Ukraine hé lộ chiến dịch 40 ngày khai hỏa, đưa xung đột vào lãnh thổ Nga

Trong 40 ngày liên tiếp, Ukraine tuyên bố đã tiến hành một trong những chiến dịch tấn công phối hợp tầm xa quy mô lớn nhất nhằm vào Nga kể từ khi xung đột bùng phát vào năm 2022. Theo đánh giá của truyền thông Ukraine, chưa bao giờ Kiev đưa xung đột vào sâu vào lãnh thổ Nga như hiện nay.

Hàng nghìn máy bay không người lái (UAV) và tên lửa được cho là đã nhắm mục tiêu vào các căn cứ không quân, nhà máy lọc dầu, cơ sở công nghiệp quốc phòng và trung tâm hậu cần của Nga nhằm gây sức ép buộc Moscow phải đàm phán. Đến cuối chiến dịch, hơn 100 cơ sở chiến lược được cho là đã bị tấn công, bao gồm toàn bộ 11 nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga.

Chiến dịch mang tên "40 ngày gây sức ép" đã kết thúc vào ngày 4/8. Ngay từ tháng 7, lực lượng Ukraine đã đạt được một cột mốc đáng chú ý khi tấn công nhà máy lọc dầu Omsk, nằm cách biên giới Ukraine hơn 2.500km. Mặc dù cơ sở này vẫn tiếp tục hoạt động, song đã chịu thiệt hại đáng kể và buộc phải cắt giảm công suất chế biến. Đây được xác nhận là cuộc tấn công bằng UAV có tầm bay xa nhất của Ukraine từ trước đến nay.

Đòn tấn công này cũng đánh dấu một cột mốc khác: toàn bộ 11 nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga hiện đều đã bị vũ khí trên không của Ukraine tập kích. Một số cơ sở được cho là phải dừng hoạt động hoàn toàn hoặc một phần.

Ukraine đặt mục tiêu đưa xung đột vào sâu lãnh thổ Nga

Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) tuyên bố trong vòng 40 ngày, lực lượng này đã tấn công 14 nhà máy lọc dầu, hàng chục kho nhiên liệu, bồn chứa, trạm bơm dầu, cảng dầu và thậm chí cả một giàn khai thác dầu ngoài khơi trên biển Caspi. Các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga diễn ra với tần suất gần như hàng ngày.

Điều này đã dẫn đến những hệ quả nằm trong dự tính của Ukraine khi gây ra tình trạng gián đoạn về nguồn cung nhiên liệu tại Nga. Trước nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu, chính phủ Nga đã triển khai hàng loạt biện pháp ứng phó.

Đáng chú ý nhất là quyết định gia hạn lệnh cấm xuất khẩu xăng đối với các nhà sản xuất đến hết tháng 7 nhằm bảo đảm nguồn cung trong nước. Nga cũng tăng cường nhập khẩu nhiên liệu từ Belarus và tìm kiếm nguồn cung bổ sung từ Kazakhstan. 

Các nguồn tin thị trường cho biết tình trạng thiếu hụt hoặc gián đoạn cung ứng nhiên liệu đã xuất hiện tại nhiều khu vực của Nga, từ Crimea đến một số địa phương ở Siberia. Chính quyền địa phương tại một số nơi đã phải công khai thừa nhận khó khăn về nguồn cung nhiên liệu.

Trong những tháng gần đây, sản lượng lọc dầu của Nga đã giảm đáng kể. Các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga liên tục buộc các cơ sở này phải ngừng hoạt động để sửa chữa trong thời gian dài.

Hãng tin Reuters ước tính Ukraine đã làm gián đoạn khoảng 1/3 sản lượng lọc dầu của Nga thông qua các cuộc tấn công nhằm vào những cơ sở chiếm khoảng 45% tổng công suất lọc dầu của nước này. Chỉ riêng trong tháng đầu tiên của chiến dịch gây sức ép, thiệt hại của ngành này đã lên tới khoảng 13,5 tỷ USD.

SBU tuyên bố đã thực hiện hơn 100 cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở chiến lược tại Nga và những vùng lãnh thổ tại Ukraine mà Nga đang kiểm soát. Mục tiêu bao gồm các doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng, căn cứ không quân, hệ thống phòng không, sở chỉ huy, tàu chiến, tàu chở dầu thuộc "hạm đội bóng tối", các nhà máy lọc dầu, cũng như cơ sở hạ tầng giao thông và hậu cần quân sự. Hệ thống hậu cần của Nga cũng chịu tổn thất.

Ukraine tuyên bố tấn công hơn 21.000 mục tiêu trên chiến trường và 100 cơ sở chiến lược 

Trong suốt 40 ngày của chiến dịch gây sức ép, hơn 21.000 mục tiêu trên tiền tuyến đã bị tấn công. Lực lượng Ukraine đồng thời tiến hành các hoạt động trên nhiều hướng, vừa tấn công mục tiêu ở chiến trường, vừa nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng quân sự nằm sâu trong lãnh thổ Nga.

