đối với các dự án còn lại, thành phố đang tăng tốc hoàn tất thủ tục chuẩn bị đầu tư để khởi công tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành vào dịp Quốc khánh 2/9. Hai dự án Metro Thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên và Metro số 6 đoạn Tân Sơn Nhất - Phú Hữu dự kiến đồng loạt khởi công trong quý IV.

Theo Sở Xây dựng TPHCM, nguồn lực đầu tư công trung hạn 2026-2030 đã được chuẩn bị đầy đủ và linh hoạt. Trung ương phân bổ 85.000 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Trung ương theo Nghị quyết 188/2025/QH15. Cùng với đó, HĐND TPHCM đã thông qua Nghị quyết 72/NQ-HĐND bố trí 263.513 tỷ đồng ngân sách địa phương cho các dự án metro. Mức vốn này bảo đảm đủ nhu cầu cho 6 dự án ưu tiên ban đầu và còn dư khoảng 40.000 tỷ đồng để điều phối cho các dự án bổ sung.

Song song với việc xây dựng hạ tầng, TPHCM cũng chủ động đề xuất Đề án mua sắm tập trung hàng hóa công nghiệp đường sắt giai đoạn 2026-2035 nhằm chuẩn hóa công nghệ, tối ưu hóa chi phí và thúc đẩy tỷ lệ nội địa hóa.

Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ nội địa hóa từ tối thiểu 20% (giai đoạn 2026-2030) lên 35% (giai đoạn 2030-2035) và đạt 50-70% vào giai đoạn 2035-2040, từng bước làm chủ công nghệ sản xuất, bảo trì thiết bị đường sắt trong nước.

Theo định hướng quy hoạch dài hạn đến năm 2050 và tầm nhìn 100 năm, mạng lưới đường sắt đô thị của TPHCM sẽ đạt tổng chiều dài khoảng 1.540km. Trong đó, khoảng 1.100km metro giữ vai trò xương sống giao thông cho toàn bộ vùng đô thị mở rộng.