Đề nghị cân nhắc bổ sung “chung cư có thời hạn” khi sửa Luật Nhà ở

Sáng 19/8, trình Quốc hội tờ trình của Chính phủ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết dự thảo Luật gồm 13 chương, 132 điều, giảm 66 điều so với Luật hiện hành.

Dự kiến cần 87.597 tỷ đồng phát triển nhà ở cho thuê

Về các nội dung bổ sung mới, Bộ trưởng Xây dựng cho biết dự thảo luật bổ sung quy định về 4 loại hình nhà ở gồm: các loại nhà ở thương mại (trong đó có nhà ở thương mại theo dự án, nhà ở riêng lẻ của cá nhân); nhà ở cho thuê; nhà ở công vụ và nhà ở  chính sách (bao gồm nhà ở cho cán bộ cao cấp của Đảng, nhà ở xã hội, nhà cho lực lượng vũ trang nhân dân, nhà ở hỗ trợ thông qua chương trình mục tiêu quốc gia, nhà ở phục vụ tái định cư)…

Dự thảo lần này cũng bổ sung chương mới về phát triển nhà ở cho thuê.

Theo đó, với nhà ở cho thuê được đầu tư xây dựng bằng vốn của Nhà nước, dự thảo quy định rõ về đối tượng được thuê nhà ở là công dân Việt Nam có khó khăn về nhà ở hoặc có nhu cầu thuê nhà ở.

Hình thức và nguồn vốn phát triển; đất dành để phát triển nhà ở cho thuê và việc thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê, chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê… cũng được nêu rõ trong dự thảo luật.

Ngoài ra dự thảo cũng thiết kế các chính sách tương ứng với nhà ở cho thuê được đầu tư xây dựng không bằng vốn của Nhà nước; nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp…

Chính phủ tính toán tổng nguồn vốn dành cho phát triển nhà ở cho thuê dự kiến khoảng 87.597 tỷ đồng, tương ứng khoảng 145.889 căn, trong đó: ngân sách địa phương dự kiến 11.700 tỷ đồng, tương ứng khoảng 29.178 căn; vốn tư nhân dự kiến 75.897 tỷ đồng, tương ứng khoảng 116.711 căn.

Về sở hữu nhà ở, theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, dự thảo quy định “chung cư có thời hạn” theo thời hạn sử dụng công trình xây dựng, gắn với bảo đảm quyền tài sản. Chủ sở hữu căn hộ chung cư được quyền thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới chung cư theo quy định khi hết thời hạn.

Dự thảo luật cũng bổ sung hình thức BT trong thực hiện cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, góp phần bổ sung nguồn vốn để thực hiện dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư; đồng thời, bổ sung mô hình thuê đơn vị chuyên nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ Ban quản trị nhà chung cư.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật đã rà soát lược bỏ nội dung quy định hành vi nghiêm cấm; bỏ quy định về sở hữu nhà ở riêng lẻ của tổ chức, cá nhân nước ngoài; bỏ quy định Ngân hàng chính sách xã hội cho chủ đầu tư vay ưu đãi để xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân…

Chính phủ cho biết sau khi luật và các văn bản được ban hành, có 3 thủ tục được bãi bỏ; 21 thủ tục được sửa đổi theo hướng rút ngắn thời gian thực hiện, đơn giản hóa thành phần hồ sơ và không làm phát sinh thủ tục hành chính mới; số lượng điều kiện kinh doanh được cắt giảm tối đa 3/4 điều kiện.

Cân nhắc khái niệm "chung cư có thời hạn"

Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết dự thảo luật đã đưa ra khái niệm mới là “chung cư có thời hạn”, tuy nhiên, các điều còn lại không sử dụng thuật ngữ này mà chỉ quy định về “thời hạn sử dụng nhà chung cư”.

Theo Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, khái niệm về “thời hạn sử dụng nhà chung cư” và các chính sách về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư tại Chương VII của dự thảo luật về cơ bản là kế thừa các quy định tại Luật Nhà ở năm 2023.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc việc bổ sung khái niệm “chung cư có thời hạn” trong dự thảo luật để tránh có cách hiểu khác nhau liên quan đến “thời hạn sử dụng nhà chung cư”.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị nghiên cứu, hoàn thiện để xác định rõ các đối tượng được “ưu tiên” thụ hưởng chính sách nhà ở cho thuê; nghiên cứu, rà soát quy định về nguồn vốn của “quỹ nhà ở”.

Bên cạnh đó, theo cơ quan thẩm tra, cần rà soát các quy định về quản lý, sử dụng nhà ở cho thuê (được đầu tư xây dựng bằng vốn của Nhà nước) và các quy định về quản lý, sử dụng nhà ở thuộc tài sản công.

Ông Phan Chí Hiếu cũng đề nghị làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn của việc đề xuất chính sách về nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp và các điều kiện, đối tượng, hình thức hỗ trợ... đối với dự án, chủ đầu tư dự án.

Về nhà ở thương mại, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu, bổ sung quy định về việc sử dụng các công cụ quản lý về quy hoạch, xác định giá đất, yêu cầu về hạ tầng... để xác định việc phát triển nhà ở thương mại theo từng phân khúc (cao cấp, trung cấp, bình dân) với lợi nhuận hợp lý, phù hợp với nhu cầu của người dân.