Bộ Xây dựng: Ngập úng đô thị diễn biến phức tạp, khó dự báo

Hồ sơ dự án Luật Cấp, Thoát nước đang được Bộ Tư pháp tổ chức thẩm định. Theo Bộ Xây dựng (cơ quan soạn thảo), tình trạng ngập úng đô thị tiếp tục diễn biến phức tạp.

Quá trình đô thị hóa nhanh làm gia tăng diện tích bề mặt không thấm, thu hẹp không gian trữ nước và hành lang thoát nước. Nhiều ao, hồ, kênh, rạch bị san lấp hoặc suy giảm khả năng điều hòa.

Trong khi đó, hệ thống thoát nước cũ, thiếu đồng bộ, chưa được đầu tư theo lưu vực. Việc kết nối giữa thoát nước đô thị với hệ thống thủy lợi, sông, hồ, kênh, mương và hạ tầng giao thông còn bất cập.

“Mưa lớn cực đoan, triều cường, nước biển dâng và biến đổi khí hậu làm cho tần suất, phạm vi và mức độ ngập ngày càng khó dự báo”, Bộ Xây dựng nhận định.

Bộ này thừa nhận việc phát triển đô thị, giao thông, thủy lợi, hồ điều hòa, không gian ngầm và thoát nước chưa được phối hợp đồng bộ. Nhiều dự án xây dựng làm thay đổi địa hình, dòng chảy, thu hẹp không gian trữ nước hoặc ảnh hưởng đến công trình cấp, thoát nước hiện hữu.

Hiện chưa có cơ chế thống nhất về quản lý lưu vực thoát nước, phân vùng ngập, bảo vệ hồ điều hòa, hành lang thoát nước, kiểm soát san lấp mặt nước, yêu cầu trữ nước tại chỗ, thoát nước bền vững và trách nhiệm của chủ đầu tư dự án xây dựng trong việc không làm gia tăng ngập.

Tại dự án luật, Bộ Xây dựng đề xuất Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về cấp, thoát nước trên phạm vi cả nước, không phân biệt đô thị, nông thôn. Đồng thời phân công một Bộ làm đầu mối giúp Chính phủ quản lý thống nhất việc phát triển hệ thống, đầu tư, vận hành, cung cấp dịch vụ, dữ liệu và điều phối liên tỉnh; theo dõi, tổng hợp, phối hợp quản lý giá theo pháp luật về giá.

Các Bộ, cơ quan ngang Bộ thực hiện chức năng về tài nguyên nước, thủy lợi, môi trường, chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt, tài chính, ngân sách, quốc phòng, an ninh và phối hợp theo phân công của Chính phủ.

Dự luật sử dụng tên gọi “Bộ quản lý chuyên ngành về cấp, thoát nước” và phân định trách nhiệm của từng cấp trong tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát.

Đáng chú ý, dự luật đưa ra quy định hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu cấp, thoát nước thống nhất, dùng chung, liên thông từ Trung ương đến địa phương. Trong đó bao gồm dữ liệu về quy hoạch, công trình, tài sản, nguồn nước, vùng phục vụ, lưu vực thoát nước, đầu tư, vận hành.

Bộ Xây dựng mong muốn ưu tiên hoàn thiện cơ sở dữ liệu cấp, thoát nước; chuẩn hóa mã định danh công trình, trường dữ liệu và chế độ cập nhật. Phát triển công cụ giám sát, cảnh báo chất lượng nước, thất thoát, sự cố và ngập úng.

Hồ sơ dự án luật dự kiến trình Chính phủ vào tháng 12 tới, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hộI vào tháng 2/2027. Sau đó, dự luật trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại kỳ họp tháng 5/2027 để có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2028.