Tổng thống Trump đề nghị Iran bồi thường, cảnh báo leo thang xung đột

"Tôi thấy rằng đại diện của Iran đang đòi bồi thường cho những thiệt hại gây ra cho họ trong cuộc xung đột quân sự kéo dài 5 tháng qua. Đó là một ý tưởng thú vị, bây giờ tôi cũng yêu cầu Iran bồi thường", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.

Ông Trump cho biết Mỹ sẽ buộc Iran phải bồi thường cho những người đã thiệt mạng hoặc bị thương trong các cuộc xung đột trước đây, cũng như các khoản thanh toán cho gia đình của hàng trăm nghìn người biểu tình.

Ông Trump cũng cho rằng Iran nên bồi thường cho gia đình của 17 thủy thủ Mỹ thiệt mạng trong một cuộc tấn công vào tháng 10/2000 ở Yemen nhắm vào tàu quân sự USS Cole. Vụ tấn công này vốn bị quy cho al-Qaeda chứ không phải Iran.

"Ngoài ra, liên quan đến các cuộc đàm phán với Iran, Iran phải chịu trách nhiệm về những thiệt hại và tử vong gây ra cho người dân Lebanon, Syria, Yemen và Gaza", ông Trump viết.

Đề xuất của ông Trump là lời đáp trả đối với các yêu cầu của Tehran về việc đòi bồi thường và chấm dứt các lệnh trừng phạt. Những yêu cầu này phần lớn phù hợp với các điều khoản của một thỏa thuận hòa bình sơ bộ được ký kết vào tháng 6, nhưng thỏa thuận đó đã đổ vỡ.

Kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào tháng 2, ông Trump liên tục dao động giữa những lời đe dọa leo thang và tuyên bố sắp đạt thỏa thuận hòa bình.

Hiện chưa rõ làm cách nào để Mỹ và Iran có thể đạt được thỏa thuận, trong bối cảnh không bên nào có khả năng chấp nhận các điều khoản của bên còn lại.

Iran trước đó cho biết họ đang tiến gần đến một thỏa thuận cuối cùng với Oman nhằm xác định các tuyến hàng hải mới giữa hai nước đi qua eo biển Hormuz.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei nói, hai bên đã đạt được thỏa thuận về bản đồ tuyến đường vận tải biển dù một số vấn đề kỹ thuật vẫn chưa được giải quyết. Ông Baghaei cho biết cuộc thảo luận cũng đề cập đến các dịch vụ sẽ thu phí ở eo biển Hormuz, như điều hướng an toàn, bảo vệ môi trường, các dịch vụ hàng hải và đấu tranh phòng chống tội phạm.

Tehran cũng nhắc lại rằng Mỹ phải đáp ứng các điều kiện, bao gồm bồi thường và chấm dứt các lệnh trừng phạt cũng như các mối đe dọa quân sự trước khi eo biển Hormuz mở lại.

Eo biển này trên thực tế đã bị phong tỏa kể từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích chung vào Iran hồi cuối tháng 2. Các nỗ lực bao gồm cả quân sự và ngoại giao của Mỹ đến nay vẫn chưa thể vô hiệu hóa sự kiểm soát của Iran đối với eo biển.

Mặc dù vậy, Tổng thống Trump hôm qua tuyên bố quân đội Mỹ đã dọn sạch thủy lôi và đang kiểm soát eo biển Hormuz.

"Hãy nhìn xem, bên duy nhất kiểm soát eo biển Hormuz vào lúc này là hải quân Mỹ. Chúng tôi có một lệnh phong tỏa hoàn hảo. Đó là một bức tường thép. Và chúng tôi cho phép những ai mà chúng tôi muốn tiến vào", ông nói. Ông đề cập đến lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với các cảng của Iran.

Ông cho biết thêm: "Hiện tại, có một chút phức tạp, thỉnh thoảng họ sẽ thả một quả thủy lôi. Chúng tôi tìm thấy các quả thủy lôi đó. Chúng tôi đã rà quét thủy lôi trên toàn bộ eo biển”.

Ông Trump đang chịu áp lực phải kết thúc cuộc xung đột với Iran trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 trong bối cảnh xung đột đẩy giá nhiên liệu tăng cao. Mặt khác, ông cũng tuyên bố Mỹ có thể leo thang cuộc xung đột nếu cần thiết.

"Chúng tôi hoàn toàn có khả năng làm điều đó nếu chúng tôi muốn. Đúng vậy, rồi các bạn sẽ biết thôi", ông nói với các phóng viên ngày 10/8.

Iran hiện chưa bình luận. Theo một số nhà phân tích, những phát biểu mới nhất của ông Trump báo hiệu tiến trình hòa đàm Mỹ - Iran có thể còn nhiều phức tạp.