Tổng thống Trump: Kuwait bắn rơi 3 tiêm kích F-15 của Mỹ bằng tên lửa Mỹ

“Kuwait, họ đã gặp một sự cố nhỏ. Họ đã bắn rơi 3 máy bay bằng tên lửa của chúng ta. Đó lại chính là máy bay của chúng ta”, Tổng thống Donald Trump nói với các phóng viên hôm 24/3, ngụ ý rằng 3 máy bay chiến đấu F-15E Strike Eagle của Mỹ đã bị chính hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất bắn rơi tại Kuwait.

Theo Tổng thống Trump, “Kuwait đã mắc sai lầm”.

“Họ nghĩ rằng họ đang bắn vào đối phương… Nhưng các phi công đã thoát được. Các phi công đã nhìn thấy vật thể gì đó đang đến, và họ nói: “Đó là Patriot, chúng ta sẽ không thoát khỏi Patriot”. Thật đáng kinh ngạc là họ đã thoát được”, ông Trump cho biết thêm.

Trước đó, 3 tiêm kích F-15E Strike Eagle của Mỹ đã bị bắn rơi trên bầu trời Kuwait vào sáng 2/3 trong sự cố mà Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) gọi là “sự cố quân ta bắn nhầm quân mình rõ ràng”.

CENTCOM xác nhận các tiêm kích F-15 “đã bị hệ thống phòng không Kuwait bắn nhầm”.

“Trong quá trình giao tranh ác liệt, bao gồm các cuộc tấn công từ máy bay, tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái của Iran, các tiêm kích của Không quân Mỹ đã bị lực lượng phòng không Kuwait bắn nhầm”, CENTCOM tuyên bố.

Cả 6 thành viên phi hành đoàn - 2 người mỗi máy bay - đều thoát hiểm an toàn và không bị thương nghiêm trọng.

Đây là một trong những ngày tổn thất nặng nề nhất của Không quân Mỹ trong nhiều năm qua.

Tiêm kích F-15 vào biên chế Không quân Mỹ từ năm 1976. Trong nhiều thập niên, F-15 được xem là thế lực trên bầu trời.

Vụ rơi 3 tiêm kích F-15 của Mỹ ở Kuwait diễn ra trong bối cảnh Mỹ, Israel mở chiến dịch không kích Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào Israel và các mục tiêu liên quan đến Mỹ tại hàng loạt quốc gia trong khu vực.

Quân đội Mỹ đã sử dụng nhiều loại tên lửa phòng không và máy bay chiến đấu trong chiến dịch không kích Iran.

Việc bắn rơi tới 3 chiếc F-15 cho thấy các kíp vận hành phòng không Kuwait có thể đã khai hỏa vào mọi mục tiêu xuất hiện trên màn hình radar.

Kuwait sở hữu các hệ thống phòng không hiện đại, bao gồm Patriot PAC-3 MSE và PAC-2 nâng cấp. Ngoài ra, nước này còn vận hành HAWK (MIM-23), NASAMS và SPADA.

Chưa rõ vai trò chính xác của các tiêm kích F-15, nhưng nhiều khả năng chúng được triển khai để bắn hạ máy bay không người lái (UAV) và có thể cả tên lửa hành trình Iran. 

Trong trường hợp đó, các hệ thống phòng không mặt đất lẽ ra nên tập trung vào các tên lửa đạn đạo đang lao tới. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phòng không Kuwait đã khai hỏa vào cả UAV lẫn tên lửa, cho thấy sự phối hợp dường như có vấn đề giữa lực lượng Mỹ và Kuwait.

Một hạn chế của hệ thống Patriot là thường đánh chặn tên lửa đạn đạo khá gần mục tiêu cuối cùng và ở độ cao tương đối thấp, tức cùng vùng không phận nơi các F-15 hoạt động.

Để ngăn chặn bắn nhầm, Patriot và các hệ thống phòng không Mỹ khác được trang bị IFF (nhận dạng địch - ta). Đây là các bộ phát đáp phát tín hiệu mã hóa để radar mặt đất nhận diện máy bay là “bạn”, hiển thị tương ứng trên màn hình.

Phòng không Kuwait được cho là liên kết với trung tâm chỉ huy IFF của CENTCOM tại Qatar. Máy bay Mỹ sẽ không hoạt động trong không phận đồng minh nếu khu vực đó không có IFF với mã cập nhật.

Kuwait đã tiến hành nâng cấp lớn các thành phần IFF của Patriot, bao gồm cả phần cứng và phần mềm. Dù chưa hoàn tất hoàn toàn, hệ thống hiện tại lẽ ra đủ để ngăn chặn sự cố bắn nhầm.

Cuộc điều tra của CENTCOM xem xét khả năng Iran đã gây nhiễu radar Kuwait, khiến IFF mất tác dụng. Iran có hệ thống gây nhiễu mạnh tại Bandar Abbas, cách khu vực F-15 bị bắn hạ khoảng hơn 1.000km.

Nếu IFF không bị gây nhiễu, việc Kuwait bắn nhầm 3 chiếc F-15 có thể là do lỗi vận hành do sự khai hỏa thiếu kiểm soát. F-15 bay nhanh hơn nhiều so với UAV, nhưng chậm hơn đáng kể so với tên lửa, kể cả ở pha cuối.

Ngay cả khi không có IFF, kíp vận hành vẫn có thể phân biệt mục tiêu qua tín hiệu radar và đặc tính bay. Tuy nhiên, dường như họ đã khai hoả vào mọi mục tiêu xuất hiện, dẫn tới tổn thất các F-15.

Vẫn có khả năng xảy ra trục trặc kỹ thuật hoặc sai sót vận hành. Các khả năng khác bao gồm việc tích hợp chưa hiệu quả giữa các hệ thống phòng không khác nhau. Sự thiếu đồng bộ cùng việc khai hỏa ồ ạt trong giai đoạn hỗn loạn cao độ có thể đã dẫn đến việc mất 3 chiếc F-15.