Thanh tra phát hiện nhiều vi phạm tại dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông

Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Sỹ Bảy vừa ký thông báo giải mật một phần Kết luận thanh tra số 316/KL-TTCP ngày 16/9/2025 về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong thực hiện Dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông, giai đoạn 2021-2025.

Đây là dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư; Chính phủ giao Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng) quyết định đầu tư các dự án thành phần.

Thiết kế các dự án thành phần có nhiều hạng mục chưa phù hợp

Qua thanh tra cho thấy Bộ Xây dựng phê duyệt thiết kế dự án với quy mô phân kỳ đầu tư, thiết kế các dự án thành phần có nhiều hạng mục chưa phù hợp Tiêu chuẩn quốc gia “Đường ô tô cao tốc - Yêu cầu thiết kế” (TCVN 5729: 2012) do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

Thiết kế các dự án thành phần được duyệt có nhiều hạng mục không được thiết kế tổng thể hoàn chỉnh cho tương lai; tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, ùn tắc, tai nạn giao thông khi dự án đưa vào khai thác.

Trong quá trình thực hiện dự án, Bộ GTVT đã chỉ đạo các cơ quan chức năng, chủ đầu tư dự án chủ động rà soát, giảm trên 1.143 tỷ đồng (Báo cáo số 473 của Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng).

Thanh tra Chính phủ nhận định Bộ GTVT chưa thực hiện triệt để chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, không thống nhất trong chỉ đạo điều hành đối với việc phân chia gói thầu xây lắp; định hướng lập, phê duyệt hồ sơ yêu cầu có nội dung chưa đúng quy định.

Bộ GTVT còn nhiều khuyết điểm, thiếu chặt chẽ, chưa thực hiện đúng Nghị định 15/2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung về quản lý dự án đầu tư xây dựng.

“Sau 16 năm mới ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc, dẫn đến trong thời gian dài công tác quản lý nhà nước chuyên ngành về giao thông đường bộ, nhất là hệ thống đường bộ cao tốc, trong đó có Dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021-2025 không được thiết kế đảm bảo đồng bộ về kỹ thuật, thông số thiết kế. Nhiều tuyến cao tốc đã được đưa vào vận hành nhưng chưa có trạm dừng nghỉ, thiếu cơ sở hạ tầng cần thiết”, Thanh tra Chính phủ nêu rõ trách nhiệm của Bộ GTVT.

Nếu có dấu hiệu tội phạm thì chuyển hồ sơ đến cơ quan điều tra xem xét

Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng) tổ chức kiểm điểm để xử lý trách nhiệm theo đúng quy định pháp luật liên quan đến những tồn tại, khuyết điểm được chỉ ra tại kết luận thanh tra.

Bộ Xây dựng khẩn trương phối hợp xây dựng phương án, tổ chức thực hiện thu hồi vốn đầu tư dự án ngay sau khi dự án đưa vào khai thác để hoàn trả vào ngân sách trung ương, tránh thất thoát, lãng phí nguồn vốn đầu tư.

Cơ quan thanh tra kiến nghị Bộ trưởng Bộ Xây dựng chỉ đạo tổ chức kiểm điểm, xác định trách nhiệm để xử lý đối với các Ban Quản lý dự án - chủ đầu tư các dự án thành phần được thanh tra.

“Trong quá trình kiểm tra, rà soát và thực hiện kết luận thanh tra, nếu phát hiện hành vi vi phạm pháp luật có dấu hiệu tội phạm, Bộ Xây dựng có trách nhiệm chuyển hồ sơ đến cơ quan điều tra xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật”, Thanh tra Chính phủ yêu cầu.

Giám đốc các Ban Quản lý dự án (2, 6, 7, Thăng Long, Mỹ Thuận) phải thực hiện nghiêm túc kết luận, kiến nghị của cơ quan thanh tra và kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân liên quan thuộc thẩm quyền quản lý.

Về xử lý kinh tế, Thanh tra Chính phủ đề nghị thực hiện ngay việc thu hồi đối với các hạng mục tính sai khối lượng, định mức, đơn giá nhưng đã được nghiệm thu, thanh toán.

Trong đó phải điều chỉnh dự toán và điều chỉnh giá trị hợp đồng làm cơ sở nghiệm thu, thanh toán theo đúng quy định pháp luật với tổng số tiền trên 782 tỷ đồng; lập, điều chỉnh, bổ sung mã định mức để trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt làm cơ sở thanh, quyết toán 1.249 tỷ đồng.

Đồng thời rà soát, bổ sung cơ sở pháp lý đối với các chi phí được tạm tính trên 297 tỷ đồng; rà soát, tính đúng đơn giá, khối lượng vật liệu dùng cho công trình hầm (cần khoan, mũi khoan) khoảng 32,8 tỷ đồng.

"Ban Quản lý dự án 6, Ban Quản lý dự án Thăng Long rà soát, chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu có thất thoát, lãng phí trong việc xác định dự toán gói thầu, thành phần chi phí của dự toán gói thầu chưa đúng quy định, tổng dự toán khoảng 178,6 tỷ đồng", Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh.