Thế "tiến thoái lưỡng nan" của Mỹ khi liên tục cảnh báo đánh Iran rồi hủy

Cuộc chiến giữa Mỹ với Iran đã bước sang tháng thứ 6. Hàng loạt động thái vừa cảnh báo tấn công vừa thúc đẩy ngoại giao trong thời gian quan cho thấy Tổng thống Mỹ dường như đang rơi vào "thế tiến thoái lưỡng nan" khi tìm cách đưa Mỹ khỏi cuộc xung đột, trong khi trước đó từng khẳng định chiến dịch chỉ kéo dài vài tuần.

Những lựa chọn khó khăn

Ông Trump hiện đứng trước hai lựa chọn khó khăn: hoặc chấp nhận một thỏa thuận tạm thời đang được Iran và Oman đàm phán, theo đó Tehran sẽ có quyền kiểm soát eo biển Hormuz ở mức chưa từng có trước chiến sự; hoặc thực hiện lời cảnh báo leo thang mạnh mẽ, chấp nhận kịch bản Mỹ có thể vướng vào một cuộc xung đột kéo dài và leo thang hơn.

Theo các nhà phân tích, lựa chọn thứ nhất đồng nghĩa với việc Iran sẽ giành được nhượng bộ lớn nhất kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công ngày 28/2, đồng thời chính thức hóa, ít nhất là trong giai đoạn hiện nay, vai trò giám sát của Tehran đối với tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược mà chính quyền ông Trump từng tuyên bố sẽ không bao giờ để Iran kiểm soát.

Lựa chọn thứ hai, nhiều khả năng là một đợt không kích mới, lại tiềm ẩn rủi ro chính trị lớn đối với ông Trump và đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Mặt khác, phương án này cũng chưa chắc chắn đã thành công do các chiến dịch oanh tạc trước đó của Mỹ cũng chưa làm Iran lung lay.

Một phương án khác là duy trì hiện trạng căng thẳng hiện nay, tức tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran và đáp trả định kỳ nếu các tàu thuyền bị tấn công. Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng không giúp ông Trump có một lối thoát khỏi cuộc chiến mà ông từng dự đoán sẽ kết thúc vào giữa tháng 4.

"Đây đều là những lựa chọn không đủ tốt nhưng có lẽ ông Trump đã nhận ra rằng không thể để cuộc chiến này kéo dài vô tận", ông Aaron David Miller, cựu nhà đàm phán Trung Đông dưới các chính quyền đảng Dân chủ và Cộng hòa, nhận định.

"Theo cách nào đó, sẽ phải có sự nhượng bộ, và điều đó có thể là việc thừa nhận một thực tế mới về vai trò của Iran tại eo biển Hormuz", ông dự đoán.

Trong bối cảnh giá xăng tại Mỹ vẫn ở mức cao, mức độ ủng hộ cuộc chiến suy giảm, ông Trump dường như đang thu hẹp dần sự lựa chọn.

Áp lực chính trị gia tăng

Việc mở lại eo biển Hormuz được xem là điều kiện tiên quyết để Mỹ và Iran nối lại đàm phán. Chính quyền ông Trump muốn các cuộc thương lượng tập trung vào chương trình hạt nhân Iran, mục tiêu chính được tuyên bố của chiến dịch quân sự.

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu Washington có chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào do Iran và Oman đạt được hay không. Hai nước nằm ở hai bờ đối diện của eo biển Hormuz.

Theo một nguồn tin cấp cao Iran và 2 quan chức khu vực, dự thảo thỏa thuận sẽ trao cho Tehran một mức độ kiểm soát nhất định đối với các tàu thuyền đi vào vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz.

Ông Trump tuyên bố việc mở lại tuyến hàng hải này sắp đạt được thỏa thuận, nhưng phía Iran cho biết vẫn còn nhiều chi tiết cần tiếp tục đàm phán.

Ngay cả khi Iran và Oman đạt được thỏa thuận, đồng thời Mỹ và Iran nối lại đối thoại, nhiều chuyên gia vẫn hoài nghi khả năng đạt được một hiệp định hòa bình lâu dài.

Nguyên nhân là bản ghi nhớ (MoU) mà Mỹ và Iran ký hồi tháng 6 đã nhanh chóng đổ vỡ, tạo ra một tiền lệ không quá tích cực.

Điều này có thể tạo thêm rủi ro chính trị cho ông Trump, người từng vận động tranh cử với cam kết tránh can dự quân sự ở nước ngoài và tập trung giải quyết các vấn đề kinh tế trong nước.

Trong thời gian qua, ông Trump nhiều lần tuyên bố chiến thắng trước Iran khi gây thiệt hại đáng kể cho năng lực quân sự của đối thủ. Tuy nhiên, các điểm nghẽn về Hormuz hay chương trình hạt nhân của Iran vẫn chưa được khơi thông.

Một số chuyên gia cho rằng việc ông Trump tạm hoãn tấn công quy mô lớn vào Iran có thể còn xuất phát từ lo ngại kho dự trữ tên lửa của Mỹ đang bị suy giảm. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ bác bỏ thông tin Washington thiếu đạn dược.

Áp lực từ khu vực Vùng Vịnh cũng gia tăng. Theo 5 nguồn tin am hiểu vấn đề nói với Reuters, Iran đã cảnh báo các đồng minh Vùng Vịnh của Mỹ rằng nếu Washington mở thêm các đợt không kích, Tehran sẽ đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng của họ.