Hạ tầng không quân của Nga nằm trong số các mục tiêu bị tập kích. Ukraine cho rằng Nga mất một máy bay ném bom chiến lược Tu-95MS, trong khi 2 tiêm kích Su-35 và 2 máy bay huấn luyện L-39 bị hư hại. Các địa điểm chứa máy bay Su-24, Su-30, Su-30SM cùng UAV Shahed cũng bị tấn công.

Các sân bay quân sự tại Saky, Hvardiiske, Belbek, Bagerovo, Engels và Khanskaya, nằm ở Crimea và bên trong lãnh thổ Nga, cùng với Nhà máy Hàng không Yevpatoria, được cho là đều trở thành mục tiêu bị tập kích.

Đồng thời, SBU tuyên bố vô hiệu hóa nhiều thành phần quan trọng của mạng lưới phòng không Nga, bao gồm radar Nebo-U, radar đa năng 92N6E thuộc tổ hợp phòng không S-400, các hệ thống phòng không Tor-M2, Pantsir-S2, tổ hợp tác chiến điện tử Pole-21 cùng nhiều hệ thống radar khác.

Chiến dịch của Ukraine được xem là một cuộc tấn công có hệ thống nhằm vào mạng lưới phát hiện và đánh chặn tích hợp của Nga - hệ thống vốn được thiết kế để bảo vệ hậu phương trước các cuộc tấn công nhưng nay lại trở thành mục tiêu.

Chiến dịch cũng cho thấy Ukraine đang tác chiến trên hai mặt trận cùng lúc: các cuộc tấn công tầm xa làm suy yếu nền tảng công nghiệp và hậu cần của Nga, trong khi các hoạt động trên tiền tuyến trực tiếp làm suy giảm lực lượng của Moscow.

Đòn đáp trả của Nga

Trái ngược với thông tin do Ukraine công bố, giới chức Nga cho rằng chiến dịch gây sức ép 40 ngày của Tổng thống Zelensky đã thất bại.

Phó Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga Alexey Chepa tuyên bố Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kỳ vọng rằng một chiến dịch kéo dài 40 ngày nhằm vào Nga sẽ tạo ra ấn tượng về những thành công quân sự, qua đó tác động đến các đồng minh và giành thêm sự ủng hộ. Tuy nhiên, kế hoạch này đã thất bại.

Ông cho biết Ukraine tiếp tục mất thêm lãnh thổ trong khu vực diễn ra "chiến dịch quân sự đặc biệt" của Nga, trong khi các cuộc tấn công của Kiev nhằm vào các cơ sở hậu cần của Nga và đội tàu thương mại đã dẫn đến những hành động đáp trả từ phía Moscow.

Theo quan chức Nga, các biện pháp này đã khiến "Ukraine bị cô lập và hoạt động nhập khẩu từ Ukraine chấm dứt do 3 cảng chính ở Odessa bị phong tỏa”.

Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Duma Quốc gia Nga Leonid Slutsky nhận định chiến dịch của Ukraine đã phản tác dụng, chỉ khiến các đòn đáp trả của Nga trở nên mạnh hơn. Ông cảnh báo Ukraine có nguy cơ phải đối mặt với mùa đông khó khăn nhất từ trước tới nay.

Đồng thời, quan chức Nga nhấn mạnh Kiev không đạt được bất kỳ thành công nào trên chiến trường và lực lượng vũ trang Ukraine cũng không giành được bước tiến nào ở tiền tuyến. Ông cho biết, ngược lại, quân đội Nga đang liên tục tiến công, kiểm soát các vùng lãnh thổ ở Donbass, miền Đông Ukraine.

Tổng biên tập đài RT (Nga) Margarita Simonyan cho rằng chiến dịch "được ông Zelensky công bố đầy tự tin cách đây 40 ngày" đã kết thúc bằng việc Nga kiểm soát Konstantinovka, một nửa nội các Ukraine bị thay thế và Kiev phải kêu gọi một "lệnh ngừng bắn trên không”.

Mặc dù các cuộc tấn công trong chiến dịch 40 ngày đã gây thiếu hụt nhiên liệu tạm thời tại một số khu vực của Nga, nhưng tình hình đang dần được khắc phục và chúng không tạo ra tác động đáng kể đối với nền kinh tế Nga cũng như không buộc Moscow phải nhượng bộ.

Trong khi đó, chiến dịch của Ukraine cũng không ngăn cản được đà tiến quân của lực lượng Nga tại Donbass và các khu vực khác, khi quân đội Nga tiếp tục tập kích ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine cũng như các vị trí tiền tuyến.